MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Tại sao ông Trump liên tục thúc giục Mỹ nắm quyền kiểm soát Kênh đào Panama?

Tổng thống đắc cử Mỹ, Donald Trump, đã không ít lần đề xuất rằng Mỹ nên tiếp quản Kênh đào Panama, con đường thủy chiến lược xuyên qua Trung Mỹ, trừ khi chi phí sử dụng kênh đào này được điều chỉnh giảm.

Lãnh đạo Panama đã phản bác mạnh mẽ trong một tuyên bố gần đây, khẳng định rằng Kênh đào Panama không phải là tài sản để có thể chuyển nhượng. Tuy nhiên, Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump vẫn tiếp tục đề cập đến tuyến đường thủy này, khiến vấn đề trở thành chủ đề bàn luận nóng.

Dưới đây là những điều cần biết về lịch sử lâu dài của Kênh đào Panama và vai trò của Mỹ trong việc khai thác tuyến đường huyết mạch này.

Lịch sử Kênh đào Panama

Kênh đào Panama, một công trình mang tính lịch sử, đã được Mỹ khởi công xây dựng từ năm 1904 và hoàn thành vào năm 1913, chính thức khai trương vào năm 1917. Theo thông tin từ Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama, tổng chi phí xây dựng kênh đào lên đến 375 triệu USD, khiến đây trở thành dự án xây dựng đắt đỏ nhất trong lịch sử Mỹ tại thời điểm đó.

Tuyến đường này nối liền hai đại dương lớn là Thái Bình Dương và Đại Tây Dương, cung cấp cho tàu thuyền một lối tắt, giúp tiết kiệm thời gian và tránh phải đi qua mũi Nam Mỹ. Kênh đào Panama đã làm thay đổi hoàn toàn bộ mặt giao thông vận tải trong khu vực, trở thành một trong những tuyến đường chiến lược quan trọng nhất thế giới.

Vào đầu thế kỷ 20, khi Panama vẫn còn là một phần của Colombia, Mỹ đã mua lại quyền xây dựng và vận hành kênh đào. Sau khi Thượng viện Colombia từ chối thông qua hiệp ước về việc xây dựng kênh, Tổng thống Mỹ Theodore Roosevelt đã mạnh mẽ ủng hộ sự độc lập của Panama. Đến năm 1903, Mỹ và Panama đã ký một hiệp ước, qua đó Mỹ được trao quyền kiểm soát vĩnh viễn "Khu vực Kênh đào Panama", trải dài suốt đất nước này.

Tuy nhiên, việc ký kết hiệp ước này không nhận được sự đồng thuận chính thức từ chính phủ Panama, khiến nhiều người dân tại quốc gia này nghi ngờ tính hợp pháp của thỏa thuận. Trong suốt thế kỷ 20, mối quan hệ giữa Mỹ và Panama đã trải qua không ít thăng trầm, bao gồm các cuộc bạo loạn vào những năm 1960 và những căng thẳng liên quan đến quyền kiểm soát kênh đào.

Vào năm 1977, Tổng thống Mỹ Jimmy Carter đã ký kết các hiệp ước Torrijos-Carter với Panama, đánh dấu bước ngoặt lớn trong lịch sử quan hệ giữa hai quốc gia. Các hiệp ước này đã chính thức khép lại quyền kiểm soát của Mỹ đối với Kênh đào Panama và chuyển giao quyền sở hữu cho Panama vào tháng 12/1999, khi chính quyền Bill Clinton tiếp nhận quyền điều hành kênh đào.

Từ đó, Kênh đào Panama đã được quản lý bởi Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama, một tổ chức thuộc quyền sở hữu của chính phủ Panama. Kể từ khi tiếp quản, Cơ quan này đã đầu tư hàng tỷ USD vào việc mở rộng kênh đào, với một dự án cải tạo trị giá 5,25 tỷ USD được hoàn thành vào năm 2016, nâng công suất của kênh đào lên gấp đôi, đồng thời tiết kiệm được khoảng 8 tỷ USD chi phí vận chuyển hàng hóa toàn cầu mỗi năm.

Khoảng 40% lưu lượng tàu hàng trên thế giới đi qua Kênh đào Panama, trong đó hai phần ba là giao thương giữa Panama và Mỹ.

Cuộc đối đầu giữa Donald Trump và Tổng thống Panama

Mới đây, Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump đã đưa ra đề xuất rằng Mỹ nên tiếp quản lại Kênh đào Panama trong một bài đăng trên mạng xã hội TruthSocial vào ngày 21/12. Ông cũng nhấn mạnh vấn đề này trong một cuộc phát biểu trước người ủng hộ tại sự kiện AmericaFest, tố cáo Panama đã "tính phí cắt cổ" và cảnh báo rằng "sự lừa đảo hoàn toàn đối với đất nước chúng tôi sẽ ngay lập tức chấm dứt".

Trong một tuyên bố gần đây, ông Trump khẳng định rằng nếu các nguyên tắc đạo đức và pháp lý của việc quản lý Kênh đào không được tuân thủ, Mỹ sẽ yêu cầu quyền sở hữu kênh đào phải được trả lại "một cách đầy đủ và không có bất kỳ sự phản đối nào".

Đáp lại, Tổng thống Panama José Raúl Mulino đã lên tiếng khẳng định "mỗi mét vuông của kênh đào đều thuộc về Panama và sẽ tiếp tục thuộc về Panama". Ông Mulino cũng nhấn mạnh rằng "không có quân đội Trung Quốc nào ở Kênh đào, và Panama duy trì mối quan hệ tôn trọng với Trung Quốc".

Về phía ông Trump, sau những tuyên bố gây chú ý, ông tiếp tục khẳng định sự quan tâm đặc biệt đến Kênh đào trong các bài viết trên mạng xã hội, đồng thời cảnh báo về những ảnh hưởng tiềm tàng của Trung Quốc đối với tuyến đường này, mặc dù hiện tại không có sự hiện diện quân sự Trung Quốc tại kênh đào.