Stablecoin bùng nổ tại Đông Nam Á, ngân hàng truyền thống hết thời độc quyền?

Sự phát triển của stablecoin như USDT tại khu vực Đông Nam Á đang tạo ra những chuyển biến đáng kể trong lĩnh vực tài chính. Từ chỗ hệ thống ngân hàng nắm vai trò gần như độc quyền về hạ tầng thanh toán, thị trường hiện dần chuyển sang mô hình cạnh tranh và phối hợp với các nền tảng tài chính phi tập trung. Theo các chuyên gia, stablecoin không thay thế ngân hàng, nhưng sẽ thúc đẩy hệ thống tài chính truyền thống thay đổi theo hướng chủ động hơn.

Stablecoin ngày càng phổ biến tại Đông Nam Á

Đại diện của Tether – đơn vị phát hành stablecoin USDT – cho biết tại nhiều thị trường mới nổi ở Đông Nam Á, các giao dịch thanh toán xuyên biên giới thông qua ngân hàng truyền thống thường gặp nhiều hạn chế như thời gian xử lý chậm, chi phí cao và thủ tục phức tạp. Điều này đặc biệt gây khó khăn cho doanh nghiệp nhỏ và người dùng cá nhân.

Trong bối cảnh đó, USDT được xem như phiên bản kỹ thuật số của đồng USD, cho phép chuyển tiền trên nền tảng blockchain gần như tức thời với mức phí thấp hơn đáng kể. Xu hướng sử dụng stablecoin đang phát triển mạnh tại Đông Nam Á nhờ tỷ lệ người dân sử dụng thiết bị di động và các nền tảng số ở mức cao.

Tại Việt Nam, Tether đã có những động thái hợp tác với các nhà hoạch định chính sách nhằm chia sẻ kinh nghiệm quốc tế và hỗ trợ xây dựng khung pháp lý cho stablecoin cũng như tài sản kỹ thuật số theo hướng có trách nhiệm.

Ông Trần Huyền Dinh – Chủ nhiệm Uỷ ban Ứng dụng Fintech thuộc Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, đồng thời là Giám đốc Công ty cổ phần AlphaTrue – nhận định rằng tại Việt Nam và Đông Nam Á, loại hình hạ tầng tài chính này đã xuất hiện trong thực tế chứ không còn dừng ở lý thuyết.

Ông dẫn chứng dự án Tourist Digipay tại Thái Lan cho phép khách du lịch quốc tế sử dụng tài sản mã hoá trong chi tiêu hàng ngày mà không cần thông qua ngân hàng. Trong khi đó, Triple A và GrabPay cũng đã triển khai thanh toán stablecoin trong hệ sinh thái của Grab.

Theo ông Dinh, Việt Nam liên tục nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ chấp nhận tiền mã hoá cao trên thế giới. Với lượng kiều hối mỗi năm vượt 18 tỷ USD, có khả năng một phần dòng tiền đã được chuyển qua stablecoin trước khi tài sản số được hoàn thiện hành lang pháp lý, do hình thức này có tốc độ xử lý nhanh và chi phí thấp hơn ngân hàng truyền thống.

Blockchain giúp giao dịch dễ truy vết hơn

Một trong những lo ngại lớn nhất liên quan đến stablecoin là nguy cơ bị lợi dụng cho hoạt động rửa tiền hoặc tài trợ tội phạm, do đặc tính phi tập trung và tính ẩn danh của tiền mã hoá.

Tuy nhiên, đại diện Tether cho rằng USDT vận hành trên các blockchain công khai, nơi mọi giao dịch đều có thể truy vết. Theo đơn vị này, đây là lợi thế lớn đối với cơ quan điều tra so với tiền mặt hoặc một số hệ thống tài chính truyền thống vốn có mức độ minh bạch thấp hơn.

Tether cho biết đã hợp tác với hơn 340 cơ quan thực thi pháp luật tại 65 quốc gia và đóng băng hơn 4,2 tỷ USD tài sản liên quan đến hoạt động phạm pháp. Những biện pháp này được cho là đã hỗ trợ cơ quan chức năng ngăn chặn các dòng tiền bất hợp pháp trước khi chúng được chuyển sâu hơn vào hệ thống tài chính.

Liên quan đến khung pháp lý trong nước, ông Trần Huyền Dinh đánh giá Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hoá là bước đi nhằm cân bằng giữa yêu cầu quản lý rủi ro và mục tiêu thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Theo ông, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp lý theo hướng quản lý dựa trên mức độ rủi ro và hoạt động thực tế. Trong đó, cần xây dựng tiêu chuẩn cấp phép rõ ràng đối với sàn giao dịch, tổ chức lưu ký và các đơn vị cung cấp dịch vụ liên quan.

Ngoài ra, các quy định về định danh khách hàng, giám sát giao dịch, lưu trữ dữ liệu, công bố thông tin, tách biệt tài sản khách hàng cũng như cơ chế phối hợp liên ngành trong phòng chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố cần được bổ sung đầy đủ theo tiêu chuẩn quốc tế.

Ngân hàng sẽ phải thay đổi để thích nghi

Theo ông Trần Huyền Dinh, stablecoin sẽ không thay thế vai trò của ngân hàng truyền thống, nhưng sẽ tạo áp lực buộc hệ thống này phải thích nghi nhanh hơn. Vai trò của ngân hàng đang dần chuyển từ vị thế độc quyền về hạ tầng thanh toán sang cạnh tranh và phối hợp với các nền tảng tài chính phi tập trung.

Để giảm thiểu các rủi ro tài chính phức tạp, Tether cho biết doanh nghiệp này đã triển khai chiến lược quản trị nhiều lớp, kết hợp giữa công nghệ giám sát hiện đại, quy trình tuân thủ chặt chẽ và hợp tác với cơ quan chức năng.

Các biện pháp được áp dụng bao gồm kiểm soát đầu vào nghiêm ngặt, sử dụng công nghệ tự động theo dõi giao dịch, thiết lập cơ chế phản ứng nhanh và tăng cường phối hợp với lực lượng thực thi pháp luật.