Trung Quốc siết cửa với doanh nghiệp Mỹ

Bộ Thương mại Trung Quốc vừa chính thức kích hoạt lệnh cấm vận toàn diện, cắt đứt quyền tiếp cận các mặt hàng lưỡng dụng của 10 thực thể quốc phòng Mỹ, bao gồm cả những gã khổng lồ trong chuỗi cung ứng đất hiếm. Bước đi kiên quyết này đánh dấu một hồi còi mới trong cuộc chiến trả đũa thương mại, nhằm trực diện vào các doanh nghiệp có liên hệ chặt chẽ với quân đội và chính phủ Mỹ.

Dù được giới phân tích đánh giá mang đậm tính biểu tượng chính trị để đáp trả danh sách đen từ Washington, động thái thắt chặt kiểm soát này vẫn trực tiếp đẩy căng thẳng chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu lên mức báo động.

Trung Quốc vừa bổ sung 10 doanh nghiệp Mỹ, trong đó có MP Materials và USA Rare Earth, vào danh sách kiểm soát xuất khẩu với lý do các đơn vị này có liên hệ với quân đội và chính phủ Mỹ.

Theo quy định mới, các công ty nằm trong danh sách sẽ không còn được tiếp cận các mặt hàng lưỡng dụng có nguồn gốc từ Trung Quốc. Đây là nhóm sản phẩm có thể phục vụ đồng thời cho mục đích dân sự và quân sự.

Đáng chú ý, MP Materials hiện vận hành mỏ đất hiếm duy nhất đang hoạt động tại Mỹ và nhận được sự hậu thuẫn từ Bộ Quốc phòng nước này. Trong khi đó, USA Rare Earth cũng là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng đất hiếm và sản xuất nam châm công nghệ cao.

Ngoài hai doanh nghiệp trên, Aveox cùng nhiều đơn vị hoạt động trong lĩnh vực quốc phòng, hàng không vũ trụ cũng nằm trong danh sách bị hạn chế.

Từ kiểm soát xuất khẩu đến lệnh cấm thực tế

Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết các biện pháp mới nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và đáp trả những gì Bắc Kinh gọi là các hành động gây tổn hại lợi ích của Trung Quốc.

Không chỉ yêu cầu kiểm soát xuất khẩu, Bắc Kinh còn cấm mọi tổ chức và cá nhân trên toàn cầu chuyển giao các mặt hàng lưỡng dụng có xuất xứ Trung Quốc cho những doanh nghiệp bị nêu tên.

Các hoạt động xuất khẩu liên quan phải chấm dứt ngay lập tức. Điều này đồng nghĩa biện pháp mới thực chất là một lệnh cấm toàn diện thay vì cơ chế cấp phép như trước đây.

Đòn đáp trả mang tính biểu tượng

Giới phân tích nhận định tác động thực tế của quyết định trên có thể không quá lớn bởi phần lớn doanh nghiệp bị nhắm tới hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực quốc phòng hoặc phục vụ chính phủ Mỹ, vốn có ít hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, động thái này mang ý nghĩa chính trị rõ rệt khi được xem là phản ứng tương xứng với danh sách 1260H của Bộ Quốc phòng Mỹ. Danh sách được cập nhật gần đây đã bổ sung nhiều tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc như Alibaba, Baidu, BYD và NIO.

Trong một diễn biến liên quan, Trung Quốc cũng công bố các biện pháp hạn chế đối với 46 doanh nghiệp Mỹ khác. Theo đó, các đơn vị mua sắm trong nước sẽ không được phép mua sản phẩm do những công ty này sản xuất, dù các doanh nghiệp có vốn đầu tư Mỹ đang hoạt động tại Trung Quốc vẫn được phép tiếp tục sử dụng.

Động thái mới cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ, thương mại và địa chính trị giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.