Thay đổi giờ điện theo thực tế tiêu thụ

Sự bùng nổ của năng lượng tái tạo đang buộc ngành điện phải thực hiện một cuộc "đại phẫu" về tư duy quản lý. Bộ Công Thương vừa chính thức đề xuất thay đổi khung giờ cao điểm, thấp điểm nhằm bám sát thực tế vận hành của hệ thống điện quốc gia vốn đã thay đổi căn bản từ sau năm 2019. Không chỉ đơn thuần là điều chỉnh con số, đây là mệnh lệnh kinh tế nhằm tối ưu hóa nguồn điện gió, điện mặt trời và buộc người tiêu dùng phải thay đổi thói quen để tự cứu lấy túi tiền của chính mình.

Dựa trên dữ liệu thực tế về công suất phụ tải, khung giờ cao điểm mới sẽ được thiết kế linh hoạt theo mùa, tạo động lực cho các hộ công nghiệp và sinh hoạt dịch chuyển nhu cầu để giảm tải cho hệ thống đang ngày càng căng thẳng.

Cơ chế tính giá điện theo khung giờ đang được đặt lên bàn điều chỉnh, trong bối cảnh hệ thống điện đã thay đổi đáng kể so với hơn một thập kỷ trước.

Dự thảo mới đề xuất xác lập lại khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường theo hướng linh hoạt, phản ánh sát thực tế vận hành. Theo đó, từ tháng 1 đến tháng 4 và từ tháng 9 đến tháng 12, giờ cao điểm dự kiến kéo dài từ 14h đến 19h trong các ngày từ thứ hai đến thứ bảy.

Trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 8, giờ cao điểm được chia thành hai khoảng: 14h30 đến 16h30 và 19h30 đến 22h30, cũng áp dụng từ thứ hai đến thứ bảy. Chủ nhật không còn khung giờ cao điểm, trong khi giờ thấp điểm giữ ổn định từ 0h đến 6h mỗi ngày. Các khoảng thời gian còn lại được xếp vào giờ bình thường.

Khung giờ này sẽ là căn cứ trực tiếp để tính giá điện, với nguyên tắc quen thuộc: giờ cao điểm có giá cao nhất, thấp điểm có giá thấp nhất. Tuy nhiên, điểm mới nằm ở cách thiết kế lại các mốc thời gian để bám sát đường cong phụ tải hiện tại.

Cơ quan soạn thảo cho rằng bối cảnh vận hành hệ thống điện đã thay đổi rõ rệt kể từ quy định năm 2014. Sự gia tăng nhanh của điện mặt trời và điện gió, cùng với dịch chuyển cơ cấu tiêu thụ – khi điện công nghiệp tăng mạnh và điện sinh hoạt giảm tương đối – đã làm biến dạng biểu đồ phụ tải truyền thống.

Việc điều chỉnh khung giờ vì vậy không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn nhằm định hướng hành vi tiêu dùng. Cơ chế giá điện theo giờ được kỳ vọng sẽ thúc đẩy người dùng chuyển dịch tiêu thụ sang khung giờ thấp điểm, qua đó giảm áp lực cho hệ thống trong các khoảng thời gian cao điểm.

Ở góc độ vận hành, thay đổi này góp phần cân bằng cung – cầu, hạn chế tình trạng quá tải cục bộ hoặc dư thừa công suất. Đồng thời, nó mở ra dư địa cho các giải pháp lưu trữ điện phát triển, giúp tận dụng hiệu quả hơn nguồn năng lượng tái tạo vốn biến động theo thời tiết.

Việc xác định khung giờ mới được xây dựng trên dữ liệu phụ tải thực tế, có tính đến yếu tố mùa vụ, ngày làm việc – ngày nghỉ và đặc điểm của từng nhóm tiêu thụ. Trong đó, khu vực công nghiệp và sinh hoạt vẫn là hai trụ cột chi phối chính cấu trúc phụ tải toàn hệ thống.