Thử nghiệm mô hình xã phường mới

Bằng việc đưa vào áp dụng hàng loạt bộ tiêu chí khắt khe từ năng lực số, kinh tế sinh thái đến phát triển con người, hai địa phương đang nỗ lực chuyển hóa các mục tiêu lý luận vĩ mô thành thực tiễn vận hành có thể kiểm chứng và nhân rộng.

Hải Phòng và Lào Cai đang trở thành hai địa phương tiên phong nghiên cứu, xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa – hướng đi được đánh giá là mới và chưa có tiền lệ ở cấp cơ sở.

Tại hội thảo khoa học do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức, đại diện hai địa phương đã công bố nhiều định hướng đáng chú ý liên quan tới đề án thí điểm.

Theo ông Nguyễn Quang Phúc, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hải Phòng, từ cuối năm 2024 thành phố đã bắt đầu nghiên cứu mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với xây dựng con người xã hội chủ nghĩa.

Hải Phòng hiện ban hành Đề án số 04 và Nghị quyết số 05, đặt mục tiêu xây dựng “thành phố văn minh - hạnh phúc” với 8 nhóm tiêu chí về mô hình xã hội chủ nghĩa và 6 nhóm tiêu chí về con người xã hội chủ nghĩa.

Giai đoạn 2026-2030, thành phố dự kiến triển khai 11 mô hình trọng tâm, trải rộng từ xây dựng Đảng, phát triển kinh tế đến văn hóa, xã hội và nâng cao chất lượng con người.

Đáng chú ý, Hải Phòng muốn gắn mô hình này với các chỉ số đo lường thực chất như mức độ hài lòng của người dân, chỉ số hạnh phúc và năng lực vận hành chính quyền số.

Theo lãnh đạo thành phố, đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là “sứ mệnh lịch sử” để Hải Phòng bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.

Trong khi đó, Lào Cai đang xây dựng đề án thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa theo hướng hình thành một “hệ sinh thái phát triển” đồng bộ ở cấp cơ sở.

Dự thảo ban đầu xác định mô hình này phải bảo đảm các yếu tố từ kinh tế phát triển bền vững, quản trị hiện đại, dân chủ xã hội chủ nghĩa cho tới môi trường sống an toàn, văn minh và nâng cao chất lượng sống người dân.

Tỉnh này dự kiến xây dựng 48 tiêu chí chung cho hệ thống xã, phường xã hội chủ nghĩa.

Riêng phường Lào Cai sẽ áp dụng khoảng 72 tiêu chí với định hướng phát triển kinh tế cửa khẩu, logistics, dịch vụ và du lịch. Trong khi đó, xã Trấn Yên dự kiến áp dụng 60 tiêu chí, tập trung vào nông nghiệp sinh thái, tín chỉ carbon và du lịch.

Lãnh đạo Lào Cai thừa nhận đây là lĩnh vực mới, khó và chưa có tiền lệ cả về lý luận lẫn thực tiễn, buộc địa phương phải vừa làm vừa nghiên cứu, vừa thí điểm vừa hoàn thiện mô hình.

Theo các chuyên gia, việc xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa không chỉ dừng ở khẩu hiệu phát triển mà đang hướng tới các tiêu chí cụ thể hơn về quản trị, công nghệ, môi trường sống và chất lượng dịch vụ công.

Nếu triển khai hiệu quả, đây có thể trở thành cơ sở để thử nghiệm những mô hình quản trị địa phương mới trong giai đoạn chuyển đổi số và phát triển đô thị hiện đại.

Tuy vậy, không ít ý kiến cho rằng thách thức lớn nhất vẫn nằm ở tính khả thi, nguồn lực triển khai và khả năng biến các tiêu chí “hạnh phúc”, “văn minh”, “hiện đại” thành kết quả có thể đo lường thực tế.