Vắng bóng chung cư dưới 3 tỷ, giới trẻ "quay lưng" với mua nhà

Giá căn hộ chung cư đã leo thang chóng mặt trong 5 năm qua, khiến giấc mơ an cư của nhiều người ngày càng xa tầm với. Ngược lại, giá thuê nhà tăng chậm, chỉ dao động khoảng 2–4%, khiến xu hướng thuê thay vì mua ngày càng trở nên phổ biến.

Nhu cầu thuê nhà gia tăng giữa thời kỳ giá nhà leo thang

7h30 sáng, Phương Anh (29 tuổi), nhân viên ngân hàng tại Hà Nội, bắt đầu hành trình từ căn hộ thuê ở phía Tây thành phố đến nơi làm việc tại quận Thanh Xuân. Với thu nhập 23 triệu đồng/tháng – mức không thấp so với mặt bằng chung – cô vẫn không đủ khả năng tích lũy để mua nhà.

“Một căn studio tại khu tôi sống cũng gần 2 tỷ đồng. Nếu mua, tôi sẽ phải vay ít nhất 1,3 tỷ, đồng nghĩa với việc dành hơn 60% thu nhập trả nợ trong vòng 10–15 năm. Nếu lập gia đình, căn này cũng không đủ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt,” cô chia sẻ.

Phương Anh không phải là cá biệt. Ngày càng nhiều người trẻ từ bỏ giấc mơ sở hữu nhà riêng, thay vào đó chọn thuê nhà – một xu hướng phản ánh thực tế giá bất động sản leo thang vượt xa tốc độ tăng thu nhập.

Số liệu cho thấy, trong 5 năm qua, giá căn hộ tại Hà Nội tăng tới 72,4%; TP.HCM tăng 49,9% và Đà Nẵng tăng 34,3%. Trong khi đó, thu nhập trung bình của người lao động chỉ tăng khoảng 6–10% mỗi năm. Sự chênh lệch này khiến việc sở hữu nhà trở nên xa vời, đặc biệt với người trẻ.

Hiện nay, căn hộ 2 phòng ngủ dưới 3 tỷ đồng gần như không còn trên thị trường. Ngay cả khi có khoản tích lũy tương đương 30% giá trị nhà, người mua vẫn phải đối mặt với áp lực vay vốn lớn – đồng nghĩa với việc gánh nợ hàng chục năm, đánh đổi chất lượng sống, và chịu rủi ro từ lãi suất biến động.

Không chỉ vì tài chính, tư duy về nhà ở cũng đang thay đổi. Giới trẻ ngày càng ưu tiên sự linh hoạt, đề cao trải nghiệm và không còn xem việc sở hữu nhà là “mục tiêu sống”. Việc thuê nhà giúp họ dễ dàng thay đổi nơi ở, công việc, và không bị ràng buộc bởi tài sản cố định. Thậm chí, một bộ phận thu nhập cao vẫn chọn thuê những căn hộ dịch vụ cao cấp, trị giá hàng nghìn USD mỗi tháng để tận hưởng không gian sống đẳng cấp.

Khảo sát gần đây cho thấy, hơn 60% người dưới 35 tuổi tại các đô thị lớn ưu tiên thuê nhà – xem đây là giải pháp tài chính tối ưu trong bối cảnh giá nhà không ngừng tăng cao.

Thị trường cho thuê chưa theo kịp nhu cầu

Theo các chuyên gia, xu hướng thuê nhà có cơ sở để phát triển nhờ hai yếu tố chính: khả năng mua nhà ngày càng hạn chế và giá thuê nhà tăng chậm hơn nhiều so với giá bán.

Tuy nhiên, tốc độ tăng giá thuê hiện tại vẫn thấp hơn đáng kể so với giá bán bất động sản. Trong năm 2024, mức tăng giá thuê chỉ bằng một nửa mức tăng giá nhà. Tỷ suất lợi nhuận từ cho thuê căn hộ tại Việt Nam chỉ dao động dưới 4%, thậm chí có nơi chỉ dưới 2%, thấp hơn cả lãi suất tiết kiệm.

Ngoài ra, hạ tầng của thị trường cho thuê tại Việt Nam vẫn chưa phát triển đồng bộ. Phần lớn nguồn cung đến từ cá nhân nhỏ lẻ, thiếu vắng các nhà phát triển chuyên nghiệp như ở các quốc gia phát triển, nơi các mô hình "xây để cho thuê" đang rất phổ biến.

Chính sách pháp lý cho người thuê cũng chưa đầy đủ. Hợp đồng thuê nhà thường ngắn hạn (6–12 tháng), ít ràng buộc về giá và điều kiện, khiến người thuê chịu rủi ro cao về ổn định nơi ở.

Chi phí thuê, tuy thấp hơn mua, vẫn là gánh nặng với nhiều người lao động. Một căn hộ 2 phòng ngủ tại trung tâm TP.HCM có thể có giá thuê từ 12–20 triệu đồng/tháng – tương đương 30–50% thu nhập của phần lớn người dân. Những căn hộ giá rẻ hơn thường nằm ở khu vực xa trung tâm, nơi giao thông công cộng còn hạn chế.

Xu hướng tương lai: thuê nhà linh hoạt, sở hữu từng phần

Trong dài hạn, nếu thị trường xuất hiện thêm các mô hình thuê nhà mới, xu hướng “thuê thay vì mua” sẽ còn phát triển mạnh. Một số mô hình đang phổ biến tại nhiều quốc gia có thể trở thành xu hướng tại Việt Nam, như:

Thuê dài hạn có quyền sở hữu: người thuê trả tiền theo tháng và sau 5–10 năm có thể mua lại căn hộ với giá cố định, hoặc được khấu trừ tiền thuê vào giá mua.

Sở hữu chung theo tỷ lệ: người mua trả trước 30–50% giá trị căn hộ và thuê phần còn lại, đồng thời có quyền tăng tỷ lệ sở hữu theo thời gian.

Những mô hình này nếu được triển khai tại Việt Nam sẽ tạo điều kiện để người trẻ tiếp cận nhà ở dễ dàng hơn, đồng thời giúp thị trường phát triển theo hướng linh hoạt và bền vững.