Trung Quốc giảm sản xuất thép nhưng vẫn ồ ạt nhập quặng sắt, chuyện gì đang xảy ra?

Sản lượng thép của Trung Quốc giảm trong khi nhập khẩu quặng sắt tăng mạnh, cho thấy sự chuyển dịch cấu trúc trong ngành thép của nước này. Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc, trong tháng 4 năm 2026, sản lượng thép thô giảm 2,3% so với cùng kỳ năm trước, đạt 85,3 triệu tấn. Trong khi đó, nhập khẩu quặng sắt tăng 10,5% so với cùng kỳ năm trước, đạt 105,5 triệu tấn.

Thép giảm mạnh, quặng sắt vẫn ồ ạt cập cảng

Số liệu mới công bố cho thấy sản lượng thép của Trung Quốc trong tháng 4 chỉ đạt 86,63 triệu tấn, giảm 2,8% so với cùng kỳ năm ngoái và thấp nhất cho một tháng 4 kể từ năm 2018.

Tính chung 4 tháng đầu năm 2026, quốc gia sản xuất hơn một nửa lượng thép toàn cầu này ghi nhận sản lượng 331,12 triệu tấn, giảm 4,1%.

Tuy nhiên, trái ngược với xu hướng đi xuống của ngành thép, lượng quặng sắt nhập khẩu của Trung Quốc trong cùng giai đoạn lại tăng tới 8%, đạt 418,6 triệu tấn.

Riêng tháng 4, lượng quặng sắt nhập khẩu đạt gần 104 triệu tấn. Dự báo trong tháng 5, khối lượng cập cảng vẫn duy trì ở mức cao khoảng 104,67 triệu tấn, theo ước tính của DBX Commodities.

Bất động sản suy yếu, xuất khẩu thép giảm tốc

Nguyên nhân khiến ngành thép Trung Quốc chững lại được cho là đến từ cuộc khủng hoảng kéo dài của lĩnh vực bất động sản cùng sự suy giảm nhu cầu từ thị trường nước ngoài.

Khối lượng thép xuất khẩu trong tháng 4 giảm 9% xuống còn 9,5 triệu tấn. Lũy kế 4 tháng đầu năm, xuất khẩu thép giảm gần 10%, đạt 34,2 triệu tấn.

Trong khi đó, hoạt động xây dựng nội địa tiếp tục yếu khiến nhu cầu tiêu thụ thép không còn duy trì được mức tăng trưởng cao như trước.

Trung Quốc âm thầm tích trữ quặng sắt

Theo Reuters, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến nhập khẩu quặng sắt tăng mạnh là hoạt động tích trữ hàng tồn kho quy mô lớn.

Dữ liệu từ SteelHome cho thấy lượng quặng sắt tồn kho tại các cảng Trung Quốc hiện ở mức gần kỷ lục, khoảng 160,35 triệu tấn tính đến ngày 22/5. Con số này chỉ thấp hơn đôi chút so với mức đỉnh lịch sử 165,67 triệu tấn hồi tháng 3.

Thông thường, lượng tồn kho sẽ giảm dần vào mùa hè khi các nhà máy đẩy mạnh sản xuất phục vụ xây dựng. Tuy nhiên, thị trường hiện đặt câu hỏi liệu quy luật mùa vụ này có còn đúng trong bối cảnh sản lượng thép duy trì ở mức thấp.

Ngoài ra, căng thẳng tại Iran và nguy cơ gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz cũng được cho là yếu tố thúc đẩy Trung Quốc tăng nhập khẩu quặng sắt nhằm đảm bảo an ninh nguồn cung.

Giá quặng ổn định kích thích nhập khẩu

Một yếu tố khác hỗ trợ nhập khẩu là giá quặng sắt duy trì ổn định trong thời gian dài. Suốt khoảng 10 tháng qua, giá quặng sắt trên sàn Singapore dao động quanh ngưỡng 105 USD/tấn.

Phiên giao dịch ngày 25/5, hợp đồng quặng sắt gần nhất đóng cửa ở mức 109,09 USD/tấn, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp Trung Quốc gia tăng dự trữ nguyên liệu.

Sản lượng quặng nội địa ngày càng suy giảm

Reuters cho rằng nguyên nhân mang tính dài hạn và cấu trúc nằm ở sự suy giảm của ngành khai thác quặng sắt nội địa Trung Quốc.

Theo MySteel, sản lượng quặng sắt trong nước của Trung Quốc trong 4 tháng đầu năm đạt 326,8 triệu tấn, giảm 1% so với cùng kỳ. Năm 2025 trước đó, sản lượng cũng đã giảm gần 3%.

Không chỉ sản lượng giảm, chất lượng quặng nội địa cũng ngày càng thấp. Hàm lượng sắt trong quặng của Trung Quốc chỉ khoảng 20–30%, thấp hơn nhiều so với mức 60–65% của quặng nhập khẩu. Điều này khiến chi phí tinh luyện tăng mạnh và tiêu tốn nhiều năng lượng hơn.

Trong bối cảnh nguồn cung nội địa suy yếu, nhập khẩu quặng sắt được dự báo sẽ tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn hơn trong cơ cấu nguyên liệu của ngành thép Trung Quốc, ngay cả khi sản lượng thép không còn tăng trưởng mạnh như trước.