Ván cờ rút quân của Donald Trump: Quyền lực tuyệt đối hay ảo tưởng chính trị?

Giữa tâm bão chiến sự Iran, ý định thu hẹp hiện diện quân sự tại châu Âu của chủ nhân Nhà Trắng không chỉ là một quyết định quân sự, mà còn là đòn trừng phạt chính trị đầy toan tính hướng vào các đồng minh "cứng đầu".

Kế hoạch rút 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức đang đẩy quan hệ giữa Washington và các đồng minh châu Âu vào giai đoạn nhạy cảm mới. Động thái này xuất hiện trong bối cảnh bất đồng giữa Mỹ và nhiều nước NATO ngày càng sâu sắc quanh cuộc chiến Iran.

Theo giới chức Lầu Năm Góc, quyết định của ông Donald Trump được đưa ra sau phát biểu của Thủ tướng Đức Friedrich Merz, người cho rằng Mỹ đang “mất mặt” trong cuộc xung đột kéo dài với Iran và thiếu một chiến lược rút lui rõ ràng.

Hiện Đức là nơi đồn trú khoảng 35.000 quân Mỹ, lớn nhất châu Âu. Washington dự kiến hoàn tất việc cắt giảm lực lượng trong vòng 6-12 tháng.

Tuy nhiên, quyền lực của ông Trump không hoàn toàn tuyệt đối như nhiều người nghĩ.

Dù Tổng thống Mỹ là Tổng tư lệnh quân đội, Quốc hội mới là cơ quan nắm “hầu bao” quốc phòng. Lo ngại ông Trump làm suy yếu NATO, lưỡng đảng tại Mỹ trước đó đã đưa điều khoản vào Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng Quốc gia (NDAA), yêu cầu quân số Mỹ tại châu Âu không được giảm dưới 76.000 người.

Điều đó đồng nghĩa Nhà Trắng không thể tự do cắt giảm lực lượng nếu chưa chứng minh được quyết định này không gây tổn hại tới NATO và năng lực răn đe Nga.

Hiện Mỹ có khoảng 85.000 binh sĩ tại châu Âu, đồng nghĩa ông Trump chỉ còn “dư địa” khoảng 9.000 quân trước khi chạm ngưỡng pháp lý.

Không chỉ phe Dân chủ, nhiều nghị sĩ Cộng hòa cũng công khai phản đối kế hoạch này. Họ cho rằng việc rút quân vào thời điểm căng thẳng địa chính trị leo thang sẽ phát đi tín hiệu nguy hiểm tới Moscow.

Một số nghị sĩ còn cho rằng thay vì rút khỏi châu Âu, Mỹ nên tăng hiện diện quân sự ở sườn phía Đông NATO để củng cố năng lực răn đe.

Sức ép với Nhà Trắng càng lớn khi chính quyền Trump đang cần Quốc hội phê duyệt ngân sách quốc phòng khổng lồ, đồng thời xin thêm hàng chục tỷ USD cho chiến dịch quân sự liên quan Iran.

Giới quan sát nhận định việc khiến Quốc hội nổi giận vào lúc này có thể khiến Nhà Trắng gặp khó trong mọi kế hoạch quốc phòng sắp tới.

Đây cũng không phải lần đầu ông Trump muốn giảm hiện diện quân sự tại Đức. Năm 2020, ông từng đề xuất rút khoảng 12.000 quân nhưng kế hoạch bị đình lại sau thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống.

Lần này, căng thẳng có dấu hiệu còn lớn hơn khi ông Trump tiếp tục phát tín hiệu có thể xem xét giảm quân tại Italy và Tây Ban Nha — hai quốc gia không ủng hộ mạnh mẽ chiến dịch quân sự với Iran.

Khi được hỏi về khả năng tiếp tục rút quân khỏi châu Âu, ông Trump chỉ đáp ngắn gọn: “Có thể lắm chứ”.