#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

Từ sức ép thuế đối ứng đến cơ hội chiến lược

Sau giai đoạn hoang mang ban đầu, nhiều doanh nghiệp Việt đã lấy lại thế cân bằng và chuyển từ thế bị động sang chủ động. Thay vì chỉ lo lắng, họ bắt đầu dựng sẵn kịch bản ứng phó với chính sách thuế quan mới từ Mỹ – kể cả cho những kịch bản bất lợi nhất.

Doanh nghiệp sẵn sàng trước thách thức thuế quan: Biến áp lực thành động lực cải cách

Nếu theo đúng lộ trình đã được công bố, chỉ trong ít ngày tới, Mỹ sẽ chính thức áp mức thuế quan lên tới 46% đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam. Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang thể hiện quyết tâm đối thoại, chủ động tìm kiếm những giải pháp có lợi song phương, thay vì đối đầu hay lẩn tránh. Đây không chỉ là biểu hiện của thiện chí hợp tác, mà còn là dấu hiệu cho thấy sự trưởng thành trong tư duy điều hành chính sách kinh tế đối ngoại.

Trong lúc các kênh đàm phán song phương vẫn đang được thúc đẩy mạnh mẽ, cộng đồng doanh nghiệp Việt đã không chờ đợi bị động, mà đã nhanh chóng bước vào giai đoạn chuẩn bị – xây dựng các kịch bản ứng phó, điều chỉnh chiến lược, sẵn sàng thích nghi với một “cuộc chơi mới”.

Tại hội thảo “Thuế đối ứng của Mỹ: Đánh giá tác động và giải pháp ứng phó cho doanh nghiệp”, bà Võ Thị Liên Hương – Tổng giám đốc Công ty CP Vật liệu xây dựng Secoin – thẳng thắn chỉ ra những tác động trực tiếp mà doanh nghiệp phải đối mặt. Mỹ là thị trường chiếm hơn 50% tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2024 của Secoin, nên bất kỳ thay đổi chính sách nào từ phía Mỹ cũng đặt ra áp lực rất lớn với hoạt động sản xuất và chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, thay vì hoảng loạn, Secoin đã nhanh chóng lấy lại bình tĩnh, khẩn trương đánh giá tình hình và xây dựng các phương án dự phòng – bao gồm cả kịch bản xấu nhất. Bà Hương cho biết, ngay khi nắm bắt được thông tin về chính sách thuế mới, công ty đã liên hệ với các đối tác trong chuỗi cung ứng tại Mỹ để thảo luận và chia sẻ thông tin kịp thời. Phản ứng từ phía đối tác cho thấy tâm lý khá ổn định – họ đã quen với biến động thị trường và đánh giá tình hình không quá tiêu cực như một số dự đoán ban đầu.

Theo bà Hương, thay vì né tránh hay đổ lỗi, cộng đồng doanh nghiệp cần học cách “sống chung” với thực tế mới – nơi mà thuế quan có thể trở thành một phần không thể thiếu của cuộc chơi toàn cầu. Bà nhấn mạnh: “Điều cần thiết lúc này là sự sẻ chia khó khăn giữa nhà sản xuất, nhà phân phối và người tiêu dùng. Nếu kiên cường vượt qua được giai đoạn thử thách này, mối liên kết giữa các bên trong chuỗi cung ứng sẽ càng thêm gắn bó và bền chặt”.

Song song với việc ứng phó tại thị trường quốc tế, Secoin cũng đẩy mạnh chiến lược phát triển thị trường nội địa – nơi doanh nghiệp có lợi thế thương hiệu và hiểu rõ nhu cầu người tiêu dùng. Trong dòng chảy của thông tin tiêu cực, bà Hương khẳng định: “Luôn có những điểm sáng nếu chúng ta đủ bản lĩnh để nhìn thấy”.

Không chỉ các doanh nghiệp sản xuất, giới đầu tư tài chính cũng cho thấy sự ổn định và niềm tin dài hạn vào thị trường Việt Nam. Ông Nguyễn Quang Thuân – Tổng giám đốc FiinRatings – cho biết nhiều nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có S&P Global (đơn vị đang mua lại hơn 43% cổ phần của FiinRatings), vẫn kiên định với chiến lược đầu tư vào Việt Nam. Đối với họ, đây là cơ hội để thúc đẩy cải cách và tăng trưởng chất lượng của thị trường vốn trong nước, thay vì là lý do để rút lui.

Từ thách thức đến cơ hội cải cách dòng vốn FDI

Nhìn rộng ra toàn cảnh, một số ý kiến lo ngại rằng cú sốc thuế quan có thể làm suy giảm niềm tin của các doanh nghiệp FDI, kích hoạt làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Việt Nam. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Hoài Linh – Trưởng phòng Nghiên cứu VCBF – đây là cách tiếp cận phiến diện. Ông lập luận rằng, thuế suất chỉ là một trong nhiều biến số khi các tập đoàn toàn cầu quyết định điểm đến đầu tư. Những yếu tố có tính nền tảng – như môi trường chính trị ổn định, chất lượng nhân lực, và năng lực cung ứng – mới là những thước đo thực sự.

Lấy ví dụ từ Ấn Độ, ông Linh chỉ ra rằng dù có lợi thế về quy mô lao động và thuế quan, quốc gia này vẫn đối mặt với vô số rào cản như tỷ lệ lao động phù hợp cho sản xuất thấp, đa dạng ngôn ngữ gây trở ngại trong vận hành, hay thủ tục hành chính phức tạp. Bangladesh cũng không khá hơn, khi bất ổn chính trị và vị trí địa lý xa trung tâm chuỗi cung ứng toàn cầu khiến nước này mất đi lợi thế cạnh tranh.

Trong khi đó, Việt Nam đang có cơ hội quý giá để tái cấu trúc dòng vốn FDI – thay vì “chạy theo số lượng”, cần tập trung “nâng chất”. Ông Linh dẫn chứng việc dòng vốn từ Trung Quốc dù chiếm tỷ trọng lớn nhưng thường thiếu yếu tố bền vững – đặc biệt là với các doanh nghiệp đầu tư chỉ nhằm mục tiêu né thuế Mỹ. Việc thắt chặt kiểm soát và chọn lọc kỹ càng các dự án FDI sẽ giúp Việt Nam lọc ra những nhà đầu tư thật sự nghiêm túc, mang lại giá trị gia tăng cao, chuyển giao công nghệ và đóng góp thực chất vào mục tiêu phát triển bền vững.

Tuy vậy, ông cũng đặt ra một câu hỏi lớn: “Nếu nhà đầu tư sẵn sàng chuyển giao công nghệ, liệu chúng ta đã sẵn sàng để tiếp nhận?” Cải thiện chất lượng nguồn nhân lực – đặc biệt là đội ngũ kỹ sư và công nhân lành nghề – cần được xem là một phần thiết yếu trong chiến lược nâng tầm vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.