Tài sản bị "nhòm ngó", Putin phát tín hiệu "răn đe" phương Tây

Tổng thống Putin cảnh báo, nếu phương Tây tịch thu tài sản của Nga, làn sóng rút khỏi các hệ thống tài chính toàn cầu sẽ diễn ra mạnh mẽ và không thể đảo ngược. Moscow tuyên bố sẽ đáp trả bằng biện pháp pháp lý và trừng phạt tương xứng, trong khi các nước EU vẫn tranh cãi về tính hợp pháp của việc sử dụng tài sản Nga bị phong tỏa.

Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố đầy ẩn ý nhưng không kém phần răn đe: bất kỳ hành động tịch thu tài sản Nga nào từ phương Tây sẽ không chỉ kéo theo hệ quả trả đũa, mà còn thúc đẩy một bước ngoặt không thể đảo ngược – sự rời bỏ các hệ thống thanh toán toàn cầu để chuyển dịch sang các cơ chế khu vực do Nga và đồng minh dẫn dắt.

Tại Diễn đàn Kinh tế Á – Âu tổ chức ở Minsk ngày 26/6, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã phát đi một cảnh báo mạnh mẽ: bất kỳ nỗ lực nào của phương Tây nhằm tịch thu tài sản của Nga sẽ châm ngòi cho một làn sóng dịch chuyển không thể đảo ngược khỏi các hệ thống tài chính toàn cầu, hướng đến các cơ chế thanh toán khu vực mang tính độc lập và phi phương Tây.

“Phương Tây liên tục bàn cách chiếm đoạt tài sản của chúng tôi. Nếu điều đó trở thành hiện thực, quá trình khu vực hóa hệ thống thanh toán sẽ tăng tốc – và lần này sẽ là không thể đảo ngược”, ông Putin nhấn mạnh. Nhà lãnh đạo Nga đồng thời khẳng định quyết tâm củng cố các công cụ tài chính, thanh toán riêng biệt nhằm giảm thiểu tối đa sự phụ thuộc vào SWIFT, Visa, Mastercard hay đồng USD.

Kể từ khi xung đột tại Ukraine leo thang vào tháng 2/2022, khoảng 300 tỷ USD tài sản quốc gia của Nga đã bị phương Tây phong tỏa – trong đó riêng Trung tâm lưu ký chứng khoán Euroclear của Bỉ đang nắm giữ khoảng 200 tỷ euro (209 tỷ USD). Tuy nhiên, phần “tài sản bất động” này vẫn tiếp tục sinh lời. Euroclear từng chuyển 1,63 tỷ USD tiền lãi cho Kiev vào tháng 7/2023, nhằm hỗ trợ gói vay 50 tỷ USD do nhóm G7 hậu thuẫn dành cho Ukraine.

Mặc dù một số quan chức EU, trong đó có Đại diện cấp cao phụ trách Đối ngoại Kaja Kallas, công khai thúc đẩy việc sử dụng tài sản Nga để tái thiết Ukraine, thì nhiều quốc gia thành viên – tiêu biểu là Pháp – vẫn phản đối mạnh mẽ, viện dẫn rủi ro pháp lý và hệ lụy về niềm tin quốc tế.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng đã cảnh báo rõ ràng: tịch thu tài sản nhà nước của một quốc gia có chủ quyền mà không thông qua cơ chế pháp lý được thừa nhận rộng rãi sẽ làm suy yếu nghiêm trọng niềm tin toàn cầu vào các định chế tài chính phương Tây – vốn đang là nền tảng của hệ thống kinh tế toàn cầu.

Dù vậy, EU vẫn đang ráo riết tìm cách “khai thác hợp pháp” nguồn tài sản đóng băng này, với hy vọng thu về hàng tỷ USD mà không vi phạm luật quốc tế. Tuy nhiên, sau hơn ba năm tranh luận, khối vẫn chưa đạt được đồng thuận.

Về phía Moscow, phản ứng không chỉ dừng lại ở lời cảnh báo. Nga đã nhiều lần lên án việc phong tỏa tài sản, và Tổng thống Putin đã ký ban hành sắc lệnh cho phép các biện pháp đáp trả tương xứng – bao gồm cả việc tịch thu tài sản phương Tây trên lãnh thổ Nga.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố, việc phương Tây sử dụng tiền từ các tài sản bị đóng băng là hoàn toàn bất hợp pháp, đồng thời tạo ra một tiền lệ cực kỳ nguy hiểm cho hệ thống tài chính quốc tế. Ông khẳng định Moscow sẽ không khoanh tay đứng nhìn và sẽ thực hiện các hành động pháp lý chống lại bất kỳ bên nào tham gia vào quá trình chiếm giữ tài sản của Nga.