Thỏa thuận Mỹ - Trung tiếp tục ‘treo’, sau 8 giờ giằng co

Ngày 10/5, Mỹ và Trung Quốc bước vào vòng đàm phán trực tiếp tại Geneva – một nỗ lực chiến lược nhằm tháo ngòi cuộc chiến thương mại đã kéo dài suốt nhiều năm qua giữa hai siêu cường kinh tế. Dù bàn đàm phán nóng ran suốt 8 tiếng, không một thỏa thuận nào được tuyên bố. Cánh cửa đối thoại vẫn hé, khi hai bên đồng ý nối lại đàm phán vào ngày 11/5.

Ngày 10/5, tại Geneva (Thụy Sĩ), Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Đại diện Thương mại Jamieson Greer đã trực tiếp gặp Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong – kiến trúc sư chính sách kinh tế dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình. Đây là cuộc tiếp xúc công khai đầu tiên kể từ khi Tổng thống Donald Trump bất ngờ áp thuế 145% với hàng hóa Trung Quốc – động thái ngay lập tức bị Bắc Kinh đáp trả bằng mức thuế 125% và lệnh siết xuất khẩu đất hiếm.

Suốt hơn 8 tiếng thương thảo, hai bên vẫn chưa đưa ra được thỏa thuận nào cụ thể. Dù vậy, phía Trung Quốc tuyên bố đây là “bước tiến quan trọng” hướng đến giải quyết tranh chấp, và các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục vào ngày 11/5.

Trong phát biểu gần đây với Fox News, ông Bessent nhấn mạnh đàm phán lần này thiên về mục tiêu "giảm leo thang căng thẳng", hơn là kỳ vọng vào một "thỏa thuận lớn". Theo ông, mức thuế hiện tại mà hai bên áp đặt lẫn nhau là không thể duy trì lâu dài, và Mỹ - Trung buộc phải tìm điểm cân bằng lợi ích.

Một số đề xuất đã được đưa ra: Trung Quốc có thể tăng kiểm soát xuất khẩu các tiền chất hóa học dùng sản xuất fentanyl – loại ma túy gây nhức nhối tại Mỹ. Đồng thời, Bắc Kinh được cho là đang cân nhắc nối lại nhập khẩu hàng hóa Mỹ, đặc biệt là nông sản, sau thời gian chuyển hướng sang Brazil và các thị trường thay thế. Không loại trừ khả năng Trung Quốc sẽ mở rộng đầu tư trực tiếp vào Mỹ như một nhượng bộ chiến lược.

Phía Mỹ, tuy có tín hiệu đàm phán về việc giảm thuế xuống 50-60%, nhưng ông Trump lại bất ngờ “nắn gân” Bắc Kinh khi tuyên bố mức thuế 80% “có vẻ hợp lý”. Dẫu vậy, ông cũng để ngỏ quyền quyết định cho Bộ trưởng Bessent – một chi tiết cho thấy Nhà Trắng đang giữ thế linh hoạt chiến thuật.

Trong khi đó, các chỉ số kinh tế tiếp tục phát đi cảnh báo. Xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ trong tháng 4 giảm 21% so với cùng kỳ 2024, gây tác động dây chuyền tới các cảng biển Mỹ, ngành logistics, vận tải đường sắt và bán lẻ. Tuy nhiên, tổng kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc vẫn tăng 8,1% nhờ dịch chuyển trọng tâm sang Đông Nam Á, Mỹ Latinh và châu Âu – một chiến lược phân tán rủi ro đang phát huy tác dụng.

Cả Washington và Bắc Kinh đều cố gắng thể hiện mình là bên nắm thế chủ động, nhưng sự thật là cả hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đều đang chịu sức ép nặng nề từ giới doanh nghiệp, chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy và lạm phát đầu vào. Cả hai buộc phải tìm kiếm lối thoát.

Phố Wall theo dõi sát sao từng diễn biến tại Geneva. Các nhà đầu tư kỳ vọng vào một thỏa thuận có thể khơi thông dòng chảy thương mại, kéo thị trường chứng khoán ra khỏi trạng thái dao động quanh đường trung bình 50 ngày. S&P 500 cùng loạt chỉ số chính vẫn đang giằng co dưới ngưỡng 200 ngày – một tín hiệu rõ ràng của sự thận trọng.

Tuần tới, các "ông lớn" như Alibaba, Tencent và Walmart sẽ công bố kết quả kinh doanh – phép thử thực tế cho tác động của cuộc chiến thương mại đối với giới doanh nghiệp. Trong khi đó, ông Trump tiếp tục gây bất ngờ với một loạt động thái mới: từ ký kết thỏa thuận thương mại sơ bộ với Anh (giữ thuế cơ bản 10%) cho đến việc mở cuộc điều tra mới nhằm vào ngành hàng không – tiền đề cho việc áp thêm thuế với máy bay, động cơ phản lực và linh kiện.

Căng thẳng chưa dừng lại ở đó. Tổng thống Mỹ cũng úp mở khả năng đánh thuế mới với dược phẩm và điện tử – hai lĩnh vực vốn nhạy cảm cả về cung ứng lẫn giá cả tiêu dùng.

Ngày 11/5 sẽ là cột mốc then chốt. Giới đầu tư toàn cầu đang chờ đợi hồi chuông rõ ràng về hướng đi tiếp theo của chính sách thương mại Mỹ - Trung: sẽ là nhượng bộ, đột phá hay tiếp tục giằng co trong mê cung thuế quan?