Trong cơn bão phong tỏa, Cuba tuyên bố sẵn sàng đối thoại với Mỹ

Quốc đảo Cuba đang trải qua một trong những giai đoạn ngặt nghèo nhất về năng lượng khi hệ thống điện quốc gia đứng trước ngưỡng cửa sụp đổ hoàn toàn.

Trong một tuyên bố mới nhất, Chủ tịch Cuba Díaz Canel thừa nhận tình trạng thiếu hụt nhiên liệu "nghiêm trọng" nhưng đồng thời bác bỏ quan điểm của Washington cho rằng chính quyền Havana sắp tan rã. Ông mở lời sẵn sàng đối thoại với Mỹ trên cơ sở tôn trọng chủ quyền, không điều kiện tiên quyết, giữa lúc áp lực từ Tổng thống Donald Trump đang siết chặt nguồn cung dầu mỏ – mạch máu duy nhất của nền kinh tế đảo quốc này.

Hệ thống năng lượng trên bờ vực sụp đổ

Sự cố mất điện diện rộng vào ngày 4/2 vừa qua tại các tỉnh phía đông đã phơi bày sự mong manh của lưới điện Cuba. Theo số liệu từ các chuyên gia, tình hình đang xấu đi nhanh chóng:

Thời gian mất điện: Tại Havana, thời gian cắt điện đã vọt lên mức 12-15 giờ mỗi ngày, một con số chưa từng có tiền lệ tại thủ đô.

Nguồn cung dầu: Cuba gần như không nhận được chuyến hàng dầu nào kể từ ngày 9/1 sau khi ông Trump đe dọa áp thuế lên bất kỳ quốc gia nào xuất khẩu dầu cho đảo quốc này.

Dự trữ chiến lược: Dữ liệu từ Kpler cho biết lượng dầu dự trữ trong nước chỉ còn đủ dùng cho khoảng 15 đến 20 ngày.

Áp lực từ Mỹ được đánh giá là "hung hăng và mang tính tội phạm" khi tác động trực tiếp đến các lĩnh vực dân sinh thiết yếu như bệnh viện, trường học và sản xuất lương thực. Đặc biệt, ngành du lịch – vốn là nguồn thu ngoại tệ chính – đã ghi nhận mức giảm 18% trong năm 2025.

Nỗ lực tự cường và các giải pháp ngoại giao

Trước nguy cơ bị phong tỏa hoàn toàn, Chủ tịch Díaz Canel cam kết sẽ đẩy mạnh khai thác dầu khí nội địa và tăng tốc phát triển điện mặt trời. Tuy nhiên, theo hãng tư vấn Rystad Energy, công suất năng lượng tái tạo của Cuba hiện đang ở mức rất thấp, thậm chí thấp hơn cả một số quốc gia đang kém phát triển nhất thế giới.

Trong khi bế tắc với Washington vẫn chưa có lời giải, Cuba đang tìm kiếm sự hỗ trợ từ các đồng minh:

Mexico: Tổng thống Claudia Sheinbaum đang tìm cách gửi viện trợ nhân đạo và giải quyết ngoại giao cho bế tắc dầu mỏ sau khi buộc phải ngừng các lô hàng do sức ép thuế quan của Mỹ.

Trung Quốc: Cam kết hỗ trợ trong khả năng tốt nhất, dù các chi tiết về nhiên liệu vẫn chưa được công bố cụ thể.

Venezuela: Một tia hy vọng nhỏ xuất hiện khi tàu chở nhiên liệu từ Venezuela vừa hoàn tất bốc dỡ 150.000 thùng xăng, làm dấy lên nghi vấn về việc Mỹ có thể đang nới lỏng tạm thời cho một số lô hàng nhân đạo.

Bức tranh năng lượng của Cuba trong năm 2026 sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả của những tín hiệu ngoại giao ban đầu giữa Havana và Nhà Trắng, cũng như khả năng chống chịu của lưới điện vốn đã quá rệu rã trước các lệnh trừng phạt tài chính.