Trump "siết gọng kìm" Iran trên biển

Tổng thống Donald Trump vừa tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran, nhưng đi kèm một điều kiện kiên quyết: Tehran phải trình diện một lộ trình hòa bình vĩnh viễn trong khi vẫn phải chịu sự phong tỏa hàng hải gắt gao từ quân đội Mỹ.

Mỹ khẳng định chỉ tạm dừng hỏa lực để chờ đợi một đề xuất thống nhất từ chính phủ Iran, vốn đang bị Washington đánh giá là "rạn nứt nghiêm trọng".

Tổng thống Donald Trump tuyên bố kéo dài lệnh ngừng bắn với Iran, với điều kiện Tehran phải sớm đưa ra đề xuất chấm dứt xung đột. Quyết định được đưa ra ngay trước thời điểm thỏa thuận hết hiệu lực, trong bối cảnh các kênh trung gian kêu gọi thêm thời gian cho ngoại giao.

Tuy nhiên, Washington không nới lỏng sức ép. Quân đội Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa hàng hải và trạng thái sẵn sàng tác chiến, cho thấy chiến lược “đình chiến có điều kiện” vẫn đặt ưu tiên vào áp lực quân sự.

Iran phản ứng cứng rắn

Phía Iran lập tức bác bỏ động thái này. Các quan chức tại Tehran cho rằng việc vừa gia hạn ngừng bắn vừa duy trì phong tỏa là mâu thuẫn, thậm chí mang tính khiêu khích.

Một số ý kiến cảnh báo đây có thể là bước đi “câu giờ” cho các phương án quân sự, đồng thời nhấn mạnh Iran sẵn sàng đáp trả nếu lợi ích bị đe dọa. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cũng chỉ trích các hành động trên biển là vi phạm thỏa thuận đình chiến.

Vai trò trung gian và hy vọng mong manh

Trong khi đó, Pakistan – bên trung gian – hoan nghênh quyết định gia hạn, coi đây là cơ hội duy trì đà đối thoại. Thủ tướng Shehbaz Sharif bày tỏ kỳ vọng hai bên sẽ tiến tới một thỏa thuận toàn diện trong các vòng đàm phán tiếp theo tại Islamabad.

Dù vậy, khả năng nối lại đàm phán vẫn chưa chắc chắn khi Iran để ngỏ việc tham gia và đặt điều kiện phải chấm dứt phong tỏa trước.

Đình chiến nhưng chưa “hạ nhiệt”

Thực tế cho thấy lệnh ngừng bắn hiện chỉ mang tính kỹ thuật, chưa đủ để tạo niềm tin. Khi các biện pháp quân sự vẫn song hành với lời kêu gọi đàm phán, môi trường đối thoại trở nên mong manh và dễ đổ vỡ.

Việc duy trì áp lực có thể giúp Mỹ giữ thế chủ động, nhưng cũng làm gia tăng rủi ro hiểu lầm và leo thang ngoài kiểm soát.

Cửa hẹp cho giải pháp lâu dài

Triển vọng hòa bình phụ thuộc vào việc hai bên có sẵn sàng nhượng bộ hay không. Trong khi Washington tìm cách buộc Tehran đưa ra đề xuất cụ thể, Iran lại muốn tháo gỡ sức ép trước khi ngồi vào bàn đàm phán.

Sự giằng co này khiến tiến trình ngoại giao rơi vào thế “đi dây”: chỉ một động thái cứng rắn quá mức cũng có thể phá vỡ trạng thái mong manh hiện tại.