Trung Quốc và nhiệm kỳ Trump 2.0: Những bước đi đáp trả đáng chú ý

Sau khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng, Trung Quốc đã có những bước đi mạnh mẽ để củng cố vị thế và ứng phó với các chính sách từ Washington.

Trung tâm chỉ huy quân sự lớn nhất thế giới

Cuối tháng 1, Financial Times đưa tin Trung Quốc đang xây dựng một khu phức hợp quân sự khổng lồ, cách Bắc Kinh khoảng 30 km về phía tây nam. Dự án này được khởi công từ giữa năm 2024 và có quy mô ước tính lớn gấp 10 lần Lầu Năm Góc – trụ sở Bộ Quốc phòng Mỹ.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy khu vực rộng hơn 6 km² với nhiều hầm trú ẩn kiên cố, được cho là Trung tâm Chỉ huy Quân sự mới của Trung Quốc. Theo The Telegraph, dự án này nằm trong lộ trình hiện đại hóa quân đội của Bắc Kinh, hướng tới cột mốc kỷ niệm 100 năm thành lập Quân đội Giải phóng Nhân dân vào năm 2027. Khi hoàn thành, đây sẽ là trung tâm chỉ huy quân sự lớn nhất thế giới, với khả năng chống chịu các loại vũ khí xuyên boongke và cả nguy cơ tấn công hạt nhân từ Mỹ.

Hạ thủy tàu đổ bộ tấn công Type 076

Ngày 27/12, Trung Quốc chính thức hạ thủy tàu đổ bộ tấn công Type 076 đầu tiên tại Thượng Hải. Với lượng giãn nước toàn tải hơn 40.000 tấn, đây là tàu đổ bộ đầu tiên trên thế giới được trang bị máy phóng điện từ, cho phép triển khai cả tiêm kích có người lái, máy bay không người lái và trực thăng – tương tự các tàu sân bay.

Sự xuất hiện của Type 076 được đánh giá là một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao năng lực tác chiến của Hải quân Trung Quốc, đưa nước này tiến gần hơn tới tham vọng sở hữu hạm đội tàu sân bay mạnh mẽ.

Phê duyệt siêu đập thủy điện lớn nhất thế giới

Cuối tháng 12/2024, Trung Quốc đã bật đèn xanh cho dự án đập thủy điện lớn nhất thế giới ở hạ lưu sông Yarlung Zangbo, gần cao nguyên Tây Tạng. Đập này dự kiến tạo ra 300 tỷ kWh điện mỗi năm, gấp ba lần công suất của Đập Tam Hiệp – công trình thủy điện lớn nhất hiện nay.

Với chi phí ước tính vượt 34,7 tỷ USD, dự án này không chỉ phục vụ nhu cầu năng lượng mà còn góp phần quan trọng trong chiến lược trung hòa carbon của Trung Quốc. Tuy nhiên, dự án cũng làm dấy lên nhiều lo ngại về tác động môi trường và địa chính trị, đặc biệt khi dòng chảy của con sông này có ảnh hưởng tới nhiều quốc gia hạ nguồn.

Ra mắt tàu cao tốc nhanh nhất thế giới

Ngày 29/12/2024, Trung Quốc giới thiệu nguyên mẫu tàu CR450 – tàu cao tốc nhanh nhất thế giới với vận tốc thử nghiệm lên tới 450 km/h và tốc độ khai thác 400 km/h.

So với thế hệ CR400 Fuxing đang hoạt động, CR450 có thiết kế khí động học tối ưu, giúp giảm 22% sức cản vận hành và giảm 10% trọng lượng. Với công nghệ tiên tiến và hơn 4.000 cảm biến theo dõi thời gian thực, CR450 không chỉ nâng cao hiệu suất mà còn đặt ra tiêu chuẩn mới cho ngành đường sắt cao tốc toàn cầu.

ByteDance ra mắt AI OmniHuman

Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, ByteDance – công ty mẹ của TikTok – đã công bố mô hình AI OmniHuman-1 vào đầu tháng 2. Công nghệ này có khả năng tạo video siêu thực về con người đang nói chuyện và di chuyển chỉ từ một hình ảnh tĩnh.

Theo ByteDance, AI OmniHuman vượt trội hơn các phương pháp hiện có về độ chính xác và tính cá nhân hóa, thậm chí có thể đánh lừa các công cụ phát hiện AI. Tuy nhiên, công nghệ này cũng làm dấy lên lo ngại về deepfake và nguy cơ lạm dụng AI trong việc tạo ra nội dung giả mạo.

DeepSeek – 'hắc mã' AI Trung Quốc

DeepSeek, một công ty AI non trẻ từ Trung Quốc, đang gây chú ý khi tuyên bố mô hình DeepSeek-V3 của họ có hiệu suất ngang bằng các sản phẩm tiên tiến của OpenAI và Meta, nhưng chỉ cần chi phí đào tạo dưới 6 triệu USD.

Với DeepSeek-R1, công ty này thậm chí còn giảm chi phí vận hành từ 20-50 lần so với OpenAI, khiến giới công nghệ đặt câu hỏi về chiến lược đầu tư hàng tỷ USD của các tập đoàn Mỹ vào AI. Đáng chú ý, DeepSeek-R1 đã vượt qua ChatGPT để trở thành ứng dụng miễn phí hàng đầu trên App Store của Mỹ, đánh dấu bước tiến quan trọng của AI Trung Quốc trên thị trường toàn cầu.

Bắc Kinh điều tra chống độc quyền Google

Ngày 4/2, chỉ vài phút sau khi Mỹ áp thuế 10% lên toàn bộ hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, Bắc Kinh đã đáp trả bằng loạt biện pháp mạnh tay, trong đó có việc mở cuộc điều tra chống độc quyền với Google.

Dù Google đã rút khỏi Trung Quốc từ năm 2010, hãng vẫn duy trì sự hiện diện tại thị trường này thông qua các dịch vụ doanh nghiệp. Giới phân tích cho rằng cuộc điều tra lần này có thể nhắm vào hệ điều hành Android, biến nó thành một quân bài trong cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung.

Danh sách kiểm soát xuất khẩu mở rộng

Đầu tháng 1/2025, Bộ Thương mại Trung Quốc bổ sung 28 công ty Mỹ, bao gồm General Dynamics, Boeing Defense và Lockheed Martin vào danh sách kiểm soát xuất khẩu. Động thái này khiến các công ty bị cấm tiếp cận công nghệ lưỡng dụng từ Trung Quốc, trừ khi được cấp phép đặc biệt.

Bắc Kinh tuyên bố đây là biện pháp nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và đáp trả các chính sách hạn chế công nghệ mà Mỹ áp đặt với Trung Quốc. Việc mở rộng danh sách kiểm soát xuất khẩu đánh dấu bước leo thang mới trong căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.