24HMONEY đã kiểm duyệtTăng trưởng thật hay ảo?
Khi doanh nghiệp “phình to” nhưng chẳng làm ra tiền
Trên thị trường chứng khoán, không thiếu những doanh nghiệp báo cáo tăng trưởng mạnh về tổng tài sản, vốn chủ sở hữu hay doanh thu. Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc họ làm ăn hiệu quả.
Có những doanh nghiệp “phình to” từng năm, nhưng bên trong là một cỗ máy rỗng ruột: tiền không có, lợi nhuận không thật, dòng tiền âm triền miên. Nếu không tỉnh táo, nhà đầu tư rất dễ bị đánh lừa bởi “sự tăng trưởng ảo”.
1. Tăng tổng tài sản không đồng nghĩa tăng giá trị
Tổng tài sản là chỉ tiêu dễ thấy trong báo cáo tài chính, nhưng lại dễ bị “ảo tưởng” nếu không phân tích sâu.
Nhiều doanh nghiệp dùng nợ vay để mở rộng đầu tư – mua đất, xây nhà máy, rót vốn vào công ty con… Những khoản này làm cho tổng tài sản tăng mạnh, nhưng nếu không mang lại dòng tiền thật thì tăng trưởng chỉ là hình thức bề ngoài.
Ví dụ 1: Nhiều công ty bất động sản có tổng tài sản tăng vọt nhờ các dự án “đang triển khai”, nhưng hàng tồn kho và khoản phải thu lớn dần theo năm. Trong khi đó, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh liên tục âm, chứng tỏ họ chưa thu được tiền từ khách hàng.
2. Dùng báo cáo lưu chuyển tiền tệ để “soi” tăng trưởng
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Cash Flow Statement) là nơi vạch trần mọi ảo tưởng về lợi nhuận. Có 3 dòng tiền chính:
(1) Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (Operating Cash Flow)
Là tiền mặt doanh nghiệp tạo ra từ hoạt động cốt lõi.
Nếu dòng tiền này âm nhiều kỳ liên tiếp, trong khi doanh thu và lợi nhuận tăng → cảnh báo có thể “lãi ảo”.
Ví dụ 2: Doanh nghiệp X lãi 400 tỷ/năm, nhưng dòng tiền kinh doanh âm do tồn kho tăng mạnh. Lợi nhuận là do ghi nhận doanh thu chưa thu được tiền – tiền thật không có để chi trả.
(2) Dòng tiền từ đầu tư (Investing Cash Flow)
Thể hiện các khoản đầu tư: xây dựng, mua máy móc, M&A…
Nếu dòng tiền này âm nhưng hợp lý, tức là doanh nghiệp đang mở rộng bài bản.
Nhưng nếu cả dòng tiền đầu tư và kinh doanh đều âm → đáng lo, vì không tạo ra tiền mà vẫn đốt tiền.
(3) Dòng tiền từ tài chính (Financing Cash Flow)
Bao gồm tiền vay, phát hành cổ phiếu, trả nợ, cổ tức…
Nếu dòng tiền tài chính liên tục dương, trong khi kinh doanh âm → doanh nghiệp sống bằng nợ hoặc vốn huy động, không tạo dòng tiền từ hoạt động chính.
Ví dụ 3: Công ty Y thường xuyên vay nợ để “nuôi” các dự án, không tạo dòng tiền thực từ hoạt động kinh doanh → lệ thuộc tài chính, dễ vỡ trận khi tín dụng bị siết.
3. Những dấu hiệu “tăng trưởng ảo” cần cảnh giác
Dấu hiệuÝ nghĩaHàng tồn kho tăng nhanh hơn doanh thuBán hàng chậm, có thể tồn đọng sản phẩmKhoản phải thu tăng nhanh, kéo dài thời gian thuDoanh nghiệp “nhồi doanh thu”, không thu được tiền mặtDòng tiền kinh doanh âm, tài chính dươngPhụ thuộc nợ, phát hành thêm để hoạt độngLợi nhuận cao nhưng không trả cổ tức tiền mặtCó thể không có tiền thật, lợi nhuận không chuyển thành dòng tiền
4. Bài học cho nhà đầu tư
Lợi nhuận có thể được “vẽ”, nhưng tiền mặt thì không nói dối.
Đừng chỉ nhìn vào tăng trưởng tài sản hay lợi nhuận kế toán.
Hãy đào sâu dòng tiền kinh doanh – đó mới là “máu” của doanh nghiệp.
Ưu tiên doanh nghiệp có dòng tiền ổn định, ít vay nợ, biết tạo ra tiền từ chính hoạt động cốt lõi.
💬 Warren Buffett từng nói:
“Doanh nghiệp tốt không chỉ là doanh nghiệp có lợi nhuận, mà phải là doanh nghiệp làm ra tiền thật từ hoạt động kinh doanh.”
Kết luận
Giữa một thị trường đầy biến động và nhiều “chiêu trò”, hiểu được chất lượng tăng trưởng là một kỹ năng sống còn với nhà đầu tư dài hạn.
Hãy dành thời gian đọc báo cáo lưu chuyển tiền tệ – nơi cho bạn câu trả lời rõ ràng về câu hỏi: doanh nghiệp này làm ra tiền hay chỉ biết vay nợ để sống qua ngày?
Xem các câu chuyện phân tích khác tại blog cá nhân: https://vutuyen.substack.com/
Theo dõi người đăng bài
Nhà đầu tư lưu ý
Bạn muốn trở thành VIP/PRO trên 24HMONEY?
Bấm vào đây để liên hệ 24HMoney ngay
Từ khóa hot
Bàn tán về thị trường