Thép giá rẻ vào tầm ngắm: Cơn địa chấn phòng vệ thương mại lan rộng

Nhiều quốc gia như Brazil, Đài Loan, Việt Nam và cả Trung Quốc đồng loạt siết chặt nhập khẩu thép giá rẻ bằng các biện pháp chống bán phá giá nhằm bảo vệ ngành thép nội địa trước áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng. Đây là dấu hiệu rõ rệt của làn sóng phòng vệ thương mại lan rộng toàn cầu.

Trước làn sóng thép giá rẻ tràn vào, Trung Quốc, Brazil, Đài Loan và Việt Nam đồng loạt kích hoạt các biện pháp phòng vệ thương mại, từ điều tra đến áp thuế chống bán phá giá. Động thái cứng rắn này cho thấy áp lực ngày càng lớn mà ngành thép nội địa tại nhiều quốc gia đang phải gánh chịu, buộc các chính phủ phải dựng lên những hàng rào thuế quan để bảo vệ sản xuất trong nước.

Thép giá rẻ vào tầm ngắm: Cơn địa chấn phòng vệ thương mại lan rộng toàn cầu

Ngày 30/6, Chính phủ Brazil chính thức khởi động cuộc điều tra chống bán phá giá đối với một số sản phẩm thép cán nóng nhập khẩu từ Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia. Đây được xem là động thái mạnh tay giữa bối cảnh ngành thép nội địa đang chịu sức ép nặng nề từ thép giá rẻ tràn vào.

Theo Reuters, kết quả điều tra sơ bộ từ các cơ quan chức năng Brazil cho thấy có đủ căn cứ xác định hành vi bán phá giá, gây thiệt hại đáng kể cho các nhà sản xuất trong nước. Nhiều năm qua, các doanh nghiệp thép Brazil liên tục cảnh báo về sự cạnh tranh không công bằng và kêu gọi chính phủ sớm dựng “lá chắn thuế quan” để bảo vệ năng lực sản xuất trong nước.

Không chỉ Brazil, làn sóng phòng vệ thương mại còn lan rộng sang Đài Loan. Theo GMK Center, chính quyền Đài Loan vừa quyết định áp thuế chống bán phá giá tạm thời trong 4 tháng đối với một số sản phẩm thép cán nóng phẳng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Quyết định được đưa ra sau khi hai ông lớn trong ngành – China Steel Corporation và Dragon Steel Corporation – đệ đơn khiếu nại, cho rằng thép Trung Quốc đang được bán dưới giá thị trường, gây tổn thương nghiêm trọng cho ngành thép nội địa.

Cụ thể, các doanh nghiệp thép lớn của Trung Quốc như Baoshan Steel, Baogang Zhanjiang, Shanghai Meishan Steel sẽ chịu mức thuế 16,9%; trong khi các nhà xuất khẩu khác bị áp thuế cao hơn, lên đến 20,15%. Các sản phẩm chịu thuế gồm thép cán nóng dẹt không hợp kim và hợp kim, chưa gia công thêm, có độ dày từ 1,1 mm đến 25,4 mm, bao gồm cả thép cuộn mỏng từ 1,1 mm đến 6 mm.

Tại Việt Nam, Bộ Công Thương tiếp tục siết chặt kiểm soát nhập khẩu thép giá rẻ. Trong đợt rà soát tháng 4/2025, Công ty TNHH Win Faith Trading bị xác định có hành vi bán phá giá và bị áp mức thuế tạm thời cao nhất 27,83%. Trước đó, từ tháng 2, Bộ Công Thương đã ban hành quyết định áp thuế tạm thời từ 19,38% đến 27,83% đối với một loạt sản phẩm thép cán nóng xuất xứ Trung Quốc.

Trung Quốc phản công: Gia hạn thuế mạnh tay với thép châu Âu và Hàn Quốc

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc – quốc gia sản xuất thép lớn nhất thế giới – cũng không đứng yên. Bộ Thương mại Trung Quốc vừa thông báo sẽ gia hạn thêm 5 năm biện pháp chống bán phá giá đối với phôi và tấm thép không gỉ cán nóng nhập khẩu từ Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh, Hàn Quốc và Indonesia, với mức thuế dao động từ 20,2% đến 103,1%, tùy đối tượng.

Bắc Kinh lập luận rằng nếu các biện pháp này bị chấm dứt, ngành thép không gỉ trong nước sẽ tiếp tục chịu thiệt hại nghiêm trọng bởi làn sóng hàng giá rẻ từ bên ngoài. Các sản phẩm bị áp thuế là nguyên liệu cốt lõi trong nhiều ngành công nghiệp trọng điểm như đóng tàu, sản xuất container, thiết bị điện và đường sắt.

Đây là lần gia hạn tiếp theo kể từ khi Trung Quốc bắt đầu áp thuế đối với các sản phẩm này vào năm 2019 – thời điểm căng thẳng thương mại với Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump leo thang và Bắc Kinh bắt đầu củng cố hệ thống phòng vệ thương mại của riêng mình.

Làn sóng dựng hàng rào thuế quan với thép giá rẻ đang lan rộng trên quy mô toàn cầu, phản ánh không chỉ sự cạnh tranh khốc liệt giữa các nhà sản xuất mà còn là cuộc chạy đua bảo vệ công nghiệp nền tảng trong bối cảnh dư cung, biến động địa chính trị và chủ nghĩa bảo hộ ngày càng tăng nhiệt.