Thái Lan đang trở thành quốc gia ‘tiêu dùng quá độ’

Theo Bangkok Post, mọi người bao gồm cả World Bank và IMF đều dự đoán tăng trưởng GDP của Thái Lan sẽ vào khoảng 3,6% đến 4% đầu năm 2023 vì khả năng ngành du lịch hồi phục hậu đại dịch Covid-19.

Quả thật khách du lịch đã tăng 154% từ 11 triệu lên 28 triệu, nhưng tăng trưởng năm 2023 lại chỉ là 1,88%.

Vậy điều gì đã khiến Thái Lan nhìn nhầm khi quá phụ thuộc vào ngành du lịch?

Tờ Bangkok Post nhận định có 4 nguyên nhân chính: Thanh khoản tín dụng không đủ, nợ xấu cao, sức sản xuất suy giảm và cạnh tranh từ Trung Quốc.

Đầu tiên, thanh khoản nội địa không đủ khiến các ngân hàng và doanh nghiệp phải đi vay nước ngoài.

Thanh khoản đầy đủ là yếu tố cốt lõi của tăng trưởng kinh tế. Các ngân hàng cần tiền để mở rộng danh mục cho vay của họ. Với tín dụng tăng từ các ngân hàng, người tiêu dùng sẽ tiêu dùng nhiều hơn và nhà sản xuất sẽ sản xuất nhiều hơn.

Năm 2020, hệ thống tiền tệ của Thái Lan có thanh khoản dư thừa (Excess Liquidity) là 658 tỷ Baht và tổng tăng trưởng tín dụng, bao gồm cả vay của chính phủ, là 4,4%.

Thế nhưng đến tháng 3/2024, thanh khoản dư thừa đã xuống mức âm 796 tỷ Baht và tổng tăng trưởng tín dụng giảm xuống còn 2%.

Lý do duy nhất khiến các ngân hàng Thái Lan có thể đủ khả năng mở rộng tín dụng vào thời điểm thanh khoản dư thừa âm là họ đang nhận được thanh khoản bổ sung từ các nguồn nước ngoài.

Tính đến quý IV/2023, các ngân hàng Thái Lan đã vay 36,4 tỷ USD (khoảng 1,3 nghìn tỷ Baht) để hỗ trợ các hoạt động cho vay của họ.

Thật không may, việc mở rộng tín dụng trong nước không đủ để đáp ứng nhu cầu thanh khoản của khu vực doanh nghiệp Thái Lan. Khu vực doanh nghiệp đã tự vay 121 tỷ USD từ nước ngoài.

Xin lưu ý rằng khoản vay nước ngoài của doanh nghiệp cao hơn 3,3 lần so với khu vực ngân hàng.

Việc bị hạn chế nghiêm trọng về thanh khoản và sự phụ thuộc lớn vào nguồn vốn nước ngoài khiến kinh tế Thái Lan đối mặt nhiều thách thức.

Tiếp theo, Thái Lan đang nợ xấu (NPL) quá nhiều.

Tờ Bangkok Post dựa trên dữ liệu của Văn phòng tín dụng quốc gia (NCB) khi cho rằng mức nợ xấu ở Thái Lan là 12,6% tính đến quý IV/2023, cao hơn nhiều mức công bố chính thức là 2,66%.

Xin được nhắc rằng nền kinh tế Nhật Bản và Hoa Kỳ đã từng rơi vào khủng hoảng tài chính khi mức nợ NPL của họ vượt quá 5%.

Vấn đề thứ 3 của Thái Lan là nền kinh tế này đang trở thành một “nền kinh tế tiêu dùng quá mức” (Over-Consumption), nghĩa là Nhu cầu tiền mặt để tiêu dùng vượt quá nguồn cung tiền mặt từ thu nhập.

Do đó, thanh khoản trong nước trở nên không đủ và nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào nguồn tài chính nước ngoài. Nhu cầu tiêu dùng không được kiểm soát đã tạo ra mức nợ không bền vững, đẩy tỷ lệ nợ hộ gia đình lên 91,3% GDP.

Tiếp đó, vấn đề sản lượng sản xuất của Thái Lan cũng gặp vấn đề. Chỉ số sản xuất MPI của nước này vào tháng 1/2019 là 108,5 thì đến tháng 1/2024 chỉ còn 99,9, tương đương mức giảm 8,5%.

Một số chuyên gia viện dẫn nhu cầu yếu hậu đại dịch Covid-19 nhưng thực tế không phải vậy.

Số liệu của Bangkok Post cho thấy nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh ở mức 6,2% vào năm 2022 và 7,1% năm 2023, cao hơn nhiều so với mức tăng trưởng tiêu dùng trung bình 3,4% trước khi dịch Covid bùng phát.

Rõ ràng, người tiêu dùng Thái Lan đã chi tiêu, vấn đề là họ không tiêu thụ sản phẩm nội địa.

Điều này dẫn đến vấn đề thứ 4 là sự cạnh tranh từ hàng hóa giá rẻ Trung Quốc.

Nhập khẩu từ Trung Quốc vào Thái Lan đã tăng từ 9,3% GDP năm 2019 lên 13,8% GDP năm 2023, khiến thâm hụt thương mại tăng gấp đôi từ 676 tỷ Baht lên 1.295 nghìn tỷ Baht.

Rõ ràng, kinh tế Thái Lan từng hưởng lợi từ du khách Trung Quốc thì giờ đây lại đang gặp rắc rối với chính dòng lũ hàng giá rẻ từ thị trường này.

Liệu nền kinh tế Thái Lan có vượt qua được những thách thức này để tỏa sáng trở lại một lần nữa hay không thì vẫn cần thời gian để trả lời.