Vàng và tỷ giá 2025: Thách thức song hành

Tháng 2 chứng kiến tỷ giá USD/VNĐ biến động mạnh, trong khi giá vàng tương đối ổn định. Sang tháng 3, cục diện đảo ngược: vàng bứt phá chạm mốc 100 triệu đồng/lượng, còn tỷ giá dần hạ nhiệt.

Cơn sốt vàng chưa hạ nhiệt

Theo báo cáo của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), năm 2024 chứng kiến nhu cầu vàng đạt mức kỷ lục 4.974 tấn, chủ yếu nhờ dòng tiền đầu tư mạnh mẽ và động thái mua vào không ngừng của các ngân hàng trung ương (NHTW). Cùng với giá vàng leo thang, tổng giá trị giao dịch chạm mốc 382 tỷ USD – mức cao nhất lịch sử.

Bước sang năm 2025, các NHTW vẫn duy trì đà gom vàng bất chấp giá liên tục lập đỉnh. WGC nhấn mạnh rằng suốt 15 năm qua, các ngân hàng này đều mua ròng vàng và chưa có dấu hiệu giảm tốc.

Giới chuyên gia nhận định, biến động kinh tế và bất ổn chính trị toàn cầu đã khiến vàng trở thành tài sản trú ẩn hàng đầu. Việc các NHTW gia tăng dự trữ được kỳ vọng sẽ tiếp tục đẩy giá vàng lên cao trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều rủi ro.

Thực tế, vàng đang ngày càng đắt đỏ. Ngày 19-3, giá vàng thế giới đạt mức kỷ lục 3.047,14 USD/ounce, tăng vọt so với mức 2.616 USD/ounce cuối năm 2024. Chỉ trong chưa đầy 3 tháng đầu năm 2025, giá vàng kỳ hạn của Mỹ đã tăng khoảng 16%.

Tại Việt Nam, thị trường vàng cũng nóng rực. Nếu cuối năm 2024, vàng miếng SJC dao động quanh 82,2 - 84,2 triệu đồng/lượng, thì đến ngày 19-3, vàng nhẫn lần đầu tiên vượt mốc 100 triệu đồng/lượng. Một ngày sau đó, vàng miếng cũng chính thức cán mốc lịch sử này. Tính từ đầu năm, giá vàng trong nước đã tăng hơn 16 triệu đồng, tương ứng mức tăng 19%.

Sự bứt phá này khiến nhà đầu tư và người dân đổ xô đi mua vàng, tái diễn cảnh xếp hàng dài chờ mua từng chỉ vàng nhẫn. Việc nguồn cung trong nước hạn chế càng đẩy nhu cầu lên cao. Hiện nay, vàng miếng bán bình ổn phải đăng ký trước, còn vàng nhẫn cũng được các công ty vàng phân phối nhỏ giọt do không được nhập khẩu vàng nguyên liệu chính ngạch.

Ngoài ra, lãi suất tiền gửi thấp, bất động sản và chứng khoán kém hấp dẫn, trong khi giá vàng liên tục tăng mạnh cũng góp phần thúc đẩy làn sóng đầu tư vào kim loại quý. Trước sức cầu lớn, nguồn cung hạn chế, chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới ngày càng nới rộng, phản ánh tâm lý phòng thủ rủi ro của thị trường.

Tỷ giá hạ nhiệt nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro

Trong khi vàng sôi sục, tỷ giá USD/VNĐ lại diễn biến bình lặng hơn sau khi chỉ số US Dollar Index (DXY) giảm nhiệt. Ngày 27-2, DXY đóng cửa trên 107 điểm nhưng từ đó đã giảm hơn 4%, xuống quanh mức 103 vào ngày 20-3. Đồng USD yếu đi càng củng cố đà tăng của vàng.

Nhờ vậy, áp lực tỷ giá trong nước phần nào dịu bớt. Ngày 20-3, tỷ giá trung tâm được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố ở mức 24.807 đồng/USD, tăng 1,9% so với cuối năm 2024. Tỷ giá tại Vietcombank dao động trong khoảng 25.350 - 25.740 đồng/USD, nhích 0,7%, còn trên thị trường tự do là 25.840 - 25.940 đồng/USD, tăng 0,5%.

Tuy nhiên, trước đó, tỷ giá đã biến động mạnh trong tháng 2 khi USD chạm đỉnh và nhu cầu ngoại tệ trong nước gia tăng do doanh nghiệp đẩy mạnh nhập khẩu. Kho bạc Nhà nước cũng có ba đợt chào mua USD với tổng giá trị 500 triệu USD, càng làm căng thẳng thêm nguồn cung ngoại tệ.

Để đối phó, NHNN đã liên tục điều chỉnh tỷ giá trung tâm, kéo theo trần tỷ giá nới rộng. Riêng trong tháng 2, tỷ giá trung tâm đã tăng 401 đồng, tương đương 1,6% – một mức điều chỉnh mạnh so với cả năm 2024 (487 đồng). Đáng chú ý, NHNN cũng thay đổi chiến lược khi không còn chặn cứng tỷ giá liên ngân hàng ở mức 25.450 đồng/USD, mà thay vào đó điều chỉnh linh hoạt theo thị trường.

Động thái này cho thấy NHNN đang chấp nhận mức biến động tỷ giá lớn hơn để giảm áp lực lên dự trữ ngoại hối, sau khi đã bán ra hơn 9 tỷ USD trong năm qua.

Dù vậy, giới phân tích vẫn cảnh báo về rủi ro tỷ giá trong năm 2025. Theo ngân hàng UOB, khi kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh và Fed duy trì chính sách thận trọng, NHNN nhiều khả năng chưa nới lỏng chính sách trong ngắn hạn.

Mặt khác, lạm phát trong nước đã tăng lên 3,6% năm 2024, dù vẫn dưới mục tiêu 4,5%. Tuy nhiên, với nguy cơ căng thẳng thương mại leo thang trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump và diễn biến khó lường của USD, NHNN dự kiến sẽ theo dõi chặt chẽ áp lực giảm giá của VNĐ.

Vì vậy, chính sách hợp lý nhất ở thời điểm hiện tại là duy trì lãi suất tái cấp vốn ở mức 4,5%.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, Việt Nam muốn duy trì đà tăng trưởng trong năm 2025 cần đẩy mạnh xuất khẩu, đồng nghĩa với việc phải tăng nhập khẩu nguyên liệu đầu vào. Số liệu cho thấy, trong hai tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 127,07 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu tăng 8,4%, còn nhập khẩu tăng tới 15,9%. Điều này đồng nghĩa với việc nhu cầu ngoại tệ sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến tỷ giá trong thời gian tới.