#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Thực hư kịch bản "cá heo cảm tử" tuyên chiến với thủy lôi Iran

Trong khi Iran bị nghi vấn rải thủy lôi để phong tỏa tuyến hàng hải huyết mạch, đội quân động vật có vú của Mỹ với hệ thống sonar sinh học tinh vi đang trở thành lá bài then chốt trong các chiến dịch trinh sát và bảo vệ cảng biển.

Một phát ngôn nửa kín nửa hở đã đủ làm bùng lên trí tưởng tượng. Khi được hỏi về khả năng sử dụng cá heo trong chiến tranh, một quan chức Mỹ không xác nhận cũng không phủ nhận, để lại khoảng trống cho hàng loạt suy đoán — trong đó có khái niệm gây sốc: “cá heo cảm tử”.

Nhưng thực tế lại kém kịch tính hơn nhiều.

Hải quân Mỹ từ lâu đã vận hành một chương trình huấn luyện động vật biển, bắt đầu từ năm 1959. Trọng tâm không phải tấn công, mà là phát hiện. Cá heo, với hệ thống định vị bằng sóng âm vượt trội, được huấn luyện để tìm kiếm thủy lôi, đánh dấu vị trí và hỗ trợ bảo vệ cảng biển trước các mối đe dọa dưới nước.

Nói cách khác, chúng là “cảm biến sống” hơn là vũ khí.

Trong các nhiệm vụ điển hình, cá heo phối hợp với đội huấn luyện trên xuồng nhỏ. Khi phát hiện vật thể nghi vấn, chúng đưa tín hiệu để con người tiếp cận và xử lý. Không có chuyện lao vào kích nổ hay thực hiện nhiệm vụ tự sát — kịch bản thường thấy trong phim ảnh.

Thậm chí, những loài này hiếm khi được triển khai trong môi trường giao tranh trực tiếp. Vai trò của chúng chủ yếu xuất hiện sau xung đột, khi cần rà phá thủy lôi hoặc bảo đảm an toàn hàng hải. Điều này phản ánh một nguyên tắc cơ bản: hiệu quả và kiểm soát quan trọng hơn mọi ý tưởng “vũ khí hóa” cực đoan.

Dù vậy, câu chuyện không chỉ dừng ở kỹ thuật.

Trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz leo thang, mọi chi tiết liên quan đến năng lực quân sự đều dễ bị phóng đại. Các báo cáo về khả năng một số quốc gia nghiên cứu sử dụng động vật biển càng làm dày thêm lớp sương mù thông tin.

Thực tế, không chỉ Mỹ, một số quốc gia khác từng thử nghiệm sử dụng cá heo cho mục đích quân sự, chủ yếu trong bảo vệ cảng hoặc dò tìm vật thể dưới nước. Tuy nhiên, quy mô và mức độ duy trì các chương trình này rất khác nhau, và phần lớn đều xoay quanh nhiệm vụ phòng thủ.

Điểm đáng chú ý nằm ở chỗ: lợi thế của cá heo không nằm ở “tính sát thương”, mà ở khả năng sinh học mà công nghệ hiện đại vẫn chưa thay thế hoàn toàn. Trong môi trường nước đục, ánh sáng yếu, hoặc địa hình phức tạp, khả năng định vị tự nhiên của chúng vẫn vượt trội so với nhiều thiết bị không người lái.

Tuy nhiên, cùng với đó là tranh cãi kéo dài về đạo đức. Việc sử dụng động vật trong quân sự luôn đặt ra câu hỏi về quyền lợi và giới hạn can thiệp của con người. Những người ủng hộ cho rằng các cá thể tham gia chương trình được chăm sóc tốt và có thể rời đi nếu muốn. Nhưng phía phản đối lại nhìn đây là một dạng khai thác không thể biện minh.

Ở tầng sâu hơn, câu chuyện “cá heo cảm tử” phản ánh cách thông tin bị bóp méo trong môi trường căng thẳng địa chính trị. Một phát ngôn mơ hồ có thể nhanh chóng biến thành tiêu đề giật gân, rồi lan rộng như một sự thật chưa kiểm chứng.

Và đó mới là điều đáng lo hơn cả.