Toan tính phóng hỏa tiễn định hình trật tự mới tại Vùng Vịnh?

Kịch bản chấm dứt xung đột vùng Vịnh đang bị đặt trước lằn ranh đỏ: Hoặc một thỏa thuận toàn diện, hoặc một cuộc chiến tổng lực trở lại.

Trung Đông tiếp tục nóng lên khi quân đội Mỹ phát động thêm các cuộc tấn công nhằm vào nhiều mục tiêu ở miền Nam Iran, bất chấp các cuộc thương lượng hòa bình đang diễn ra tại Doha, Qatar.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ xác nhận chiến dịch nhắm vào các xuồng bị nghi rải thủy lôi và những bệ phóng tên lửa tại khu vực Vịnh Ba Tư. Washington cho rằng đây là hoạt động “phòng vệ cần thiết” nhằm bảo vệ lực lượng Mỹ trong bối cảnh nguy cơ xung đột vẫn ở mức cao.

Động thái này lập tức phủ bóng lên nỗ lực ngoại giao vốn đã mong manh giữa Mỹ và Iran sau nhiều tháng giao tranh căng thẳng.

Tại Doha, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cùng Ngoại trưởng Abbas Araghchi đang tham gia vòng thương lượng được đánh giá mang ý nghĩa quyết định với tương lai khu vực.

Tuy nhiên, cả hai phía đều tỏ ra thận trọng về khả năng đạt đột phá sớm.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington vẫn “ưu tiên ngoại giao”, nhưng cũng để ngỏ khả năng hành động cứng rắn nếu đàm phán thất bại.

Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump tiếp tục duy trì chiến lược gây sức ép song song với hòa giải. Ông tuyên bố các cuộc đàm phán đang tiến triển “rất tốt”, nhưng cảnh báo Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch quân sự nếu không đạt được thỏa thuận cuối cùng.

Eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm

Trọng tâm đàm phán hiện xoay quanh hai vấn đề then chốt: chương trình uranium làm giàu của Iran và kế hoạch mở lại eo biển Hormuz.

Đây là tuyến hàng hải chiến lược từng vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu trước khi xung đột bùng phát hồi cuối tháng 2.

Theo nguồn tin ngoại giao Trung Đông, Mỹ và Iran đang thảo luận khả năng khôi phục hoạt động tại Hormuz khoảng 30 ngày sau khi đạt thỏa thuận chính thức. Tehran sẽ tiến hành rà phá thủy lôi nhằm đảm bảo an toàn hàng hải.

Tuy nhiên, thực tế trên chiến trường cho thấy nguy cơ leo thang vẫn rất rõ rệt.

Iran tuyên bố vừa bắn hạ một UAV tàng hình “thù địch” bằng hệ thống phòng không mới, đồng thời khẳng định đây là thông điệp gửi tới toàn khu vực Vịnh Ba Tư.

Ở chiều ngược lại, Israel cũng gia tăng sức ép lên các lực lượng thân Iran tại Lebanon. Thủ tướng Benjamin Netanyahu tuyên bố sẽ tiếp tục mở rộng chiến dịch nhằm vào Hezbollah, sau hàng loạt đợt không kích tại thung lũng Bekaa và miền đông Lebanon.

Giới quan sát cho rằng dù các bên đều nói về hòa đàm, cục diện Trung Đông hiện vẫn ở trạng thái cực kỳ dễ bùng phát. Chỉ một sai lệch nhỏ trên bàn đàm phán hoặc ngoài thực địa cũng có thể khiến toàn bộ tiến trình ngừng bắn sụp đổ.

Trong bối cảnh lưu lượng tàu qua eo Hormuz vẫn giảm mạnh và thị trường năng lượng toàn cầu liên tục chao đảo, mọi động thái từ Washington hay Tehran lúc này đều có thể tạo hiệu ứng dây chuyền lên kinh tế và an ninh thế giới.