Trump và bóng đen phủ lên chiếc ghế Chủ tịch Fed nhiệm kỳ tới

Việc Tổng thống Donald Trump liên tục công kích Chủ tịch Fed Jerome Powell không chỉ khiến thị trường bất an, mà còn đặt ra thách thức nghiêm trọng cho người kế nhiệm ông Powell – bất kể đó là ai.

 

Trong tuần qua, Tổng thống Trump đã gọi Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell là “kẻ thất bại lớn” vì từ chối lập tức hạ lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế trước các biến động do chính sách thương mại không ổn định của Nhà Trắng. Dù sau đó ông Trump khẳng định không có ý định sa thải ông Powell, những phát ngôn công khai của Tổng thống đã khiến giới đầu tư lo ngại về khả năng độc lập của Fed – một yếu tố cốt lõi đảm bảo hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ.

Theo các chuyên gia kinh tế và cựu quan chức Fed, việc ông Trump gây sức ép chính trị lên Fed có thể làm xói mòn niềm tin vào người kế nhiệm ông Powell, dự kiến sẽ được bổ nhiệm khi nhiệm kỳ của ông kết thúc vào tháng 5/2026. Giới đầu tư có thể đặt dấu hỏi: liệu Chủ tịch Fed tiếp theo có cam kết độc lập, hay đã có “thỏa thuận ngầm” với Tổng thống?

Thực tế, việc ông Trump từng đe dọa sa thải ông Powell – dù thiếu cơ sở pháp lý – đã tạo tiền lệ nguy hiểm. Ông David Wilcox, nhà kinh tế học tại Viện Peterson và Bloomberg Economics, nhận định rằng "không thể xóa nhòa hình ảnh một tổng thống đe dọa Fed" và điều này sẽ để lại “bóng đen nghi ngờ” lên người kế nhiệm.

Độc lập của Fed – di sản bị thử thách

Kể từ khi Fed kiểm soát được lạm phát cao vào những năm 1980, các đời Tổng thống Mỹ – bắt đầu từ ông Bill Clinton – đã giữ khoảng cách với Fed, thừa nhận rằng việc can thiệp sẽ phản tác dụng. Tuy nhiên, dưới thời ông Trump, truyền thống này đang bị đảo ngược. Những lời công kích công khai làm gia tăng rủi ro lãi suất dài hạn, do thị trường phản ứng với nỗi lo về một Fed chịu sức ép chính trị.

Ông Lawrence Summers, cựu Bộ trưởng Tài chính dưới thời Tổng thống Clinton, cảnh báo: “Công kích Fed là trò chơi dại dột. Nếu Fed cảm thấy bị ép, họ có thể hành động để chứng minh sự độc lập của mình – đồng nghĩa lãi suất sẽ không giảm, thậm chí tăng.”

Ghế Chủ tịch Fed: Không chỉ là quyền lực, mà còn là sự đồng thuận

Ngay cả khi ông Trump có cơ hội bổ nhiệm Chủ tịch mới và thêm một Thống đốc Fed vào năm 2026, quyền lực của ông vẫn bị giới hạn. Chủ tịch Fed chỉ có một phiếu trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), vốn gồm 12 phiếu từ các thống đốc và chủ tịch ngân hàng khu vực. Một Chủ tịch mang tính chính trị cao sẽ khó tạo được đồng thuận.

Ông Jason Furman, cựu cố vấn kinh tế trưởng của Tổng thống Obama, ví von: “Chủ tịch Fed như một tiền vệ bóng bầu dục – có thể gọi chiến thuật, nhưng không thể đảm bảo đồng đội sẽ chạy đúng hướng.”

Ai sẽ là người tiếp theo?

Danh sách ứng viên cho chiếc ghế Chủ tịch Fed đang bắt đầu được Nhà Trắng cân nhắc. Trong số này có Kevin Warsh – cựu thành viên Hội đồng Thống đốc dưới thời George W. Bush – và Kevin Hassett, từng là Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia. Dù vậy, uy tín của ứng viên sẽ bị đặt dưới lăng kính nghi ngờ nếu họ được bổ nhiệm sau khi ông Trump công khai chỉ trích người tiền nhiệm.

Fed có thể tránh kịch bản mất uy tín nếu người kế nhiệm ông Powell bảo vệ truyền thống độc lập. “Điều quan trọng nhất là liệu Chủ tịch mới có tiếp tục làm chính sách theo hướng phi chính trị không,” ông Christopher Waller – Thống đốc Fed do ông Trump bổ nhiệm năm 2020 – nhấn mạnh.

Bình luận

Dưới góc độ nhà đầu tư, điều đáng quan ngại không chỉ là danh tính của người kế nhiệm Jerome Powell, mà là mức độ cam kết của họ đối với tính độc lập của Fed – yếu tố sống còn với ổn định tài chính vĩ mô. Một Chủ tịch Fed mất uy tín hoặc bị xem là “người của Tổng thống” có thể khiến các quyết sách tiền tệ mất hiệu lực, gây biến động lãi suất và tâm lý thị trường.

Trong bối cảnh Fed vẫn đang vật lộn giữa áp lực kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng, nhà đầu tư cần theo dõi sát các tín hiệu chính sách từ Washington – không chỉ để dự báo lãi suất, mà còn để đánh giá độ tin cậy của cả hệ thống ngân hàng trung ương Hoa Kỳ.