Tự do... nhưng yếu đuối: USD vẫn chưa thoát "kiếp" chật vật

Đồng USD đang chịu sức ép giảm giá kéo dài do lo ngại về thuế quan, nguy cơ suy thoái và tài khóa Mỹ bất ổn. Dù vẫn giữ vai trò tiền tệ dự trữ toàn cầu, vị thế của USD đang bị thách thức trong bối cảnh địa chính trị và mô hình tài chính toàn cầu thay đổi.

Kể từ sau “Ngày giải phóng” – thời điểm Tổng thống Donald Trump khơi mào làn sóng thuế quan đầu tháng 4 – đồng USD đã rơi vào trạng thái phục hồi nửa vời. Dù vẫn mang danh là đồng tiền dự trữ hàng đầu thế giới, đồng bạc xanh đang cho thấy dấu hiệu mất lực, và theo nhiều chuyên gia, chuỗi ngày hụt hơi này vẫn chưa có hồi kết.

Từ nguy cơ suy thoái, những vết nứt trong bức tranh tài khóa Mỹ cho đến các rủi ro địa chính trị chưa từng có tiền lệ, đồng USD đang oằn mình dưới sức ép ngày càng lớn. Trong báo cáo công bố ngày 22/5, các chiến lược gia tại BofA Global Research cảnh báo đồng bạc xanh có thể tiếp tục mất giá so với các đồng tiền chủ chốt khác trong mùa hè năm nay – một diễn biến được dự báo là khó đảo ngược trong ngắn hạn.

Từ đầu năm đến nay, USD đã suy yếu rõ rệt. Chỉ số ICE U.S. Dollar Index (DXY), thước đo sức mạnh của USD so với rổ sáu đồng tiền lớn, đã sụt gần 4% kể từ thời điểm Tổng thống Trump khởi động chiến dịch thuế quan ngày 2/4 – được truyền thông gọi là “Ngày giải phóng”. Dù phố Wall đang cho thấy tín hiệu hồi phục nhẹ với chỉ số S&P 500 nhích lên, USD vẫn chưa thể gượng dậy.

Một phần nhờ vào thỏa thuận đình chiến thương mại kéo dài 90 ngày giữa Mỹ và Trung Quốc, đồng USD có vẻ đã chững lại đà rơi. Tuy nhiên, theo BofA, những hệ lụy trung hạn từ chính sách thuế vẫn chưa được hấp thụ hết. Các mức thuế mới không chỉ đẩy lạm phát đi lên, bóp nghẹt tiêu dùng mà còn làm chậm đà phục hồi của nền kinh tế Mỹ. Mối lo lớn hơn, theo họ, là cấu trúc tài khóa ngày càng mất kiểm soát – một quả bom hẹn giờ đối với uy tín đồng bạc xanh.

Ông Dario Perkins, chuyên gia kinh tế của TS Lombard, đi xa hơn: USD không chỉ yếu đi vì kinh tế nội tại, mà vì vị thế quốc tế của nó đang bị tái định hình. “Các liên minh địa chính trị, mô hình giao thương và dòng vốn toàn cầu đang dịch chuyển,” ông Perkins viết. Theo ông, chính quyền Trump dường như coi vị thế đồng tiền dự trữ toàn cầu là… một trở ngại hơn là một tài sản chiến lược.

“Không phải ai cũng xem USD mạnh là điều tốt. Nhiều nhân vật trong chính quyền Trump tin rằng vai trò đặc quyền của đồng bạc xanh đã khiến Mỹ phải gánh chịu tỷ giá cao kéo dài, bóp nghẹt sản xuất nội địa và duy trì thâm hụt kinh niên,” Perkins lập luận. Trái với quan điểm truyền thống, ông khẳng định không có quy luật nào bắt buộc Mỹ phải duy trì một đồng tiền mạnh. Trên thực tế, ông cảnh báo: khả năng USD mất giá sâu – thậm chí là mất giá có chủ đích – là hoàn toàn có thể xảy ra, ngay cả khi Mỹ vẫn là siêu cường kinh tế.

Chính sách hiện hành, theo Perkins, đang vô tình mở đường cho kịch bản này: kinh tế Mỹ chịu tổn thương, trong khi phần còn lại của thế giới buộc phải thích nghi và điều chỉnh hệ thống. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng, vai trò đồng tiền dự trữ toàn cầu của USD sẽ không dễ gì bị thay thế trong một sớm một chiều.