MỚI

Thiệp năm mới độc lạ

#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

Vận hành mô hình chính quyền mới: Bài toán sống còn đặt ra lần đầu trong lịch sử

Sau hơn ba tuần vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp – lần đầu xuất hiện trong lịch sử hành chính Việt Nam – bước đầu cho thấy sự thông suốt. Tuy nhiên, để vận hành hiệu quả và bền vững, yếu tố sống còn chính là khả năng chuyển đổi số toàn diện và thực chất, không chỉ ở hình thức.

Sáng 24/7, tại Hà Nội, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ phối hợp với Văn phòng UBND thành phố tổ chức tọa đàm với chủ đề: “Chuyển đổi số – Cầu nối sống còn giữa hai cấp chính quyền địa phương”. Đây được xem là cuộc đánh giá bước đầu sau hơn 3 tuần vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp – một cấu trúc tổ chức hành chính chưa từng có tiền lệ trong lịch sử.

Theo ông Phan Trung Tuấn – Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ), sau ngày 1/7/2025, 34 tỉnh, thành và hơn 3.300 đơn vị hành chính cấp xã đã chính thức triển khai mô hình chính quyền hai cấp. Dù thời gian ngắn, nhưng bước đầu đã cho thấy sự trơn tru trong vận hành, cho thấy quyết sách cải tổ bộ máy là một bước đi đúng hướng.

Đáng chú ý, toàn bộ UBND cấp xã đã nhanh chóng hoàn thiện tổ chức, từ bộ máy chuyên môn đến Trung tâm Phục vụ hành chính công, nơi trực tiếp tiếp nhận và xử lý thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Hệ thống dịch vụ công tại địa phương cũng đã kết nối Cổng dịch vụ công quốc gia, giúp số lượng hồ sơ trực tuyến tăng đều từng ngày – một tín hiệu khả quan cho tiến trình số hóa hành chính cơ sở.

Từ kinh nghiệm thực tiễn tại Hà Nội, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trương Việt Dũng nhấn mạnh ba từ khóa: “đồng bộ – dữ liệu – chủ động” là yếu tố quyết định cho thành công. Hà Nội triển khai hỗ trợ thủ tục hành chính tận nơi cho người cao tuổi, người yếu thế, người nộp thuế, với nguyên tắc: “Không ai bị bỏ lại phía sau”.

Tuy nhiên, phía sau bức tranh vận hành trơn tru là những áp lực khổng lồ đè nặng lên đội ngũ cán bộ cơ sở, đặc biệt là cấp xã – cấp chính quyền gần dân nhất nhưng cũng gánh vác nhiều nhất. Ông Tuấn thẳng thắn thừa nhận: không chỉ tiếp nhận nhiệm vụ cấp xã, họ còn “cõng” thêm cả phần việc từ cấp huyện chuyển về, cộng thêm hàng loạt nhiệm vụ mới được phân quyền theo luật. Trong khi đó, yêu cầu phục vụ người dân ngày càng cao, khối lượng công việc phức tạp và tốc độ chuyển đổi số diễn ra ngày một gấp gáp.

Để bộ máy không “vỡ trận” giữa đường, theo ông Tuấn, phải đổi mới toàn diện cách thức chỉ đạo – vận hành, đồng thời xây dựng chính sách giữ chân nhân sự chất lượng. Không ít cán bộ xã đã tính chuyện nghỉ việc vì áp lực và thu nhập không tương xứng.

Song song đó, nền tảng hạ tầng số – cả về công nghệ lẫn dữ liệu – phải được ưu tiên đầu tư ngay từ đầu. Ông Phạm Đức Long – Thứ trưởng Bộ Khoa học & Công nghệ – cho biết hơn 12.000 nhân sự từ các doanh nghiệp công nghệ số đã đồng hành cùng hơn 3.200 xã trong suốt quá trình chuyển đổi. Đến cuối tháng 6/2025, gần như toàn bộ hệ thống thông tin tại các xã đã được vận hành trơn tru, đủ khả năng hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính số cho người dân.

Ở góc nhìn chuyên gia, ông Nguyễn Quang Đồng – Viện trưởng Viện IPS – khẳng định: dữ liệu không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, mà còn là chìa khóa mở cánh cửa "hành chính phi địa giới" trong tương lai. Tức là người dân có thể thực hiện các thủ tục từ bất cứ đâu – không còn bị trói buộc bởi hộ khẩu, địa chỉ cư trú.

Muốn như vậy, hệ thống dữ liệu quốc gia phải đạt được 5 tiêu chí: đúng, đủ, sạch, sống và kết nối được. Đặc biệt, ông Đồng nhấn mạnh thêm yếu tố thứ sáu – toàn diện, nhằm bao phủ và phản ánh đúng nhu cầu thực tế đa dạng của xã hội.

Tổng kết tọa đàm, các đại biểu thống nhất: chuyển đổi số không chỉ là công cụ, mà là yếu tố sống còn trong vận hành mô hình chính quyền hai cấp. Nếu không làm đến nơi đến chốn, “chiếc cầu” nối giữa hai tầng nấc hành chính có thể trở thành điểm nghẽn, cản trở tiến trình cải cách đang rất được kỳ vọng này.