Tận dụng cơ hội và đối phó với rủi ro từ biến động thuế quan

Việt Nam nên tiếp tục đa dạng hóa các mối quan hệ thương mại thông qua các hiệp định thương mại tự do, đồng thời vẫn duy trì mối quan hệ cân bằng với cả Mỹ và Trung Quốc.

Cuộc chiến thuế quan giữa Mỹ và Trung Quốc đang tạo ra những biến chuyển mạnh mẽ trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Việt Nam có thể tận dụng cơ hội mới để gia tăng xuất khẩu và sản xuất, nhưng cũng đối mặt với thách thức từ chi phí tăng cao và các yêu cầu giám sát thương mại khắt khe. Việc hiểu rõ và thích ứng với những thay đổi này sẽ là yếu tố then chốt để tối ưu hóa lợi ích và giảm thiểu rủi ro.

Kể từ năm 2018, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đã thúc đẩy sự tái cấu trúc mạnh mẽ các chuỗi cung ứng toàn cầu, chuyển từ mô hình mạng lưới toàn cầu sang khu vực hóa. Các doanh nghiệp giờ đây ưu tiên quản lý rủi ro và khả năng phục hồi chuỗi cung ứng thay vì chỉ tối ưu chi phí.

Các chuyên gia nhận định rằng, với các mức thuế quan “ăn miếng, trả miếng” gần đây giữa Mỹ và Trung Quốc, xu hướng phi toàn cầu hóa sẽ tiếp tục, gây tác động tiêu cực đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, điều này cũng mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam, nơi đang nổi lên như một điểm đến hấp dẫn cho các doanh nghiệp tìm kiếm các địa điểm sản xuất thay thế.

Theo TS. Nguyễn Sơn từ Đại học RMIT, việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng, đặc biệt là việc chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc, giúp các doanh nghiệp giảm thiểu các rủi ro địa chính trị. Các chiến lược như "Trung Quốc + 1" và tăng cường tự động hóa đang tạo ra các mạng lưới linh hoạt và dễ dàng thích ứng với biến động địa chính trị.

Việt Nam có thể tận dụng cơ hội này, đặc biệt trong các ngành như điện tử, dệt may, giày dép và đồ nội thất, nhờ vào năng lực sản xuất hiệu quả về chi phí và các hiệp định thương mại. Tuy nhiên, để khai thác tối đa cơ hội này, các doanh nghiệp cần tuân thủ các quy định thương mại quốc tế, đặc biệt là của Mỹ, đồng thời đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng như các công nghệ sản xuất tiên tiến.

Bên cạnh đó, các rủi ro từ sự phụ thuộc vào xuất khẩu sang Mỹ và biến động chi phí nguyên liệu thô cũng là yếu tố cần lưu ý. Để đảm bảo tăng trưởng bền vững, TS. Nguyễn Mạnh Hùng, chuyên gia từ Đại học RMIT, khuyến nghị Việt Nam cần phát triển khả năng truy xuất nguồn gốc trong chuỗi cung ứng, nhằm chứng minh tính nguyên bản của sản phẩm và phân biệt với hàng hóa Trung Quốc. Việt Nam cũng cần tập trung vào việc ứng dụng các quy trình công nghệ mang lại giá trị gia tăng thay vì chỉ đơn thuần là trung gian đóng gói.

Chính phủ Việt Nam đã bắt đầu triển khai các chính sách hỗ trợ, như Nghị định 182/2024/NĐ-CP, nhằm thúc đẩy đầu tư công nghệ cao, tạo nền tảng vững chắc để các doanh nghiệp Việt Nam có thể cạnh tranh lâu dài và bền vững trên thị trường toàn cầu.