Trump và bài toán Iran: Đàm phán hay giáng đòn quân sự?

Tổng thống Trump đang cân nhắc giữa tấn công quân sự và đàm phán với Iran, trong bối cảnh Mỹ sở hữu vũ khí đủ sức phá hủy cơ sở hạt nhân Fordo nhưng vẫn để ngỏ cửa ngoại giao nhằm buộc Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân. Quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc vào diễn biến tình hình và sức ép từ nội bộ chính trường Mỹ.

Mặc dù nắm trong tay "át chủ bài" GBU-57, một siêu bom có thể thay đổi cục diện, Tổng thống Trump vẫn giữ thái độ thận trọng đáng ngạc nhiên. Thay vì vội vàng can thiệp vào cuộc xung đột nóng bỏng Iran-Israel, ông đang cân nhắc từng bước đi, cho thấy một chiến lược không chỉ dựa vào sức mạnh quân sự tuyệt đối.

Đêm 17/6 (giờ miền Đông), Tổng thống Donald Trump đã phê duyệt các phương án không kích Iran, nhưng chưa phát lệnh triển khai. Giới chức Mỹ tiết lộ, ông vẫn nuôi hy vọng Tehran sẽ chấp nhận từ bỏ chương trình hạt nhân, nên tạm thời “giữ đạn trong nòng”.

“Tôi có thể ra lệnh tấn công, cũng có thể không. Không ai biết tôi sẽ làm gì”, ông Trump tuyên bố ngày 19/6 – một phát ngôn mập mờ mang đậm màu sắc chiến lược, để lại cả sự cảnh báo lẫn cánh cửa đàm phán.

Đến ngày 20/6, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt xác nhận rằng Tổng thống sẽ đưa ra quyết định cuối cùng trong vòng hai tuần tới. Khoảng thời gian này được cho là đủ để Washington thăm dò thiện chí từ Tehran và đánh giá toàn diện các kịch bản chiến lược.

Thông điệp từ Nhà Trắng cho thấy Trump đang giữ “cánh cửa kép” – một bên là con đường ngoại giao, bên còn lại là lựa chọn quân sự mang tính răn đe tối hậu. Tuy nhiên, giới chức Mỹ khẳng định, ưu tiên cao nhất của ông chủ Nhà Trắng là ngăn chặn bằng mọi giá việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Trước đó, ông Trump đã rút ngắn lịch trình tại Hội nghị thượng đỉnh G7 để theo sát căng thẳng tại Trung Đông. Dù chưa chính thức tham chiến, Mỹ vẫn âm thầm hỗ trợ Israel đánh chặn tên lửa do Iran phóng trả. Washington cũng nắm rõ vị trí của Lãnh tụ tối cao Iran, Ayatollah Khamenei, nhưng không hành động – thậm chí bác bỏ đề xuất ám sát do phía Israel đề xuất.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: “Sự kiên nhẫn của tôi đang cạn dần” – dòng trạng thái ngắn ngủi nhưng chất chứa sự phân vân giữa hai thái cực chiến lược: gây sức ép bằng vũ lực hay tiếp tục ép đàm phán?

GBU-57 – át chủ bài khiến Tehran e dè

Dù nghiêng về đàm phán hay sẵn sàng hành động quân sự, Mỹ vẫn nắm giữ con bài chiến lược có thể làm thay đổi toàn cục: bom xuyên phá GBU-57. Đây là loại bom phi hạt nhân mạnh nhất trong kho vũ khí Mỹ, nặng tới 66 tấn, chỉ có thể được thả từ máy bay ném bom tàng hình B-2.

Mục tiêu tiềm năng của GBU-57 chính là cơ sở làm giàu uranium Fordo – nằm sâu trong núi đá và được Iran bảo vệ tối đa. Các chuyên gia quân sự nhận định, chỉ Mỹ – chứ không phải Israel – mới có khả năng vô hiệu hóa Fordo. Tuy nhiên, ngay cả GBU-57 cũng cần thả liên tục nhiều đợt mới đảm bảo phá hủy hoàn toàn.

Israel không sở hữu cả GBU-57 lẫn máy bay B-2, khiến vai trò của Mỹ trở thành điều kiện bắt buộc nếu chiến dịch quân sự nhắm vào hạ tầng hạt nhân Iran được tiến hành. Điều đó đồng nghĩa với việc: nếu chọn đàm phán, Mỹ có thể dùng GBU-57 như đòn răn đe; còn nếu hành động, Washington chính là nhân tố quyết định thắng – bại.

Washington điều quân, Tehran cảnh giác

Giữa lúc tranh cãi nội bộ leo thang, Lầu Năm Góc vẫn điều thêm các phi đội F-16, F-22 và F-35 tới Trung Đông – một động thái cho thấy Mỹ đã sẵn sàng “chơi lớn” nếu phải dùng vũ lực.

Cùng lúc, ông Trump cũng cử Đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff và Phó Tổng thống JD Vance xúc tiến cuộc gặp với đại diện Iran. Tuy nhiên, các tuyên bố cứng rắn trên mạng xã hội, trong đó có lời kêu gọi “mọi người rời khỏi Tehran ngay lập tức”, khiến Iran phản ứng tiêu cực. Tehran khẳng định không đàm phán dưới sức ép và yêu cầu Washington thể hiện thiện chí rõ ràng hơn.

Nguồn tin từ New York Times tiết lộ, nếu đàm phán diễn ra, đại diện Iran nhiều khả năng sẽ là Ngoại trưởng Abbas Araghchi – người từng tham gia ký kết Thỏa thuận hạt nhân 2015. Ông cho biết: “Chỉ cần một cuộc gọi từ Washington cũng đủ để xoa dịu Tel Aviv và mở đường cho đàm phán”.

Quốc nội chia rẽ, Trump cân não

Bên trong nước Mỹ, nội bộ đảng Cộng hòa chia rẽ sâu sắc. Phe ủng hộ hành động quân sự – như Thượng nghị sĩ Lindsey Graham – kêu gọi “ra đòn” nếu đàm phán thất bại. Ngược lại, những tiếng nói thận trọng như Tucker Carlson cảnh báo: “Nếu Israel muốn chiến tranh, hãy để họ tự tiến hành. Mỹ không nên đổ máu cho người khác”.

Tại Lầu Năm Góc, một bộ phận lo ngại việc dồn lực cho Trung Đông có thể khiến Mỹ phân tán nguồn lực chiến lược, đặc biệt khi căng thẳng với Trung Quốc và Nga vẫn âm ỉ.

Là người từng hứa “không kéo Mỹ vào chiến tranh vô nghĩa”, ông Trump hiểu rằng mọi quyết định liên quan tới Iran sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến lá phiếu của cử tri vào cuối năm. Vì thế, dù có sẵn cả GBU-57 lẫn ưu thế chiến lược, Nhà Trắng vẫn đang do dự, đứng trước lằn ranh đỏ giữa chiến tranh và hòa bình.