Trái phiếu khu công nghiệp mất nhiệt dù triển vọng ngành rực sáng

Năm 2025, thị trường trái phiếu doanh nghiệp dự kiến duy trì ổn định với sự tăng trưởng rõ nét ở các ngành bất động sản dân cư, ô tô và năng lượng, trong khi bất động sản khu công nghiệp tiếp tục gặp khó khăn do tác động của rủi ro thuế quan và dòng vốn ngoại suy giảm. Đây sẽ là năm “lọc nhiễu” quan trọng, phân hóa rõ giữa nhóm ngành có nội lực và nhóm nhạy cảm với biến động toàn cầu.

Bức tranh trái phiếu doanh nghiệp năm 2025 ghi nhận gam màu sáng từ bất động sản dân cư, ô tô và năng lượng – những lĩnh vực đang bứt tốc mạnh mẽ. Trái ngược, nhóm bất động sản khu công nghiệp tiếp tục sa lầy trong vòng xoáy thách thức, trở thành điểm nghẽn trong dòng chảy phục hồi của thị trường.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2025 được dự báo sẽ duy trì sự ổn định về quy mô phát hành, nhưng là sự ổn định có chọn lọc. Trong khi bất động sản dân cư, ô tô và năng lượng nổi lên như những mũi nhọn huy động vốn hiệu quả, thì nhóm bất động sản khu công nghiệp lại tụt lại phía sau – chìm trong sắc xám của rủi ro thuế quan và dòng vốn ngoại suy giảm.

Theo báo cáo mới nhất từ VISRating, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp phi tài chính trong năm 2024 đạt khoảng 150.000 tỷ đồng, tăng 8,4% so với năm trước. Đáng chú ý, gần một nửa lượng phát hành được dùng để tái cấu trúc nợ – dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp đang chủ động thích nghi với áp lực đáo hạn thay vì mở rộng đầu tư. Sang năm 2025, xu hướng này được dự báo sẽ tiếp diễn, nhưng cơ cấu ngành phát hành sẽ có sự dịch chuyển đáng kể.

Trong bức tranh chung, các chủ đầu tư bất động sản dân cư vẫn đóng vai trò dẫn dắt thị trường trái phiếu. Ngược lại, bất động sản khu công nghiệp – từng là điểm sáng trong giai đoạn hậu Covid – đang phải đối mặt với nhiều lực cản. Rủi ro thuế quan leo thang từ phía Mỹ khiến dòng vốn FDI đăng ký mới trong 4 tháng đầu năm 2025 giảm tới 24%, đảo ngược xu hướng tăng trưởng trước đó. Tâm lý e ngại rủi ro buộc các chủ đầu tư trì hoãn kế hoạch mở rộng quỹ đất và triển khai dự án mới.

Dù môi trường tín dụng phần nào được cải thiện nhờ chính sách giảm hệ số rủi ro tín dụng từ Ngân hàng Nhà nước, tổng giá trị trái phiếu phát hành của nhóm doanh nghiệp bất động sản khu công nghiệp trong năm 2024 vẫn giảm 18%. Thay vào đó, dư nợ vay ngân hàng tăng mạnh tới 34%, phản ánh sự chuyển dịch cấu trúc tài chính – từ trái phiếu sang tín dụng – trong bối cảnh kênh phát hành bị siết chặt bởi rủi ro thị trường.

Trái ngược với tình cảnh ảm đạm ấy, nhóm bất động sản dân cư đang tận dụng tốt những điều kiện thuận lợi: nhu cầu nhà ở tại các đô thị lớn tiếp tục tăng cao, pháp lý được tháo gỡ dần và tín dụng ngân hàng đang mở van. Với nền tảng này, dự kiến hoạt động phát hành trái phiếu của ngành sẽ tăng trưởng khoảng 13% trong năm 2025, chủ yếu phục vụ mục tiêu tái cơ cấu nợ và bổ sung vốn lưu động cho các dự án đang triển khai.

Ở một trục tăng trưởng khác, ngành ô tô và năng lượng bước vào quỹ đạo bứt phá mạnh mẽ. Chính sách miễn thuế nhập khẩu linh kiện ô tô từ tháng 2/2025 mở ra dư địa phát triển lớn cho sản xuất nội địa. Các doanh nghiệp như VinFast hay Tasco được kỳ vọng sẽ mở rộng quy mô đầu tư, trong đó trái phiếu sẽ là kênh huy động vốn chiến lược. VISRating ước tính, giá trị phát hành trái phiếu trong lĩnh vực ô tô có thể tăng tới 33% trong năm nay.

Ngành điện – đặc biệt là năng lượng tái tạo – cũng đang bước vào giai đoạn sôi động nhờ cơ chế giá mới đang được hoàn thiện. Khoảng 30% tổng giá trị trái phiếu đáo hạn trong năm 2025 liên quan đến các dự án điện chuyển tiếp. Việc sớm chốt giá bán điện và đưa nhà máy vào vận hành thương mại sẽ cải thiện dòng tiền, giúp các chủ đầu tư đáp ứng nghĩa vụ nợ trái phiếu.

Tổng giá trị trái phiếu phi tài chính đáo hạn trong năm 2025 ước tính đạt 151.000 tỷ đồng, tăng 9% so với năm trước. Tuy nhiên, rủi ro tái cấu trúc nợ được đánh giá là đang trong tầm kiểm soát. Chỉ trong 4 tháng đầu năm, giá trị trái phiếu được các doanh nghiệp mua lại trước hạn đã tăng gần gấp đôi (97%), trong đó 73% lượng phát hành mới dùng để tái cơ cấu nợ – phản ánh sự chủ động ứng phó của khối phát hành.

Đáng chú ý, khoảng 60% khối lượng đáo hạn trong năm thuộc về nhóm bất động sản dân cư – phân khúc đang có triển vọng tích cực nhất. Nhờ khả năng huy động vốn tốt, các doanh nghiệp trong ngành dễ dàng thanh toán nợ đến hạn hoặc đàm phán kéo dài kỳ hạn trái phiếu. Trong khi đó, nhóm ngành điện đang xử lý nghĩa vụ nợ thông qua hoàn tất vận hành dự án, từng bước khơi thông dòng tiền.

Tổng thể, năm 2025 sẽ là phép thử thực sự cho sức bền tài chính của doanh nghiệp. Những ngành có nhu cầu nội địa mạnh, nền tảng pháp lý minh bạch và hưởng lợi chính sách sẽ tiếp tục tận dụng thị trường trái phiếu để gia tăng nội lực. Còn lại, các lĩnh vực nhạy cảm với biến động thương mại toàn cầu – như bất động sản khu công nghiệp – sẽ phải lùi lại một nhịp để tái định hình chiến lược trước khi có thể bứt phá trở lại.