USD mất giá và hành động của chúng ta

Câu chuyện tài chính cuối tuần về đồng USD đang mất giá nhanh so với các đồng tiền chủ chốt khác như EURO, YÊN Nhật, AUD...

ĐỒNG USD YẾU: CHỦ ĐÍCH CHÍNH SÁCH HAY HỆ QUẢ KHÔNG MONG MUỐN?

Sự sụt giảm mạnh của đồng đô la Mỹ (USD) so với các đồng tiền chủ chốt khác trên thế giới từ đầu năm 2025, với mức giảm hơn 10% – tồi tệ nhất kể từ năm 1973 – đang làm dấy lên tranh luận: Liệu đây có phải là chủ đích chính sách tiền tệ của Tổng thống Donald Trump nhằm thúc đẩy xuất khẩu, hay là hệ quả không mong muốn từ các chính sách tài khóa, thương mại và tiền tệ mâu thuẫn lẫn nhau?

Trong bối cảnh lãi suất Mỹ vẫn neo ở mức 4,5% – cao nhất G7 và G20 – nhưng dự kiến sẽ giảm hai lần từ nay đến cuối năm, đồng USD có thể sẽ còn tiếp tục mất giá, kéo theo những hệ lụy đa chiều.

CHÍNH SÁCH HAY HỆ QUẢ?

Tổng thống Trump nhiều lần công khai ủng hộ đồng USD yếu nhằm thúc đẩy xuất khẩu và giảm nhập khẩu. Đây là mục tiêu trung tâm trong chiến lược "đưa sản xuất trở lại nước Mỹ”. Tuy nhiên, diễn biến trên thị trường tiền tệ dường như vượt khỏi tính toán của Nhà Trắng. Trong sáu tháng đầu năm 2025, đồng USD mất giá mạnh không chỉ do kỳ vọng hạ lãi suất mà còn do lo ngại về thâm hụt ngân sách, nợ công tăng vọt, chính sách thuế mới với nhà đầu tư nước ngoài, và việc TT Trump thường xuyên chỉ trích chính sách điều hành tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang (FED). Dự luật OBB vừa được 2 viện QH thông qua và dự kiến TT Trump sẽ ký thành luật vào ngày Quốc khánh Mỹ 4/7/2025 với việc hàng ngàn tỷ USD đổ vào nền kinh tế sẽ càng thúc đẩy sự suy yếu của USD.

Xét về góc độ kinh tế học, một đồng tiền yếu được xem là công cụ thúc đẩy cạnh tranh xuất khẩu, thì việc đồng USD suy giảm quá nhanh và không theo lộ trình kiểm soát lại khiến giới đầu tư quốc tế lo ngại về sự thiếu ổn định chính sách. Theo Giáo sư Paolo Pasquariello (Đại học Michigan), các quyết định chính sách “thiếu nhất quán và bất định” khiến USD không còn là nơi trú ẩn an toàn truyền thống, làm mất niềm tin vào cả trái phiếu và cổ phiếu Mỹ.

HỆ LỤY KÉP TỪ LÃI SUẤT VÀ TỶ GIÁ

Với mức lãi suất hiện tại là 4,5% – cao nhất nhóm G7 – Mỹ vẫn hấp dẫn về mặt danh nghĩa. Nhưng kỳ vọng FED sẽ cắt giảm lãi suất hai lần từ nay đến cuối năm đã đẩy USD giảm sâu hơn nữa. Trong khi đó, các ngân hàng trung ương châu Âu, Nhật Bản, Thụy Sĩ hay Australia vẫn duy trì chính sách chặt chẽ hơn, khiến các đồng tiền như EURO, FRANC Thụy Sĩ, YÊN Nhật và AUD tăng giá so với USD.

Điều này, theo giới phân tích, tạo ra một vòng xoáy “tự làm suy yếu chính mình”: USD giảm → nhập khẩu đắt hơn → lạm phát có nguy cơ gia tăng → Fed khó cắt lãi suất nhanh như kỳ vọng → tăng trưởng chậm lại → nhà đầu tư nước ngoài rút vốn → USD giảm tiếp. Đây là mô hình “vòng luẩn quẩn tài chính” – như nhận định của nhà đầu tư kỳ cựu Danny Dayan.

CƠ HỘI XUẤT KHẨU VÀ SẢN XUẤT NỘI ĐỊA

Dù vậy, đồng USD yếu vẫn mang lại lợi ích không nhỏ cho xuất khẩu và ngành sản xuất trong nước. Hàng hóa Mỹ rẻ hơn với người tiêu dùng nước ngoài, giúp tăng sức cạnh tranh, nhất là trong các lĩnh vực có tỷ trọng xuất khẩu cao như máy móc, công nghệ cao, hàng nông sản và ô tô.

Thuế quan cao mà chính quyền Trump đang áp đặt với hàng hóa từ Trung Quốc và một số nước khác khiến hàng nhập khẩu đắt hơn. Cộng hưởng với đồng USD yếu, người tiêu dùng Mỹ sẽ có xu hướng mua hàng nội địa, tạo cú huých cho doanh nghiệp sản xuất trong nước tăng công suất, tuyển dụng thêm nhân công và mở rộng thị trường.

Tuy nhiên, mặt tích cực này chỉ phát huy hiệu quả nếu Mỹ có năng lực sản xuất thay thế hàng nhập khẩu – điều mà hiện nay vẫn chưa đầy đủ. Các chuỗi cung ứng thay thế đang hình thành nhưng cần thời gian. Sự gia tăng chi phí đầu vào do nhập khẩu nguyên vật liệu đắt hơn cũng có thể khiến giá thành hàng nội địa cao lên, làm giảm hiệu ứng cạnh tranh mà USD yếu mang lại.

ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÁN CÂN VỐN VÀ TÀI CHÍNH

Một hệ quả ít được chú ý nhưng ngày càng đáng lo ngại là sự rút vốn khỏi thị trường tài chính Mỹ. USD yếu khiến trái phiếu và cổ phiếu Mỹ có phần kém hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư nước ngoài. Theo Bank of America, nhiều nhà đầu tư quốc tế đang chuyển vốn về thị trường nội địa, đặc biệt ở châu Âu, vì lý do “ổn định chính sách” và “tự chủ tài chính”.

Dòng vốn rút ra sẽ làm giảm khả năng tài trợ thâm hụt ngân sách và thâm hụt thương mại – hai trụ cột mà Mỹ lâu nay vẫn dựa vào sự hậu thuẫn của thế giới. Nếu xu hướng này kéo dài, Mỹ sẽ phải đối mặt với chi phí vay vốn cao hơn, sức mua suy yếu và nguy cơ suy thoái kỹ thuật. Đây là mặt trái tiềm tàng nếu USD suy yếu dài hạn và vượt tầm kiểm soát.

ĐỒNG USD YẾU VÀ CÂN BẰNG CHÍNH SÁCH

Vấn đề then chốt không nằm ở việc USD yếu là tốt hay xấu, mà là việc đồng tiền này yếu đi trong bối cảnh dường như thiếu sự phối hợp chính sách đồng bộ giữa tiền tệ, tài khóa và thương mại. Nếu USD giảm giá là một phần trong chiến lược bài bản thúc đẩy sản xuất, cải thiện thương mại và tái công nghiệp hóa thì có thể kiểm soát được tác động.

Tuy nhiên, hiện nay chính sách thương mại (tăng thuế), chính sách tài khóa (chi tiêu lớn) và chính sách tiền tệ (chuẩn bị hạ lãi suất) có vẻ như đang đi theo ba hướng khác nhau, làm thị trường mất định hướng. Việc TT Trump nhiều lần gây sức ép lên FED cũng làm xói mòn uy tín thể chế, khiến đồng USD không còn được xem là “tài sản an toàn toàn cầu” như trước.

KẾT LUẬN

Đồng USD yếu có thể là một công cụ hữu ích để thúc đẩy xuất khẩu và sản xuất nội địa – nếu được hoạch định trong một chiến lược toàn diện. Nhưng nếu nó là hệ quả của chính sách mâu thuẫn, thiếu tin cậy và bất định, thì sự suy yếu đó sẽ trở thành mối đe dọa đối với nền kinh tế Mỹ, từ giá cả tiêu dùng, thị trường vốn cho tới uy tín toàn cầu của đồng bạc xanh. Đây cũng là xu hướng mà các nhà quản lý tiền tệ, giới doanh nhân các nước cần phải biết và theo dõi chặt để có cách quản lý "giỏ ngoại tệ" của mình một cách chính xác và thông minh./.