Trụmp: nghệ thuật trì hoãn

Có những ngày cả thế giới hồi hộp theo dõi từng phát ngôn của một người đàn ông tóc vàng – không phải vì ông ta nói điều gì sâu sắc, mà vì một cú nhấc điện thoại hay một dòng tweet của ông có thể khiến hàng nghìn tỷ USD bốc hơi khỏi thị trường. Với Donald Trump, đó không phải là tai nạn. Đó là chiến thuật.

Tháng 4 năm đó, thị trường tài chính toàn cầu chao đảo sau khi ông Trump bất ngờ tuyên bố áp thuế. Chỉ một ngày sau, khi nhà đầu tư còn chưa kịp hoàn hồn, ông… đi chơi golf. Tại sân Doral, nơi mà trước đó ông từng "thề" sẽ không quay lại vì không muốn giống Obama – vị Tổng thống mà ông từng chỉ trích vì ham golf hơn chính sự.

Trong khi các lãnh đạo khác vội vàng trấn an thị trường, ông Trump lại thản nhiên khoe thắng trận golf và bước vào vòng… chung kết. Đối với ông, dường như những cơn chấn động kinh tế chỉ là màn dạo đầu cho một ván bài mặc cả lớn. Và sự thờ ơ của ông? Chính là phong cách.

Trump từ lâu đã xây dựng hình ảnh “người đàn ông bất khả chiến bại”: không cần xin lỗi, không cần giải thích, không cần lùi bước. Những cáo buộc về tham nhũng, đạo đức, hay thậm chí vô cảm – với ông – chỉ là tiếng ồn nền. Và ông xử lý nó bằng đúng một chiến thuật: phớt lờ đến cùng.

Tất nhiên, để làm được điều đó, cần một điều kiện: phải khiến người khác không biết ông đang thực sự nghĩ gì. Nội bộ Nhà Trắng còn không rõ liệu thuế là mục tiêu cuối cùng hay chỉ là công cụ. Có lúc ông nói “đây là vấn đề thương lượng”, lúc khác lại khẳng định đó là “tình trạng khẩn cấp quốc gia”. Và rồi, trong một nước cờ khó hiểu, ông tuyên bố… “tạm dừng” áp thuế. Cờ đến tay, ông lại gập bàn.

Với Trump, hỗn loạn là đòn bẩy. Sự mập mờ khiến đối thủ mất phương hướng. Thể hiện thờ ơ là cách ông "đè vía" những ai vẫn còn quá nghiêm túc với trò chơi này.

Nhưng có lẽ, chính ông cũng đã đi hơi xa.

Canada và Mexico đã học được rằng nếu hôm nay nhượng bộ, mai ông sẽ đòi hỏi hơn. Còn Trung Quốc – không lạ gì chiến thuật “giả điên” – đã tuyên bố sẽ “chiến đến cùng”. Những nước từng mềm mỏng nay bắt đầu phản đòn. Và điều mà ông Trump dường như không lường tới là: trong một thế giới đang tăng trưởng chậm lại và lạm phát tăng cao, phong cách ngạo nghễ có thể nhanh chóng bị nhìn nhận thành ngạo mạn.

Trump từng nói có thể “bắn ai đó giữa đại lộ Fifth mà không mất phiếu bầu”. Nhưng khi những “viên đạn thuế quan” bắt đầu bắn thẳng vào chuỗi cung ứng toàn cầu, vào túi tiền người tiêu dùng Mỹ, thì không phải ai cũng đứng vỗ tay.

Có thể ông vẫn đang chơi một ván bài mà chỉ mình ông hiểu luật. Nhưng trò chơi ấy, nếu tiếp tục kéo dài, có thể khiến nhiều người – kể cả đồng minh và đối thủ – bắt đầu đặt lại câu hỏi: phải chăng, đây không phải là chiến thuật nữa, mà chỉ là sự bất lực được hóa trang bằng tự tin?