Trump ký thỏa thuận thương mại “một chiều” với Indonesia: Ai thật sự hưởng lợi?

Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa công bố một thỏa thuận thương mại song phương quan trọng với Indonesia sau cuộc gặp cấp cao với tân Tổng thống Prabowo Subianto. Thỏa thuận được mô tả là một “thắng lợi lịch sử cho người lao động và doanh nghiệp Mỹ", nhưng đồng thời lại gây ra nhiều tranh luận vì tính chất bất cân xứng của nó.

1. Những cam kết "khủng" từ Indonesia

Trong khuôn khổ thỏa thuận, Indonesia đã cam kết:

Mua 15 tỷ USD năng lượng Mỹ, bao gồm khí tự nhiên hoá lỏng (LNG), than đá và dầu thô.

Nhập khẩu 4,5 tỷ USD nông sản Mỹ, như đậu nành, thịt bò và ngô.

Đặt mua 50 máy bay Boeing, bao gồm cả dòng thân rộng Boeing 777, nhằm hiện đại hóa ngành hàng không quốc gia.

Đây được xem là một trong những gói mua hàng hóa lớn nhất từ trước đến nay giữa Mỹ và một quốc gia Đông Nam Á, phản ánh nỗ lực của Tổng thống Trump trong việc thúc đẩy xuất khẩu và cân bằng cán cân thương mại.

2. Mỹ mở cửa, nhưng vẫn giữ thế thượng phong

Theo nội dung thỏa thuận, hàng hóa Mỹ xuất khẩu sang Indonesia sẽ được miễn hoàn toàn thuế quan và rào cản phi thuế, tạo điều kiện thuận lợi cho hàng Mỹ tiếp cận thị trường 270 triệu dân.

Tuy nhiên, chiều ngược lại không hoàn toàn tương xứng. Mọi mặt hàng xuất khẩu từ Indonesia sang Mỹ sẽ phải chịu mức thuế cố định 19%, bất kể chủng loại, trừ khi có thỏa thuận song phương riêng lẻ từng ngành. Đây là mức thuế tương đối cao so với nhiều FTA hiện hành.

Đặc biệt, nếu có bằng chứng cho thấy hàng hóa xuất xứ từ Indonesia chỉ là trung chuyển từ các quốc gia khác có mức thuế cao hơn, thì phần thuế chênh lệch sẽ được cộng thêm, một điều khoản nhằm ngăn chặn hành vi lách luật qua nước thứ ba.

3. Lợi ích và lo ngại

Phía Mỹ ca ngợi đây là một thỏa thuận công bằng và “đặt nước Mỹ lên trên hết", khi đảm bảo được đơn hàng lớn cho các ngành công nghiệp then chốt: năng lượng, nông nghiệp và hàng không.

Tuy nhiên, tại Indonesia, các chuyên gia kinh tế và giới doanh nghiệp bày tỏ lo ngại rằng thỏa thuận có thể gây bất lợi cho ngành xuất khẩu của nước này trong ngắn hạn, nhất là các lĩnh vực dệt may, điện tử và thủ công mỹ nghệ – vốn phụ thuộc vào thị trường Mỹ.

Tổng thống Prabowo chưa đưa ra bình luận chi tiết về các điều kiện "bất cân xứng", nhưng giới quan sát cho rằng ông đang theo đuổi chiến lược "đổi thị trường lấy đầu tư" nhằm thu hút dòng vốn và công nghệ Mỹ vào Indonesia trong giai đoạn đầu nhiệm kỳ.

Kết luận:

Dưới góc nhìn chính trị, đây là một bước đi mạnh mẽ của chính quyền Trump nhằm tái khẳng định vị thế thương mại toàn cầu của Mỹ. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu Indonesia có thể xoay chuyển các điều kiện bất lợi thành cơ hội phát triển hay không? Thời gian sẽ là câu trả lời rõ ràng nhất cho thỏa thuận mang tính lịch sử nhưng cũng đầy tranh cãi này.