Thu nhập 28 triệu đồng "thoát" thuế TNCN?

Thay vì cào bằng mức giảm trừ, dự thảo mới hướng tới sự công bằng thực tế: Ai chi cho tương lai (giáo dục) và sức khỏe (y tế) nhiều hơn sẽ được giữ lại thành quả lao động nhiều hơn.

Chính sách thuế thu nhập cá nhân đang đứng trước một lần điều chỉnh đáng chú ý. Trọng tâm không nằm ở việc tăng thu, mà ở cách giảm gánh nặng chi tiêu thiết yếu cho người lao động.

Dự thảo mới đề xuất cho phép trừ thêm chi phí y tế và giáo dục khỏi thu nhập chịu thuế. Đây là hai khoản chi lớn, mang tính bắt buộc trong đời sống, nhưng trước nay chưa được tính đầy đủ vào cơ chế giảm trừ.

Hai phương án được đưa ra.

Phương án thứ nhất đặt mức trần giảm trừ 20 triệu đồng/năm cho chi phí y tế và 21 triệu đồng/năm cho giáo dục. Phương án thứ hai “nới tay” hơn, nâng các mức này lên lần lượt 23 triệu và 24 triệu đồng/năm, đồng thời tính đến xu hướng chi tiêu tăng trong những năm tới.

Điểm chung là người nộp thuế phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Các khoản chi đã được chi trả từ bảo hiểm hoặc ngân sách sẽ không được tính lại. Sai sót trong kê khai có thể dẫn đến truy thu và xử phạt.

Nếu áp dụng phương án cao hơn, tổng mức giảm trừ hàng tháng có thể lên tới khoảng 25,6 triệu đồng, bao gồm giảm trừ bản thân, người phụ thuộc và chi phí y tế, giáo dục.

Điều này tạo ra một thay đổi đáng kể: người có thu nhập 28 triệu đồng/tháng, nuôi 1 người phụ thuộc và phát sinh chi phí ở mức tối đa, có thể chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Nghĩa vụ thuế chỉ bắt đầu khi thu nhập vượt khoảng 28,6 triệu đồng/tháng.

Nói cách khác, ngưỡng chịu thuế đang được kéo giãn theo thực tế chi tiêu, thay vì giữ cố định như trước.

Tác động hai chiều

Về phía người lao động, đề xuất này trực tiếp giảm áp lực tài chính, đặc biệt với nhóm thu nhập trung bình – những người chịu chi phí giáo dục và y tế ngày càng lớn.

Ở góc độ dài hạn, chính sách còn mang ý nghĩa khuyến khích đầu tư vào con người, từ sức khỏe đến kỹ năng, qua đó nâng chất lượng nguồn nhân lực.

Tuy nhiên, mặt còn lại là áp lực ngân sách. Ước tính cho thấy nguồn thu có thể giảm hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm nếu chính sách được áp dụng.

Bài toán vì thế không chỉ là giảm thuế, mà là cân đối giữa hỗ trợ người dân và duy trì nguồn lực tài chính công.

Đề xuất lần này phản ánh một thay đổi trong tư duy chính sách: thuế không chỉ là công cụ thu ngân sách, mà còn là đòn bẩy điều chỉnh chi phí sống.

Vấn đề còn lại nằm ở cách triển khai — liệu cơ chế có đủ minh bạch, linh hoạt và theo kịp thực tế chi tiêu đang biến động nhanh hay không.