Tổng thống Mỹ - Iran ký thỏa thuận hòa bình

Giới chức Mỹ và Iran xác nhận Tổng thống hai nước đã ký thỏa thuận hướng đến chấm dứt chiến sự đã kéo dài gần 4 tháng.

"Bản ghi nhớ Islamabad đã được hoàn tất với chữ ký của các Tổng thống. Giờ đây là lúc kiểm chứng việc thực thi thỏa thuận trên thực tế", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết ngày 18/6, theo hãng tin IRNA của nước này.

Ông Baghaei thêm rằng bản ghi nhớ được ký bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Ba Tư, theo đề nghị từ Iran, nhằm bảo đảm tính minh bạch.

"Nếu văn bản chỉ có tiếng Anh, có thể sẽ xuất hiện những cách dịch mang tính chủ quan hoặc khác biệt", đài truyền hình Iran IRIB dẫn lời ông Baqaei.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng xác nhận ông đã ký văn bản tại Cung điện Versailles, bên lề hội nghị thượng đỉnh G7 diễn ra tại Pháp.

Tổng thống Trump thông báo đã ký thỏa thuận với Iran. Video: X/EricLDaugh

Theo quan chức Nhà Trắng, văn kiện trước đó đã được Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ký điện tử ngày 14/6, dưới sự chứng kiến của Tổng thống Trump.

Theo kế hoạch ban đầu, Phó tổng thống Mỹ JD Vance dự kiến đến Geneva, Thụy Sĩ, để ký thỏa thuận với đại diện của phía Iran là ông Ghalibaf vào ngày 19/6.

Tuy nhiên, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Baqaei ngày 18/6 giải thích rằng việc nguyên thủ hai bên ký văn bản sẽ mang lại giá trị ràng buộc cao hơn, nên họ thấy kế hoạch gặp mặt trực tiếp tại Thụy Sĩ nói trên là không cần thiết.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và người đồng cấp Iran Masoud Pezeshkian. Ảnh: AFP

Mỹ ngày 17/6 công bố nội dung thỏa thuận 14 điểm mà hai bên đạt được. Văn bản có tên "Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Iran", trong đó có các nội dung như lập tức chấm dứt giao tranh trên toàn bộ mặt trận, Mỹ dỡ bỏ phong tỏa với các cảng của Iran và lập quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD.

Mỹ và Iran nhất trí đàm phán để đạt thỏa thuận cuối cùng trong thời hạn tối đa 60 ngày, có thể gia hạn nếu cả hai bên đồng ý. Thỏa thuận cuối cùng sẽ được thông qua bằng một nghị quyết mang tính ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

"Mấu chốt của thỏa thuận này là cho phép mở cửa lại eo biển Hormuz ngay lập tức, đồng thời buộc Iran cam kết tiêu hủy lượng vật liệu hạt nhân còn lại. Sau đó, chúng tôi sẽ có một cơ chế điều chỉnh, nếu Iran thể hiện những hành động tích cực hơn, Mỹ sẽ từng bước nới lỏng các biện pháp trừng phạt và mở rộng hỗ trợ kinh tế, giúp nước này trở nên thịnh vượng hơn", một quan chức cấp cao Mỹ cho biết.

Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian

Chiến sự ở Trung Đông bùng phát ngày 28/2 khi quân đội Mỹ - Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào nhiều khu vực ở Iran, hạ sát lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng hàng loạt quan chức chính trị, chỉ huy quân sự của đối thủ. Iran đáp trả bằng cách tập kích tên lửa, UAV nhằm vào Israel và các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh, phong tỏa eo biển Hormuz khiến giá năng lượng thế giới tăng đáng kể.

Mỹ và Iran hồi đầu tháng 4 đạt lệnh ngừng bắn và tiến hành hòa đàm. Quân đội Mỹ áp phong tỏa với các cảng của Iran, không cho phép các tàu đi và đến quốc gia Hồi giáo qua eo biển Hormuz. Sau gần 4 tháng, chiến sự đã khiến hơn 3.400 người thiệt mạng, hơn 26.500 người bị thương tại Iran, lực lượng Mỹ tổn thất 13 binh sĩ và 381 lính bị thương, theo Al Jazeera.