Thông điệp nước đôi của Mỹ về Iran

Chính quyền Mỹ đang phát đi những tín hiệu thiếu nhất quán về Iran, khi các tuyên bố đe dọa quân sự song hành với lời kêu gọi đối thoại. Trong bối cảnh đàm phán chưa ngã ngũ, Quốc hội Mỹ ngày càng gia tăng sức ép, yêu cầu Nhà Trắng phải minh bạch mục tiêu và tham vấn lập pháp trước mọi quyết định sử dụng vũ lực.

Thông điệp của chính quyền Donald Trump về Iran đang cho thấy sự đan xen giữa cứng rắn và dè dặt. Tổng thống Mỹ nhiều lần nhấn mạnh ưu tiên giải pháp ngoại giao, nhưng đồng thời để ngỏ khả năng tiến hành các đòn không kích “giới hạn” nếu đàm phán thất bại. Sự nhập nhằng này khiến lập luận cho một kịch bản can thiệp quân sự thiếu đi tính mạch lạc.

Trong khi đó, các phát biểu từ nội bộ chính quyền lại bộc lộ độ vênh đáng kể. Phát biểu ngày 25/2 tại Saint Kitts và Nevis, Ngoại trưởng Marco Rubio hạ thấp kỳ vọng vào vòng đàm phán Geneva, cho rằng hồ sơ Iran không thể chỉ dừng ở vấn đề hạt nhân, đặc biệt khi Tehran từ chối thảo luận về tên lửa đạn đạo – điều ông gọi là “trở ngại rất lớn”.

Phái đoàn Iran khởi hành đến địa điểm đàm phán với Mỹ tại Geneva (Thụy Sĩ) ngày 26/2.

Hạt nhân, tên lửa và những con số gây nhiễu

Trong Thông điệp Liên bang ngày 24/2, ông Trump cáo buộc Iran theo đuổi “tham vọng hạt nhân đen tối”, đồng thời cho rằng Tehran đang phát triển tên lửa có khả năng vươn tới lãnh thổ Mỹ. Tuy nhiên, báo cáo năm 2025 của Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ lại chỉ ra rằng tầm bắn tối đa của tên lửa tầm trung Iran vào khoảng 3.000 km – chưa đủ để đe dọa trực tiếp nước Mỹ.

Sự mâu thuẫn tiếp tục xuất hiện quanh vấn đề làm giàu uranium. Ngoại trưởng Rubio khẳng định Iran “hiện chưa làm giàu uranium”, nhưng đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff lại cho rằng Tehran đã đạt mức làm giàu khoảng 60% và “chỉ còn cách vật liệu cấp độ chế tạo bom một khoảng thời gian rất ngắn”. Những đánh giá trái ngược này càng làm mờ đi bức tranh thực tế về mức độ tiến triển của chương trình hạt nhân Iran.

Đáng chú ý, các tuyên bố trên xuất hiện trong bối cảnh ông Trump nhiều lần khẳng định các cuộc không kích hồi tháng 6 năm ngoái đã “xóa sổ” năng lực hạt nhân của Tehran – một nhận định hiện vẫn gây tranh cãi.

Nhiều người nghi ngại rằng cuộc xung đột Mỹ với Iran có thể sa lầy như cuộc chiến tại Iraq trong quá khứ.

Bóng dáng Iraq và nỗi lo sa lầy

Bình luận trên mạng xã hội X, cựu Thủ tướng Thụy Điển Carl Bildt cảnh báo tình hình hiện tại “bắt đầu gợi nhớ đến năm 2003”, thời điểm Mỹ phát động chiến tranh Iraq với cáo buộc về vũ khí hủy diệt hàng loạt – sau này không được chứng minh. Ông cũng tỏ ra hoài nghi trước các cáo buộc Iran đang phát triển tên lửa đủ sức vươn tới châu Âu.

Quốc hội Mỹ đòi lại vai trò quyết định

Tại Washington, phe Dân chủ ngày càng tỏ rõ sự lo ngại. Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer khẳng định Quốc hội – cơ quan duy nhất có quyền tuyên chiến theo Hiến pháp – đang bị gạt khỏi tiến trình ra quyết định. Ông yêu cầu Nhà Trắng phải làm rõ chiến lược với Iran và thông tin đầy đủ cho người dân Mỹ.

Các nghị sĩ Dân chủ đang thúc đẩy một nghị quyết buộc tổng thống phải ra trước Quốc hội để giải trình và xin chấp thuận nếu muốn sử dụng vũ lực nhằm vào Tehran. Dù thời điểm bỏ phiếu chưa được ấn định, động thái này cho thấy lập pháp Mỹ không muốn lặp lại kịch bản “sự đã rồi” như trong quá khứ.

Lằn ranh chưa rõ

Giữa những cảnh báo quân sự, tuyên bố về hạt nhân và các cuộc đàm phán còn bỏ ngỏ, thông điệp của Mỹ về Iran hiện vẫn thiếu một trục xuyên suốt. Khi Nhà Trắng chưa thống nhất được tiếng nói nội bộ và Quốc hội chưa được trao vai trò đầy đủ, câu hỏi lớn vẫn treo lơ lửng: Washington đang thực sự chuẩn bị cho đối thoại hay cho một cuộc đối đầu mới?