Tín dụng – 'Chìa khóa' mở lối tăng trưởng cho ngân hàng

Tín dụng ngân hàng khởi sắc mạnh trong quý I/2025, nhưng lợi nhuận chưa tăng tương xứng do biên lãi thuần thu hẹp và áp lực thanh khoản gia tăng. Bức tranh toàn ngành cho thấy triển vọng thận trọng trước những rủi ro vĩ mô đang âm thầm gia tăng.

Tín dụng tăng tốc ấn tượng trong quý đầu năm 2025, tạo nên bức tranh đầy lạc quan về sự phục hồi của ngành ngân hàng. Tuy nhiên, đằng sau "ánh hào quang" tăng trưởng ấy, lợi nhuận lại chưa thực sự khởi sắc. Đây là một nghịch lý đáng suy ngẫm, ẩn chứa những áp lực về thanh khoản và rủi ro vĩ mô đang âm thầm thử thách sự vững vàng của hệ thống.

Ngành ngân hàng Việt Nam khởi đầu năm 2025 với bức tranh đa chiều: tăng trưởng tín dụng bứt phá nhưng lợi nhuận chưa tạo đột phá, trong khi áp lực thanh khoản và chi phí vốn tiếp tục là những ẩn số cần cảnh giác.

Tín hiệu khả quan nhất trong quý I đến từ tăng trưởng tín dụng, với mức tăng 3,9% – cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, sự chủ động trong phân bổ hạn mức tín dụng từ Ngân hàng Nhà nước đã giúp các ngân hàng, đặc biệt là nhóm trung bình, linh hoạt hơn trong việc triển khai vốn ngay từ đầu năm. Diễn biến này phần nào cho thấy nhu cầu tín dụng trong nền kinh tế đang phục hồi, dù chưa đồng đều giữa các lĩnh vực.

Thế nhưng, đằng sau con số tăng trưởng lại là bức tranh lợi nhuận có phần kém rực rỡ. Biên lãi thuần (NIM) toàn ngành tiếp tục thu hẹp, chủ yếu do lãi suất cho vay bình quân giảm trong khi chi phí huy động tăng nhẹ. Cụ thể, NIM bình quân giảm thêm 3 điểm cơ bản so với cuối năm 2024 – một sự co hẹp mang tính hệ thống khi các ngân hàng đồng loạt hạ lãi vay để kích cầu, trong lúc buộc phải tăng lãi suất huy động để đảm bảo thanh khoản.

Lợi nhuận trước thuế tại nhiều ngân hàng lớn chỉ nhích nhẹ, thậm chí sụt giảm so với quý trước. Mặc dù một số ngân hàng nhỏ báo lãi đột biến nhờ các nguồn thu ngoài lãi, các chuyên gia nhìn nhận đây không phải yếu tố mang tính bền vững. Chính vì vậy, Mirae Asset đã điều chỉnh dự báo tăng trưởng lợi nhuận toàn ngành năm 2025 xuống dưới 14%, từ mức 15–17% trước đó – phản ánh kỳ vọng ngày càng thận trọng trong bối cảnh nhiều bất định vĩ mô vẫn hiện hữu.

Áp lực thanh khoản là một điểm nghẽn cần theo dõi sát sao. Đến cuối tháng 3/2025, tăng trưởng tiền gửi chỉ đạt 1,36% – thấp hơn đáng kể so với tín dụng. Tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) tại các ngân hàng niêm yết tăng lên 82,6%, tiến sát ngưỡng cảnh báo. Để duy trì cân đối dòng tiền, nhiều ngân hàng buộc phải nâng lãi suất huy động hoặc phát hành thêm giấy tờ có giá, gián tiếp tạo áp lực lên chi phí vốn toàn hệ thống.

Chất lượng tài sản trong quý I vẫn nằm trong tầm kiểm soát. Tỷ lệ nợ xấu có tăng nhẹ, chủ yếu do yếu tố mùa vụ và sự điều chỉnh nhóm nợ theo quy định mới. Tuy nhiên, với bộ đệm dự phòng vẫn ở mức tốt tại các ngân hàng đầu ngành, rủi ro từ nợ xấu hiện tại vẫn chưa đáng lo ngại.

Ở tầng vĩ mô, một loạt yếu tố bên ngoài tiếp tục gây sức ép lên ngành ngân hàng Việt Nam. Những bất định từ chính sách thuế quan của Mỹ, biến động tỷ giá và làn sóng rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài đang dần lộ diện. Riêng trong vài tháng đầu năm, khối ngoại đã bán ròng tới 1,3 tỷ USD trên thị trường Việt Nam. Đáng chú ý, vốn FDI đăng ký mới trong tháng 4 cũng đã giảm nhẹ so với cùng kỳ năm ngoái – một chỉ dấu cho thấy dòng vốn ngoại đang trở nên dè dặt hơn.

Dưới góc nhìn tổng thể, Mirae Asset duy trì đánh giá “trung tính” đối với ngành ngân hàng năm 2025. Tăng trưởng tín dụng tuy là điểm sáng, nhưng cần được đặt trong tương quan với khả năng duy trì lợi nhuận, chi phí vốn và các rủi ro từ môi trường kinh tế quốc tế. Trong bối cảnh “nhiễu động mềm” này, ưu thế sẽ thuộc về những ngân hàng có chiến lược linh hoạt, kiểm soát rủi ro tốt và năng lực thích ứng nhanh với các biến động thị trường.