Vàng tăng gấp đôi sau ba năm – Câu hỏi đặt ra: Có nên mua ngay lúc này?

Hình 1 minh họa lợi suất tích lũy của vàng trong ba năm qua kể từ khi chế độ bản vị vàng bị bãi bỏ – mở ra kỷ nguyên định giá hoàn toàn theo thị trường. Một mặt, giá vàng đã gần như tăng gấp đôi kể từ tháng 6/2022. Mặt khác, nó vẫn còn thấp xa so với các mức đỉnh từng đạt được: +350% vào năm 1974, +400% năm 1980 và +150% năm 2011. Điều này càng khiến bài toán muôn thuở – nên phân bổ bao nhiêu vàng trong danh mục – trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Hình 1: Biến động giá vàng trong 3 năm qua

Hãy để tôi cùng bạn đi qua bốn câu hỏi then chốt – và hy vọng là câu trả lời sẽ hữu ích cho quyết định của bạn

Vàng có đang bị định giá quá cao không?

Có – nhưng không phải duy nhất.

Năm 1257 ở Anh, 1 ounce vàng tương đương 4,10 USD. Nay khoảng 3.400 USD, tức là tăng khoảng 0,9%/năm trong hơn 750 năm.

Cùng kỳ, lạm phát trung bình khoảng 0,8%/năm. => Giữ vàng giúp tăng sức mua 0,07%/năm. Nhưng thậm chí mức tăng nhỏ này cũng không ổn định: trong 58% các giai đoạn 50 năm, lạm phát vượt qua vàng.

Trên thực tế, nếu bạn đầu tư dài hạn (50 năm), cổ phiếu vẫn là lựa chọn tốt hơn. Trong 81% thời gian từ năm 1742, cổ phiếu vượt trội vàng.

Hình 2 trình bày ba thước đo tương ứng với ba cách tiếp cận nói trên. Tuy nhiên, có một số vấn đề dữ liệu – ví dụ, trái phiếu TIPS của Mỹ chỉ bắt đầu được giao dịch từ năm 1997, nên việc ước tính lãi suất thực trước đó là không chắc chắn. Dù vậy, theo phân tích của chúng tôi, vàng hiện có khả năng đang bị định giá quá cao nhất trong ít nhất 25 năm qua.

Nguồn dữ liệu: Phần trên: Tương quan 12 tháng gần nhất giữa giá vàng và chỉ số TIPS của Bloomberg Barclays Mỹ, được làm mượt bằng trung bình động 3 tháng. Phần giữa: Dữ liệu từ Bloomberg, Hội đồng Vàng Thế giới và tính toán của Man Group. Tỷ số định giá dựa trên chi phí khai thác của nhóm 10% công ty khai thác hiệu quả nhất. Phần dưới: Báo cáo Tài sản Toàn cầu của UBS, dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới, Bloomberg và tính toán của Man Group. Tất cả dữ liệu đến ngày 19 tháng 6 năm 2025.

Vàng có giữ được giá trị trong dài hạn không?

Có. Nhưng những tài sản khác cũng vậy.

Trong dài hạn cực độ (750 năm), vàng giúp tăng sức mua trung bình khoảng 0,07%/năm – nhưng không ổn định. Trong 58% các giai đoạn 50 năm, lạm phát còn vượt cả vàng. Trong 81% thời gian từ 1742 đến nay, cổ phiếu vượt trội hơn vàng. Vàng chỉ vượt cổ phiếu trong một vài giai đoạn đặc biệt như: độc lập Mỹ, nội chiến Mỹ, lạm phát thập niên 70, khủng hoảng dotcom và tài chính toàn cầu.

Vàng có thể phát huy tác dụng trong một số thời điểm, nhưng nếu phân bổ quá nhiều vào vàng, bạn có thể đang đầu tư quá “khôn” mà hóa sai.

Hình 3: Lợi suất trung bình năm trong 50 năm của vàng và cổ phiếu

Chọn cổ phiếu khai thác vàng hay vàng vật chất?

Ít nhất là một phần vào cổ phiếu khai thác vàng – đặc biệt là hiện nay. Trong khi vàng có vẻ đắt, cổ phiếu vàng thì không. Chỉ số NYSE ARCA Gold Miners hiện giao dịch ở mức P/E 12 lần, rất thấp trong lịch sử. Cổ phiếu vàng thường biến động mạnh hơn vàng vật chất gấp 3 lần. Ngoài ra, cổ phiếu dễ đầu tư hơn vàng vật chất (không lo bảo quản, vận chuyển, chi phí trung gian...).

Nguồn: Bloomberg. Đối với cổ phiếu khai thác vàng, sử dụng chỉ số NYSE ARCA Gold Miners. Đối với cổ phiếu khai thác đồng, sử dụng chỉ số Solactive Global Copper Miners. Đối với lĩnh vực tiền mã hóa, sử dụng chỉ số MVIS Global Digital Assets Equity. Tất cả được so sánh với chỉ số S&P 500. Dữ liệu vàng từ năm 1993, đồng từ năm 2006, tiền mã hóa từ năm 2021.Tất cả so với chỉ số MSCI World. Dữ liệu tính đến ngày 19 tháng 6 năm 2025.

“Vàng kỹ thuật số” có phải chỉ là chiêu trò?

Có thể – nhưng đáng để thử. Bitcoin có ba động lực tăng giá:

“Vàng kỹ thuật số” – nguồn cung hữu hạn, dùng để lưu trữ giá trị.

Beta công nghệ – vẫn còn đang tìm ứng dụng thực sự.

Beta chu kỳ – chịu ảnh hưởng từ tâm lý nhà đầu tư cá nhân.

Quan sát Hình 4 cho thấy đường xu hướng của Bitcoin có nhiều điểm tương đồng với đồng (copper) – vốn là thước đo chu kỳ kinh tế. Điều này cho thấy, ít nhất ở thời điểm hiện tại, tiền mã hóa đang hành xử giống một tài sản chu kỳ hơn là "vàng kỹ thuật số". Mức tương quan giữa Bitcoin và vàng trong 1 năm qua là 0, và chỉ đạt +0.1 trong 3 năm – không có dấu hiệu gia tăng.

Tuy nhiên…

Hình 5 phân tích hiệu suất của vàng và Bitcoin trong 10 lần thị trường chứng khoán Mỹ (S&P 500) sụt giảm trên 10% gần nhất. Có hai điểm đáng chú ý:

Vàng – thường được xem là “lá chắn” phòng hộ – thực tế có hiệu suất âm trong 4/10 lần, và trung bình chỉ giúp giảm thiệt hại bằng 1/10 so với mức sụt giảm của cổ phiếu.

Bitcoin, dù thường bị xem là tài sản "khuếch đại nỗi đau" trong các đợt bán tháo, lại có màn thể hiện tích cực trong đợt sụt giảm từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2023 (do lo ngại nợ công). Thậm chí, nó còn vượt cả vàng.

 

Vậy nên làm gì?

Vàng đang đắt đỏ, giao dịch tách rời khỏi các yếu tố cơ bản như lãi suất thực, chi phí khai thác và tỷ trọng tài sản toàn cầu.Trong lịch sử, vàng giữ được giá trị – nhưng chỉ vừa đủ, và trong phần lớn thời gian vẫn kém hơn cổ phiếu. Vàng chỉ là công cụ phòng hộ thị trường cổ phiếu sụt giảm ở mức trung bình, không phải tuyệt đối.

Tuy nhiên, vàng vẫn là tài sản có tính hợp pháp cao nhất trong lịch sử đầu tư nhân loại.

Gợi ý phân bổ: khoảng 2,5% danh mục đầu tư, chia nhỏ: Hợp đồng tương lai vàng: 30%, Vàng vật chất: 30%, cổ phiếu khai thác vàng (mua dài, bán ngắn cổ phiếu chung): 15%, kim loại quý khác (bạc, bạch kim, palladium): 20%, tiền mã hóa: 5% (80% BTC, 20% cổ phiếu crypto)