"Tiêu chí giảm trừ gia cảnh không còn phù hợp, luật đang trở nên lỗi thời"

Cần có cách tiếp cận mới, hướng tới tương lai để người nộp thuế luôn được hưởng lợi, chứ không phải chịu thiệt như hiện tại

Với sự biến động của chỉ số giá tiêu dùng và tình hình kinh tế xã hội hiện nay, mức giảm trừ gia cảnh 11 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế hiện tại được cho là quá thấp và cần được xem xét điều chỉnh để phù hợp hơn.

Xem xét lại tiêu chí điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh

Bộ Tài chính vừa trình dự thảo Tờ trình đề xuất xây dựng dự án Luật thuế thu nhập cá nhân (thay thế). Theo đó, Bộ Tài chính thừa nhận rằng Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hiện hành đã bộc lộ nhiều hạn chế và cần được rà soát, sửa đổi để phù hợp với thực tế, đáp ứng yêu cầu cải cách thuế và đảm bảo tính minh bạch.

Trong những vấn đề được đề xuất sửa đổi, mức giảm trừ gia cảnh nhận được nhiều sự quan tâm từ công chúng. Tờ trình của Bộ Tài chính chỉ ra hai luồng ý kiến trái chiều: một bên cho rằng mức giảm trừ gia cảnh còn quá thấp, trong khi phía còn lại cho rằng mức hiện tại đã phù hợp với mức sống và thu nhập của người dân, đặc biệt khi nhiều lao động có thu nhập chưa đến ngưỡng phải nộp thuế.

Luật Thuế TNCN đã có hiệu lực từ năm 2009 và trong suốt thời gian qua đã bộc lộ nhiều vấn đề. Vì thuế TNCN có đối tượng điều chỉnh rộng, phạm vi ảnh hưởng lớn, nên việc sửa đổi toàn diện là cần thiết để làm cho luật này thực tế hơn và hiệu quả hơn.

Ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, nhận định rằng mức giảm trừ gia cảnh hiện tại chưa phù hợp với điều kiện kinh tế hiện nay. "Với sự thay đổi của chỉ số giá tiêu dùng và tình hình kinh tế xã hội, mức giảm trừ gia cảnh 11 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế hiện tại là quá thấp và cần phải được điều chỉnh sao cho phù hợp hơn", ông Được nhấn mạnh.

Luật Thuế TNCN được xây dựng từ năm 2007 và áp dụng từ 2009. Các tiêu chí để xác định mức giảm trừ gia cảnh được thiết lập dựa trên tình hình vào thời điểm đó. Việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh sau này chỉ đơn thuần dựa vào tỷ lệ tăng CPI, một phương pháp mà ông Được cho là không còn phù hợp.

“Cách điều chỉnh này chưa thực sự hiệu quả. Nếu tiếp tục như vậy, luật sẽ luôn bị lỗi thời và không theo kịp thực tế,” ông Được phân tích thêm.

Hiện nay, một số chuyên gia đề xuất nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 16-18 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, ông Được cho rằng con số này chưa hợp lý nếu chỉ dựa vào sự thay đổi của CPI gần đây. "Cần xây dựng các chỉ tiêu phản ánh đúng tình hình kinh tế. Việc áp dụng phương pháp nhân mức 11 triệu đồng với tỷ lệ thay đổi CPI sẽ khiến luật luôn có độ trễ so với thực tiễn," ông Được nói.

Về việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh khi CPI thay đổi 20%, ông Được cho rằng đây là một quy định quá cứng nhắc và khó thực thi. Thực tế, để CPI thay đổi 20% cần phải mất 5-7 năm, khiến người nộp thuế phải chờ đợi quá lâu. Ông kiến nghị nên giảm ngưỡng điều chỉnh xuống mức 5-10% và trao quyền quyết định trực tiếp cho Chính phủ để chính sách phản ứng nhanh và linh hoạt hơn với biến động kinh tế.

Xây dựng mức giảm trừ gia cảnh theo vùng: một đề xuất gây tranh cãi

Theo tờ trình, Bộ Tài chính ghi nhận ý kiến đề xuất mức giảm trừ gia cảnh theo mức lương tối thiểu vùng, với mức cao hơn ở các đô thị và thành phố lớn, do chi phí sống tại đây cao hơn. Một số ý kiến còn cho rằng cần có chính sách thuế cao hơn đối với các cá nhân ở thành phố lớn để hạn chế nhập cư vào các khu vực này.

Tuy nhiên, ông Được không đồng tình với đề xuất này. "Mặc dù mức lương tối thiểu vùng được điều chỉnh linh hoạt, nhưng Luật thuế TNCN cần phải có tính tổng quát, nhằm tối đa hóa số người được hưởng lợi và tối thiểu hóa số người bị ảnh hưởng," ông giải thích.

Ông Được cũng cho rằng thuế TNCN là thuế tổng hợp, không phân biệt địa phương phát sinh thu nhập. Vì vậy, việc áp dụng mức giảm trừ khác nhau theo vùng miền sẽ gây ra sự phức tạp, bất công và tăng gánh nặng thủ tục hành chính. Ông đề xuất thay vì điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh theo vùng, có thể áp dụng các chính sách hỗ trợ đặc thù cho khu vực nông thôn, nhằm thu hẹp khoảng cách với khu vực đô thị.

"Chúng ta có thể xây dựng chính sách giảm trừ gia cảnh phù hợp cho đối tượng ở đô thị, sau đó áp dụng cho khu vực nông thôn. Đây chính là cách để thúc đẩy sự phát triển của các vùng nông thôn," ông Được kết luận.