Thủ tướng: Dám chấp nhận rủi ro, sẵn sàng trả giá để bứt phá công nghệ

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh rằng để tạo đột phá trong khoa học và công nghệ, cần chấp nhận rủi ro, sẵn sàng đối mặt với thất bại và coi đó như một phần tất yếu của quá trình đổi mới.

Sáng 15/2, tại Kỳ họp bất thường lần thứ 9, Chính phủ đã trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết thí điểm một số cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Phát biểu ngay sau đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh việc triển khai quyết liệt Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Ông khẳng định Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cùng các cơ quan liên quan đã nỗ lực trong thời gian ngắn để xây dựng dự thảo, trình Quốc hội xem xét, quyết định theo thẩm quyền.

Thủ tướng khẳng định, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng quan trọng để phát triển nhanh và bền vững. Vì vậy, tháo gỡ vướng mắc thể chế là bước đi đầu tiên để đưa Nghị quyết 57 nhanh chóng đi vào thực tiễn. Song song đó, trong năm nay và năm sau, Chính phủ sẽ đề xuất sửa đổi một loạt luật liên quan đến ngân sách, thuế, doanh nghiệp, khoa học - công nghệ... nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ.

5 cơ chế đặc biệt để thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Đồng tình với ý kiến đại biểu về việc cần thiết kế chính sách cụ thể, rõ ràng hơn, Thủ tướng đề xuất bổ sung 5 cơ chế đặc biệt, đi kèm với các công cụ kiểm soát chặt chẽ để ngăn chặn tiêu cực, tham nhũng và lợi ích nhóm:

Cơ chế đặc biệt về phát triển hạ tầng

Hạ tầng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hiện còn yếu, trong khi nhu cầu đầu tư rất lớn. Vì vậy, cần cơ chế huy động nguồn lực từ hợp tác công - tư, doanh nghiệp, xã hội và người dân.

Cơ chế đặc biệt về quản lý

Nhà nước có thể đầu tư hạ tầng khoa học - công nghệ nhưng giao khu vực tư nhân quản lý để nâng cao hiệu quả. Các chính sách cũng cần tách biệt giữa vai trò lãnh đạo của Nhà nước và quản trị của doanh nghiệp.

Cơ chế đặc biệt cho nhà khoa học và thương mại hóa sản phẩm

Cần phân cấp, phân quyền mạnh hơn đến các bộ, ngành, địa phương và các chủ thể liên quan. Loại bỏ cơ chế xin - cho, cắt giảm thủ tục hành chính nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả quản lý.

Cơ chế đặc biệt bảo vệ người thực thi chính sách

Không chỉ người xây dựng chính sách, mà cả những người thực hiện cũng cần được bảo vệ khỏi rủi ro pháp lý. Nếu họ làm việc minh bạch, vô tư vì sự phát triển của khoa học công nghệ và đất nước, thì cần có cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với những rủi ro khách quan.

Cơ chế đặc biệt thu hút nhân lực chất lượng cao

Chính sách ưu đãi về thuế, phí, nhà ở, đất đai, visa, hợp đồng lao động... cần được thiết kế để thu hút nhân tài từ khu vực tư nhân, trong nước và quốc tế vào lĩnh vực khoa học - công nghệ.

Chấp nhận rủi ro để tạo đột phá

Thủ tướng nhấn mạnh, đổi mới sáng tạo luôn đi kèm rủi ro, thất bại, thậm chí phải trả giá.

"Miễn là không có động cơ cá nhân, nếu rủi ro xảy ra do yếu tố khách quan, và người thực hiện hành động vô tư, trong sáng vì sự phát triển khoa học công nghệ, vì lợi ích quốc gia, thì phải chấp nhận. Đó chính là học phí để rút ra bài học, nâng cao bản lĩnh và trí tuệ để làm tốt hơn," Thủ tướng nhấn mạnh.