Toan tính chính trị đằng sau các trận mưa bom của Donald Trump

Khi các lệnh trừng phạt kinh tế mất đi sự thiêng liêng, Donald Trump đang dùng đến thứ ngôn ngữ thô bạo nhất của vũ lực để ép Tehran vào một hiệp ước định sẵn.

Trong lúc nhiều dự đoán cho rằng căng thẳng Mỹ - Iran có thể bước sang giai đoạn kiểm soát khủng hoảng, các cuộc không kích mới của Washington nhằm vào nhiều mục tiêu tại miền Nam và miền Trung Iran lại đẩy khu vực vào vòng xoáy bất ổn mới.

Điều đáng chú ý là các đòn tấn công diễn ra đúng thời điểm Mỹ vẫn duy trì các kênh đối thoại với Tehran. Điều này làm dấy lên câu hỏi: Nếu còn theo đuổi giải pháp ngoại giao, vì sao Washington vẫn tiếp tục sử dụng sức mạnh quân sự?

Đòn đánh mang nhiều thông điệp

Nhìn vào diễn biến những tuần gần đây, giới quan sát cho rằng các cuộc không kích không đơn thuần là hoạt động quân sự mang tính chiến thuật.

Mục tiêu lớn hơn dường như là phát đi thông điệp chính trị tới nhiều đối tượng cùng lúc, từ giới lãnh đạo Iran, các đồng minh trong khu vực cho đến công chúng Mỹ.

Trong quá trình đàm phán, Washington được cho là muốn gia tăng sức ép để buộc Tehran nhượng bộ ở một số vấn đề then chốt. Tuy nhiên, kết quả đạt được chưa như kỳ vọng.

Trong bối cảnh đó, sức mạnh quân sự trở thành công cụ nhằm thay đổi tương quan tâm lý trên bàn đàm phán. Thông điệp được gửi đi khá rõ ràng: nếu các cuộc thương lượng không mang lại kết quả mong muốn, Mỹ vẫn còn những lựa chọn khác.

Đây không phải chiến thuật mới. Trong nhiều giai đoạn trước đây, Washington từng kết hợp áp lực quân sự với hoạt động ngoại giao nhằm gia tăng lợi thế thương lượng.

Nỗ lực khôi phục năng lực răn đe

Ngoài yếu tố đàm phán, các đòn không kích còn phản ánh nhu cầu khẳng định vị thế của Mỹ tại Trung Đông.

Những tháng gần đây, nhiều căn cứ và lực lượng có liên hệ với Washington trong khu vực liên tục đối mặt với các mối đe dọa an ninh. Điều đó làm dấy lên những tranh luận về hiệu quả của năng lực răn đe mà Mỹ đang duy trì.

Trong bối cảnh đó, việc sử dụng sức mạnh quân sự được xem là động thái nhằm khôi phục hình ảnh và phát đi tín hiệu rằng Washington vẫn sẵn sàng hành động nếu lợi ích chiến lược bị thách thức.

Yếu tố Israel và cuộc chơi địa chính trị

Một yếu tố khác không thể bỏ qua là vai trò của Israel.

Dù xuất hiện nhiều thông tin về những bất đồng giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và giới lãnh đạo Israel, việc gây sức ép lên Iran vẫn là mục tiêu nhận được sự đồng thuận lớn từ các lực lượng cứng rắn ở cả hai phía.

Vì vậy, nhiều chuyên gia nhận định làn sóng leo thang hiện nay cũng phản ánh nỗ lực ngăn chặn khả năng xuất hiện một bước đột phá ngoại giao giữa Washington và Tehran.

Hiệu quả đến đâu?

Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn nằm ở hiệu quả thực tế của chiến lược này.

Kinh nghiệm những năm gần đây cho thấy các hành động quân sự không phải lúc nào cũng tạo ra hiệu ứng răn đe như mong muốn. Trong nhiều trường hợp, chúng còn kích hoạt các phản ứng trả đũa và khiến căng thẳng leo thang ngoài tầm kiểm soát.

Chính vì vậy, các cuộc không kích mới nhất có thể được xem là dấu hiệu cho thấy Washington đang tìm cách duy trì sức ép trong bối cảnh các công cụ cưỡng ép truyền thống ngày càng đối mặt nhiều thách thức.

Mỹ đang cố gắng kết hợp giữa ngoại giao và sức mạnh quân sự để đạt mục tiêu chiến lược. Tuy nhiên, liệu công thức này còn phát huy hiệu quả hay chỉ khiến khoảng cách giữa hai bên ngày càng xa hơn vẫn là câu hỏi chưa có lời giải.

Câu trả lời cuối cùng sẽ không nằm ở những quả tên lửa vừa được phóng đi, mà phụ thuộc vào diễn biến của các cuộc đàm phán trong những ngày tới.