Tô Lịch và lời hứa chưa trọn: Còn kịp để đổi màu dòng nước?

Hà Nội đang gấp rút triển khai các hạng mục cải tạo, nạo vét, đấu nối cửa xả và bổ cập nước sạch cho sông Tô Lịch, với mục tiêu "hồi sinh" dòng sông này trước ngày 2/9 theo chỉ đạo của lãnh đạo thành phố. Tuy nhiên, nhiều hạng mục vẫn còn dang dở và bài toán môi trường – tài chính dài hạn vẫn là thách thức lớn.

Trước “tối hậu thư” mang tính biểu tượng – hồi sinh sông Tô Lịch trước 2/9, Hà Nội đã hoàn thành một số hạng mục đầu tiên. Thế nhưng, phần lớn công việc vẫn còn ngổn ngang, đặt ra dấu hỏi lớn: Liệu quyết tâm có kịp vượt qua thực tế trì trệ để trả lại sự sống cho dòng sông từng bị coi là “nỗi xấu hổ đô thị”?

Cuộc chạy đua với thời gian hồi sinh dòng sông "bệnh nặng" nhất Thủ đô đang vào giai đoạn nước rút. Theo báo cáo từ Sở Xây dựng Hà Nội, giai đoạn 1 nạo vét sông Tô Lịch (đoạn từ Hoàng Quốc Việt đến cầu Khương Đình, dài khoảng 7km) đã hoàn tất. Giai đoạn 2 kéo dài 5km còn lại dự kiến sẽ khép lại trong tháng 8. Tuy nhiên, bài toán đấu nối hệ thống xả thải và bổ cập nước sạch cho sông vẫn còn không ít nút thắt.

Tính đến nay, Hà Nội mới hoàn thành đấu nối 19 trong tổng số 63 cửa xả thải dọc tuyến từ Hoàng Quốc Việt đến đập dâng Thanh Liệt – phần còn lại sẽ phải thi công gấp rút trong tháng 7 để kịp chỉnh trang vào tháng 8. Các khu vực từ đập dâng đến ngã ba Tô Lịch – sông Nhuệ cũng đang được tính đến trong kế hoạch tổng thể, gắn với dự án Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá. Cùng lúc, các đơn vị được giao duy trì cảnh quan – cây xanh – vệ sinh môi trường hai bên bờ sông đang được yêu cầu làm liên tục, không để xảy ra tình trạng “xanh trên giấy”.

Trong khi đó, phương án cấp nước cho sông Tô Lịch hiện mới chỉ dựa vào nguồn từ Nhà máy xử lý nước thải Hồ Tây. Sở Xây dựng Hà Nội cho biết đang phối hợp nghiên cứu lấy thêm nguồn bổ cập từ sông Hồng về lâu dài. Tuy nhiên, lãnh đạo thành phố nhấn mạnh, mọi nguồn bổ cập đều phải được đánh giá kỹ lưỡng về chất lượng nước, không làm thay đổi thủy văn dòng sông hay ảnh hưởng sinh thái hồ Tây.

Chỉ đạo từ Chủ tịch UBND TP Hà Nội nêu rõ: Trước ngày 30/8, toàn bộ các phường dọc hai bờ sông phải hoàn tất cải tạo, chỉnh trang hạ tầng – từ lát vỉa hè, dựng lan can, trồng cây xanh đến hoàn nguyên mặt bằng sau thi công.

Về lâu dài, lãnh đạo thành phố yêu cầu tất cả phương án bổ cập nước – đặc biệt là từ sông Hồng – phải được tính toán tổng mức đầu tư, chi phí vận hành – bảo trì và rủi ro môi trường một cách bài bản, không để tái diễn bài học "30.000 tỷ đồng vẫn trắng tay" suốt gần 2 thập kỷ như lời Tổng Bí thư Tô Lâm từng nhấn mạnh.

Thông điệp đã rõ: Hồi sinh sông Tô Lịch không chỉ là một “mệnh lệnh chính trị” gắn với mốc 2/9, mà còn là bài kiểm tra năng lực thực thi và sự thay đổi thật sự trong tư duy quy hoạch và hành động của chính quyền đô thị Hà Nội.