MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

"Tiền ảo" và Crypto: Góc nhìn chuẩn xác tại Việt Nam

Việc Luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức công nhận crypto là tài sản đã khép lại hàng thập kỷ tranh cãi và nhầm lẫn quanh khái niệm “tiền ảo” tại Việt Nam – một thuật ngữ lệch lạc từng bóp méo cách nhìn về thị trường tiền mã hóa.

Gọi sai tên, hiểu sai bản chất

Suốt nhiều năm, tại Việt Nam, cụm từ “tiền ảo” được sử dụng rộng rãi để mô tả các tài sản phát triển trên nền tảng blockchain – đặc biệt là crypto. Tuy nhiên, cách gọi này không chỉ sai về bản chất công nghệ mà còn gây nhiễu loạn trong cách hiểu và quản lý pháp lý. Crypto không phải là “tiền” theo bất kỳ định nghĩa nào trong hệ thống pháp luật hiện hành, và việc gắn nhãn “ảo” cho một loại tài sản thật, có giá trị và thanh khoản toàn cầu, là một sai lệch đáng quan ngại.

Theo Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tiền tệ chỉ bao gồm đồng Việt Nam, ngoại tệ và các phương tiện thanh toán hợp pháp do Ngân hàng Nhà nước phát hành hoặc cho phép. Crypto không nằm trong bất kỳ danh mục nào ở trên, và cũng không được công nhận là phương tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam. Việc tiếp tục gọi crypto là “tiền” – thậm chí là “tiền ảo” – không chỉ gây hiểu nhầm cho công chúng, mà còn làm lệch hướng điều tiết và giám sát từ phía cơ quan quản lý.

Luật hóa crypto: Dấu chấm hết cho khái niệm “tiền ảo”

Ngày 14/6/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số – văn bản pháp lý đầu tiên tại Việt Nam điều chỉnh toàn diện các hoạt động trong lĩnh vực công nghệ số, đồng thời chính thức xác lập khung pháp lý cho tài sản mã hóa. Trong đó, crypto được xếp vào nhóm tài sản số, tài sản mã hóa hoặc tài sản ảo – tùy theo mục đích điều tiết và ngữ cảnh sử dụng.

Theo ông Phan Đức Trung – Chủ tịch Hiệp hội Blockchain Việt Nam – đây là bước ngoặt quan trọng, không chỉ xác định địa vị pháp lý rõ ràng cho crypto, mà còn là nền tảng để xây dựng chính sách quản lý hiệu quả: từ bảo vệ nhà đầu tư, thu thuế đến phòng chống rửa tiền. Ông nhấn mạnh, chính cách gọi “tiền ảo” trước đây đã tạo ra những hệ lụy không nhỏ – khiến công chúng hoang mang, nhà quản lý lúng túng và thị trường thiếu minh bạch.

“Tiền ảo” – chiếc bóng quá khứ của game online

Về ngữ nghĩa, thuật ngữ “tiền ảo” vốn bắt nguồn từ thế giới trò chơi trực tuyến, nơi các đơn vị tiền tệ chỉ có giá trị trong môi trường khép kín. Trong khi đó, crypto hoàn toàn khác biệt: là một tài sản kỹ thuật số có thể sở hữu, giao dịch và lưu trữ bằng công nghệ blockchain – với giá trị kinh tế thực và tính thanh khoản toàn cầu. Sự tương đồng bề mặt nhưng khác biệt cốt lõi khiến “tiền ảo” trở thành một nhãn dán gây nhiễu, làm méo mó cả nhận thức lẫn hành xử pháp lý.

Việc Luật Công nghiệp Công nghệ số ra đời không chỉ là bước tiến về thể chế, mà còn là một sự điều chỉnh cần thiết về ngôn ngữ và nhận thức. Cần phân biệt rạch ròi giữa “tài sản số”, “tài sản mã hóa”, “tài sản ảo” và “tiền mã hóa” để thống nhất từ ngữ trong cả quản lý, truyền thông và giao dịch thực tiễn.

Gọi đúng tên để quản lý đúng

Theo ông Phan Đức Trung, để đảm bảo tính chính xác và đồng bộ, các thuật ngữ sau cần được sử dụng đúng ngữ cảnh:

Tài sản số (Digital Asset): Khái niệm rộng bao gồm tất cả tài sản tồn tại ở dạng số – từ dữ liệu, NFT đến token.

Tài sản mã hóa (Crypto Asset): Nhấn mạnh yếu tố công nghệ và mã hóa, phù hợp khi nói về crypto.

Tài sản ảo (Virtual Asset): Thuật ngữ được FATF sử dụng trong bối cảnh phòng chống rửa tiền.

Tiền mã hóa (Cryptocurrency): Có thể sử dụng trong ngữ cảnh quốc tế, nhưng cần thận trọng ở Việt Nam do chưa được công nhận là phương tiện thanh toán.

Ngược lại, việc tiếp tục sử dụng cụm từ “tiền ảo” không chỉ là sai lệch về mặt pháp lý, mà còn làm trì hoãn sự phát triển của ngành công nghiệp blockchain và làm suy yếu niềm tin vào các tài sản kỹ thuật số chính thống.

Không còn là vấn đề ngôn từ

“Gọi đúng tên crypto không chỉ là chuyện từ ngữ, mà phản ánh sự trưởng thành trong tư duy chính sách,” ông Phan Đức Trung nhận định. Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý cho nền kinh tế số, việc định danh rõ ràng và chính xác là nền tảng để thúc đẩy sự phát triển minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư, tăng cường quản lý, và hội nhập với thế giới.

Một nền kinh tế số chỉ có thể vững mạnh khi được xây dựng trên nền móng pháp lý rõ ràng và nhận thức đúng đắn. Và điều đó, đôi khi, bắt đầu chỉ bằng việc… gọi đúng tên một tài sản.