Trump và tham vọng Greenland: Sóng gió ở Bắc Cực

Greenland trở thành tâm điểm chú ý sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu ý tưởng giành hòn đảo này.

Thời gian gần đây, sân bay quốc tế Nuuk ở Greenland trở nên tấp nập bất thường. Một lượng lớn phóng viên đã đổ về hòn đảo băng giá này, háo hức khám phá lý do khiến nơi đây bỗng chốc trở thành tâm điểm chú ý trên bản đồ thế giới.

Mọi sự chú ý đổ dồn về Greenland khi Tổng thống Mỹ Donald Trump gây chấn động với tuyên bố muốn kiểm soát hòn đảo này. Mặc dù về mặt địa lý, Greenland thuộc Bắc Mỹ, nhưng về pháp lý, đây lại là phần lãnh thổ của Vương quốc Đan Mạch, một thành viên NATO và Liên minh Châu Âu, đồng minh của Mỹ. Điều gì khiến ông Trump nhắm đến Greenland? Và quan trọng hơn, người dân nơi đây nghĩ gì về viễn cảnh trở thành một phần của Mỹ?

Người Greenland nghĩ gì?

Qupanuk Olsen, một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất Greenland, với hơn 1 triệu người theo dõi trên YouTube, TikTok và Instagram, chia sẻ với CNN: "Chúng tôi luôn được dạy rằng Đan Mạch là ân nhân của Greenland." Olsen, người chuyên chia sẻ về văn hóa Inuit – nền văn hóa bản địa chiếm gần 90% dân số Greenland, bày tỏ mong muốn bức tượng Hans Egede, nhà truyền giáo Đan Mạch-Na Uy thế kỷ 18, biến mất. Đối với cô, đây là hình ảnh của quá khứ thực dân mà Greenland đang cố gắng vượt qua.

Greenland đã nằm dưới sự kiểm soát của Đan Mạch từ thời Egede. Tuy nhiên, từ năm 1979, Greenland được trao quyền tự trị, và sau cuộc trưng cầu dân ý năm 2008, hòn đảo đã giành thêm quyền tự quản, trong đó có quyền tổ chức trưng cầu dân ý về độc lập. Mặc dù vậy, Olsen vẫn cảm thấy bức tượng Egede là một biểu tượng của sự cai trị thực dân, nhắc nhở về quá khứ không dễ dàng và vẫn tiếp tục ám ảnh trong hiện tại.

Đan Mạch và cuộc đua Bắc Cực

Những tuần gần đây, Đan Mạch đã tăng cường ngân sách quốc phòng tại Bắc Cực và công bố huy hiệu hoàng gia mới, trong đó các biểu tượng của Greenland và Quần đảo Faroe được đặt nổi bật hơn. Điều này đặt ra câu hỏi liệu Đan Mạch có đang củng cố sự hiện diện của mình ở Bắc Cực trước tham vọng của Mỹ?

Greenland đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng. Dù con đường phía trước có ra sao, những người Inuit như Olsen sẽ không dễ dàng để người ngoài quyết định số phận của mình thêm lần nữa.

Greenland và mối quan hệ với Mỹ

Mỹ từ lâu đã quan tâm đặc biệt đến Greenland, một phần vì biến đổi khí hậu đang mở ra các tuyến hàng hải chiến lược nối Mỹ với châu Âu. Greenland còn sở hữu trữ lượng dầu mỏ, khí đốt và các khoáng sản đất hiếm – nguồn tài nguyên quan trọng cho công nghệ hiện đại, nhiều trong số đó đang được Trung Quốc thống trị. Thêm vào đó, một căn cứ quân sự của Mỹ tại Vòng Bắc Cực cũng đóng vai trò chiến lược trong việc duy trì "ưu thế không gian."

Tuy nhiên, không phải người Greenland nào cũng muốn hòn đảo này trở thành một phần của Mỹ. Tom Dans, người ủng hộ Trump và từng là thành viên Ủy ban Nghiên cứu Bắc Cực của Mỹ, cho rằng Mỹ nên duy trì quan hệ gần gũi với Greenland nhưng không cần phải gia nhập Mỹ. Trong khi đó, Jørgen Boassen, người được mệnh danh là "fan lớn nhất của Trump ở Greenland," cũng chia sẻ rằng mặc dù ông ủng hộ sự hợp tác giữa Mỹ và Greenland, nhưng không muốn hòn đảo này trở thành tiểu bang thứ 51 của Mỹ.

Nền độc lập và tương lai của Greenland

Tuy không phải tất cả người Greenland đều ủng hộ độc lập khỏi Đan Mạch, nhưng việc gia nhập Mỹ không phải là lựa chọn của đại đa số người dân ở đây. Aqqalu C. Jerimiassen, lãnh đạo đảng Atassut, đảng ủng hộ Greenland tiếp tục là một phần của Vương quốc Đan Mạch, cho rằng dù Greenland có thể sẽ sẵn sàng độc lập trong tương lai, nhưng hiện tại không phải là thời điểm để từ bỏ mối quan hệ với Đan Mạch.

Mặc dù một số người Greenland mong muốn trở thành công dân Mỹ, đa phần dân đảo không muốn đánh đổi các quyền lợi xã hội hiện có, như y tế và giáo dục miễn phí, để đổi lấy việc gia nhập Mỹ. Greenland sẽ tổ chức cuộc bầu cử vào tháng tới, và kết quả có thể phản ánh rõ hơn thái độ của người dân đối với tương lai chính trị của hòn đảo.