Ukraine muốn tự làm Patriot

Patriot hiện được xem là lá chắn phòng không quan trọng nhất của Ukraine trước các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo. Tuy nhiên, quá trình chuyển giao công nghệ và mở rộng năng lực sản xuất vẫn đối mặt nhiều thách thức.

Phát biểu bên lề Hội nghị Thượng đỉnh NATO ngày 8/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington sẽ thảo luận với Tổng thống Volodymyr Zelensky về khả năng cấp phép để Ukraine tự sản xuất hệ thống phòng không Patriot cũng như một số loại vũ khí hiện đại khác.

Thông tin được đưa ra trong bối cảnh Ukraine nhiều lần cảnh báo tình trạng thiếu hụt tên lửa đánh chặn Patriot, khiến năng lực phòng thủ trước các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga chịu nhiều sức ép.

Theo ông Trump, việc cấp phép sản xuất có thể giúp Ukraine chủ động hơn về nguồn cung thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các đợt viện trợ quân sự từ Mỹ và đồng minh.

Patriot giữ vai trò then chốt

Patriot hiện được đánh giá là một trong số rất ít hệ thống phòng không có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo hiện đại.

Theo phía Ukraine, trong đêm 7/7 và rạng sáng 8/7, lực lượng phòng không nước này đã không thể đánh chặn bất kỳ tên lửa đạn đạo nào của Nga do thiếu tên lửa đánh chặn, cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với kho dự trữ Patriot.

Hiện nay, ngoài Mỹ, chỉ Đức và Nhật Bản được cấp phép sản xuất Patriot. Nếu Ukraine trở thành quốc gia tiếp theo được chuyển giao giấy phép, đây sẽ là thay đổi đáng chú ý trong chính sách xuất khẩu công nghệ quốc phòng của Washington.

Tác động tới ngành quốc phòng

Việc mở rộng sản xuất Patriot không đồng nghĩa Mỹ giảm vai trò trong chuỗi cung ứng. Ngược lại, các doanh nghiệp quốc phòng Mỹ vẫn có thể hưởng lợi thông qua việc cung cấp linh kiện, công nghệ, phần mềm điều khiển, hệ thống radar và dịch vụ bảo trì.

Trong khi đó, các doanh nghiệp quốc phòng châu Âu cũng có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng nếu một phần hoạt động sản xuất hoặc lắp ráp được triển khai tại khu vực.

Với Ukraine, việc từng bước nội địa hóa sản xuất có thể giúp giảm rủi ro đứt gãy nguồn cung trong bối cảnh nhu cầu phòng không vẫn ở mức cao.

Không thể thay đổi trong ngắn hạn

Dù vậy, giới quan sát cho rằng quá trình xây dựng năng lực sản xuất Patriot sẽ không diễn ra ngay lập tức.

Một hệ thống Patriot bao gồm nhiều cấu phần công nghệ phức tạp như radar, hệ thống chỉ huy, bệ phóng và tên lửa đánh chặn, đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật và chuỗi cung ứng có độ bảo mật rất cao.

Bên cạnh đó, việc chuyển giao công nghệ quốc phòng còn phụ thuộc vào các thủ tục cấp phép, yêu cầu bảo mật và các cam kết giữa chính phủ Mỹ với doanh nghiệp sản xuất.

Do đó, ngay cả khi được cấp phép, Ukraine vẫn cần thời gian để xây dựng dây chuyền sản xuất và đào tạo nguồn nhân lực trước khi có thể chủ động nguồn cung Patriot.

Việc Washington cân nhắc mở rộng quyền sản xuất cho Ukraine cho thấy chiến lược hỗ trợ Kiev đang có dấu hiệu chuyển từ cung cấp vũ khí sang xây dựng năng lực quốc phòng dài hạn. Nếu kế hoạch thành hiện thực, tác động sẽ không chỉ dừng ở chiến trường mà còn ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng quốc phòng toàn cầu và triển vọng đơn hàng của nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng.