Thuế quan châm ngòi vết nứt trong thế trận Trump – Musk?

Thuế quan có thể là điểm nghẽn khiến Donald Trump và Elon Musk – hai đồng minh chiến lược – rẽ đôi quan điểm trong cuộc cờ chính sách thương mại.

Đồng minh rạn vỡ vì thuế quan

Mối quan hệ giữa Tổng thống Donald Trump và tỷ phú Elon Musk từng được xem là khắng khít, đặc biệt trong thời điểm chuẩn bị cho cuộc bầu cử tháng 11 năm ngoái. Khi ấy, CEO của Tesla không ngần ngại cam kết chi hàng trăm triệu USD để hỗ trợ chiến dịch tranh cử của ông Trump – một động thái thể hiện rõ sự hậu thuẫn không chỉ về tài chính mà còn về chính trị.

Về phần mình, ông Trump cũng đã có những điều chỉnh lập trường đáng chú ý để chiều lòng Musk – người đứng đầu ngành công nghiệp xe điện. Việc ông được cho là đã mua một chiếc Tesla để sử dụng cá nhân được xem như một cử chỉ biểu tượng, thể hiện thiện chí và sự ủng hộ dành cho doanh nghiệp của người bạn đồng hành này.

Tuy nhiên, mối quan hệ tưởng chừng "thâm tình" ấy nay đang đứng trước thử thách lớn, khi chính sách thuế quan cứng rắn của ông Trump trở thành nguyên nhân dẫn đến rạn nứt. Elon Musk – người đang chứng kiến khối tài sản của mình bốc hơi do cổ phiếu Tesla lao dốc – được cho là đã trực tiếp lên tiếng phản đối lập trường đối ngoại mang tính đối đầu của ông Trump.

Theo tiết lộ từ hai nguồn tin của Washington Post, Musk đã tìm cách tác động để thay đổi quyết định về thuế, nhưng những nỗ lực ấy rõ ràng không được lắng nghe. Bất chấp phản ứng từ phía Musk, ngày 8/4, Nhà Trắng chính thức tuyên bố sẽ áp thuế 104% lên hàng hóa Trung Quốc, có hiệu lực từ 0h ngày 9/4. Con số này là kết quả cộng dồn của ba đợt áp thuế: 10% đầu nhiệm kỳ, 34% công bố hôm 2/4 và 50% mới nhất.

Những cuộc đàm phán hậu trường giữa Elon Musk và Tổng thống Trump hoàn toàn phù hợp với lập trường công khai gần đây của CEO Tesla. Trong những ngày qua, ông liên tục chỉ trích các quan chức thương mại trong chính quyền Trump, đặc biệt xoay quanh chính sách áp thuế lên gần như toàn bộ đối tác kinh tế chủ chốt của Mỹ.

Đáng chú ý, Elon Musk công khai ủng hộ một thỏa thuận “phi thuế quan” giữa Mỹ và châu Âu – hoàn toàn trái ngược với mức thuế 20% mà ông Trump vừa áp lên EU. Không chỉ vậy, Musk cũng kêu gọi tự do lao động xuyên biên giới, đề xuất mọi người nên có quyền lựa chọn nơi làm việc, đồng thời nhấn mạnh: “Đó chắc chắn là lời khuyên tôi dành cho tổng thống.”

Tỷ phú công nghệ cũng không ngần ngại nhắm mũi dùi vào Peter Navarro – cố vấn thương mại hàng đầu của ông Trump, người được xem là kiến trúc sư trưởng của chính sách thuế quan hiện tại. Trong một bình luận đăng trên X hôm 6/4, Musk chê Navarro "thiếu kinh nghiệm thực tế và chỉ giỏi lý thuyết", thậm chí mỉa mai việc ông này có bằng tiến sĩ kinh tế từ Harvard là “một điểm trừ, không phải điểm cộng” – sau khi Navarro viện dẫn lý lịch học thuật để bảo vệ chính sách của mình trên CNN.

Tesla lao đao giữa bão chính trị

Không chỉ là vấn đề quan điểm, những hệ lụy từ cuộc “đối đầu lạnh” này đã bắt đầu giáng đòn thực sự lên Tesla. Doanh nghiệp của Elon Musk đang phải đối mặt với làn sóng phản đối ngày càng lan rộng do sự gắn kết chính trị giữa vị CEO này với chính quyền Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ thứ hai.

Việc Musk đảm nhận vai trò lãnh đạo tại Ban Hiệu quả Chính phủ (DOGE) dưới thời ông Trump đã vấp phải phản ứng gay gắt. Chiến dịch "Tesla Takedown" kêu gọi người dân bán xe, rút vốn cổ phần và biểu tình phản đối – thu hút hàng trăm người xuống đường tại các thành phố lớn như Los Angeles hay Boston.

Hệ quả là trong quý đầu năm 2025, doanh số Tesla giảm tới 13% – mức suy giảm sâu nhất trong gần ba năm qua. Giới phân tích cho rằng không chỉ áp lực cạnh tranh mà hình ảnh công ty bị tổn hại nghiêm trọng bởi các hoạt động chính trị của Musk mới là nguyên nhân cốt lõi.

Bên cạnh đó, các chính sách thương mại gần đây của Tổng thống Trump cũng khiến tình hình thêm nghiêm trọng. Tháng 3 vừa qua, Tesla gửi thư – dù không ký tên – tới đại diện thương mại Mỹ Jamieson Greer, cảnh báo rằng các nhà xuất khẩu Mỹ sẽ chịu tổn thất không tương xứng khi các quốc gia đối tác đáp trả chính sách của Washington.

Công ty nhấn mạnh rằng thuế quan quá mạnh tay có thể kích hoạt chuỗi phản ứng trả đũa từ các nước – điều đang xảy ra trong trường hợp của Trung Quốc – và đây sẽ là gánh nặng trực tiếp lên các doanh nghiệp và nhà xuất khẩu Mỹ, trong đó Tesla không nằm ngoài vòng xoáy.

Tesla cũng không giấu quan điểm lâu nay của mình về thuế quan. Ngay từ năm 2020, trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, công ty đã cùng các nhà sản xuất ô tô khác đâm đơn kiện Nhà Trắng về chính sách thuế với Trung Quốc, gọi đó là “tùy tiện, thất thường và lạm dụng quyền lực”.

Hiện tại, Tesla tiếp tục lao dốc: giá cổ phiếu giảm 38,5% kể từ đầu năm, rơi xuống còn 233,29 USD, so với mức đỉnh 479,86 USD hồi tháng 12 năm ngoái – minh chứng rõ nét cho một mối quan hệ tan vỡ không chỉ trên chính trường mà còn cả trên sàn chứng khoán.