Thaco bước vào đường đua hạ tầng: Không cần ngân sách, chỉ cần niềm tin?

Sự trỗi dậy của Thaco không còn gói gọn trong ngành ô tô. Từ vị thế "ông lớn" xe hơi, tập đoàn tư nhân này đang chuyển mình mạnh mẽ, kiến tạo một hệ sinh thái công nghiệp đa ngành đầy tham vọng, đặt ra câu hỏi về tầm vóc và vai trò mới của doanh nghiệp Việt trong bối cảnh hội nhập.

Trong một động thái được xem là “cú nổ lớn” giữa cao trào khuyến khích tư nhân hóa hạ tầng, ông Trần Bá Dương – Chủ tịch HĐQT THACO – đã chính thức đề xuất với Thủ tướng Chính phủ cho phép tập đoàn này tự đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam theo hình thức hoàn toàn tư nhân, không xin ngân sách, cũng không đề nghị hỗ trợ lãi suất vay. Tổng vốn đầu tư cho dự án này lên đến hơn 67 tỷ USD, tương đương gần 1,7 triệu tỷ đồng – con số lớn chưa từng có với một đề án do khối tư nhân đề xuất.

Đề xuất này được đưa ra không lâu sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW và Quốc hội thông qua Nghị quyết 198/2025/QH15 – hai văn kiện then chốt định hình xu thế mời gọi khu vực tư nhân tham gia các đại dự án quốc gia. Nắm bắt “cơ hội vàng” đó, ông Dương khẳng định THACO sẵn sàng xắn tay góp sức để thay đổi diện mạo giao thông đất nước, với cam kết rõ ràng về nguồn vốn, tiến độ và tầm nhìn dài hạn.

Dự án lịch sử và cam kết "không bán mình"

Theo đề xuất, dự án đường sắt tốc độ cao sẽ được chia làm hai giai đoạn: trước mắt là đoạn Hà Nội – Hà Tĩnh và TP.HCM – Nha Trang; giai đoạn tiếp theo sẽ hoàn thiện toàn tuyến. THACO cam kết hoàn thành trong 7 năm, trong đó vốn tự có chiếm 20% (~12,27 tỷ USD), còn lại 80% (~49 tỷ USD) sẽ vay từ các tổ chức tín dụng trong và ngoài nước.

Điểm đáng chú ý: THACO không xin hỗ trợ lãi suất vay, không kêu gọi đầu tư nước ngoài, và cam kết không chuyển nhượng dự án. Tập đoàn chỉ đề nghị Nhà nước hỗ trợ giải phóng mặt bằng và bảo lãnh khoản vay lớn để có thể tiếp cận vốn quốc tế thuận lợi hơn – một cách làm gọn gàng, dứt khoát và không tạo gánh nặng ngân sách.

Không chỉ là đường sắt, mà là kiến tạo ngành công nghiệp mới

Thaco không chỉ nhắm đến việc xây dựng hạ tầng. Mục tiêu sâu xa là làm chủ công nghệ, thiết lập nền móng cho ngành công nghiệp đường sắt hiện đại "made in Vietnam". Tập đoàn cho biết sẽ bắt tay cùng các đối tác hàng đầu từ Đức, Pháp, Nhật Bản và Hàn Quốc để chuyển giao công nghệ.

Ba đơn vị thành viên sẽ chịu trách nhiệm triển khai các mảng chuyên biệt:

THACO Industries: sản xuất đầu máy, toa xe và linh kiện;

THADICO – Đại Quang Minh: xây dựng hạ tầng, phát triển các đô thị TOD (Transit-Oriented Development);

THISO: đầu tư hạ tầng xã hội tại các ga như trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học.

Thaco cũng xin hưởng một số ưu đãi theo luật, như miễn thuế nhập khẩu thiết bị chưa sản xuất được trong nước và giao đất để phát triển các khu đô thị TOD. Đặc biệt, thời hạn dự án đề xuất lên tới 70 năm, thể hiện tầm nhìn dài hạn và quyết tâm đầu tư nghiêm túc.

Cam kết của ông Trần Bá Dương còn đi xa hơn: các khu đô thị TOD sẽ hướng tới giá hợp lý cho người dân, không chạy theo chu kỳ đầu cơ bất động sản. Và nếu có tình huống đặc biệt liên quan đến an ninh quốc gia, THACO sẵn sàng chuyển giao toàn bộ dự án cho Nhà nước – một phát ngôn đầy trọng lượng giữa bối cảnh nhiều lo ngại về lợi ích nhóm trong đầu tư hạ tầng.

THACO – từ ông lớn ôtô đến hạt nhân công nghiệp đa ngành

Từ một doanh nghiệp sản xuất ôtô, THACO đang định hình lại mình như một tổ hợp công nghiệp đa ngành, có khả năng gánh vác các dự án tầm quốc gia. Nổi bật nhất là THACO Industries – "pháo đài" công nghiệp cơ khí với quy mô 320 ha, vốn đầu tư hơn 1 tỷ USD tại Chu Lai (Quảng Nam), hiện xuất khẩu sang hơn 20 quốc gia, đóng vai trò là hậu phương kỹ thuật cho cả tập đoàn.

Về tài chính, đến giữa năm 2024, THACO sở hữu vốn chủ sở hữu hơn 54.260 tỷ đồng, tổng tài sản đạt 187.200 tỷ đồng, vượt nhiều tập đoàn lớn như Masan, sánh ngang Sovico hay Hòa Phát. Hệ số nợ/vốn chủ sở hữu là 2,45 lần – tương đối lành mạnh với một tập đoàn công nghiệp đang trong giai đoạn mở rộng đầu tư mạnh mẽ.

Đề xuất của THACO không chỉ là lời tuyên bố của một doanh nghiệp, mà là phép thử cho tầm vóc của khu vực tư nhân Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Nếu được chấp thuận và triển khai thành công, đây sẽ không chỉ là một tuyến đường sắt tốc độ cao, mà là một bước ngoặt mở ra chương mới cho mô hình “tư nhân kiến tạo hạ tầng” tại Việt Nam – điều mà trước nay vẫn được xem là lãnh địa của khối Nhà nước hoặc nhà đầu tư nước ngoài.