Vì đâu chất lượng không khí Hà Nội liên tục lao dốc?

Ô nhiễm không khí tại Hà Nội xuất phát từ cả nguồn nội tại—giao thông, xây dựng, đốt rác—và tác động từ các tỉnh lân cận, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe và sản xuất. Thành phố đang triển khai cấm xe máy xăng theo lộ trình, kết hợp hỗ trợ tài chính cho người dân và doanh nghiệp, nhằm cân bằng giữa bảo vệ môi trường và sinh kế.

Hà Nội đang gánh chịu ô nhiễm không khí nặng nề do nhiều yếu tố bất lợi chồng chất, đe dọa sức khỏe người dân và làm gián đoạn các hoạt động sản xuất – phản ánh bài toán môi trường và quản lý đô thị ngày càng cấp bách.

Vì đâu chất lượng không khí Hà Nội liên tục lao dốc?

Bà Lê Thanh Thủy cho rằng nếu Hà Nội giải quyết được ô nhiễm từ giao thông sẽ cải thiện được chất lượng không khí

Tại buổi tọa đàm trực tuyến về tác động của việc cấm xe máy xăng theo giờ, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội nhấn mạnh, ô nhiễm không khí ở thủ đô xuất phát từ hai nhóm nguyên nhân chính. Thứ nhất, các nguồn nội tại: Hà Nội như một “lòng chảo”, chịu sức ép từ mật độ phương tiện giao thông cao, hoạt động xây dựng, sản xuất, cùng tình trạng đốt rơm rạ, đốt rác sinh hoạt tại các khu dân cư – trong đó việc kiểm soát đốt rác đang là một thách thức lớn.

Thứ hai, nguyên nhân ngoại lai từ các tỉnh lân cận cũng tác động mạnh tới thủ đô, tạo nên “mùa ô nhiễm” kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe người dân và hoạt động sản xuất. Để ứng phó, thành phố đã phân loại tỷ trọng ô nhiễm từ từng nguồn: ví dụ, giao thông chiếm 50–70% theo nghiên cứu năm 2022, từ đó tập trung giải quyết các nguồn chính trước, với kỳ vọng cải thiện chất lượng không khí rõ rệt.

Trong bối cảnh triển khai vùng phát thải thấp, Hà Nội đặt người dân vào trung tâm của chính sách, đặc biệt là các nhóm lao động sử dụng xe máy như shipper, xe ôm công nghệ, công nhân tự do. Việc chuyển đổi phương tiện sẽ được thực hiện theo lộ trình, có hỗ trợ tài chính, tránh tác động đột ngột tới sinh kế. Quan điểm của thành phố rất rõ: không hy sinh an sinh xã hội để bảo vệ môi trường, cũng không đánh đổi môi trường vì lợi ích ngắn hạn; hai mục tiêu phải đi song song.

Hà Nội có số lượng xe máy chạy xăng rất lớn

Để hỗ trợ chuyển đổi phương tiện, thành phố đang xây dựng gói chính sách toàn diện: chủ sở hữu xe máy xăng sẽ được hỗ trợ từ 20% giá trị xe, tối đa 5 triệu đồng; hộ nghèo có thể nhận tới 100% giá trị xe, tối đa 20 triệu đồng; hộ cận nghèo là 80%, tối đa 15 triệu đồng. Doanh nghiệp vận tải hành khách, vận tải hàng hóa và các đơn vị cung ứng dịch vụ công ích sẽ được hỗ trợ 30% lãi vay ngân hàng tối đa 5 năm, với nguồn vốn ưu đãi từ các quỹ phát triển và môi trường của thành phố.

Thống kê hiện nay, Hà Nội có gần 7 triệu xe máy và hơn 1,4 triệu xe từ các tỉnh khác thường xuyên lưu hành; trong đó 70% xe máy cũ. Xe máy chiếm 95% tổng lượng phương tiện cơ giới, đồng thời là nguồn phát thải chính, chịu trách nhiệm tới 94% hydrocarbon (HC), 87% khí CO, 57% NOx và 33% bụi mịn PM10 phát sinh từ giao thông đô thị.