Sau Tô Lịch, Hà Nội 'điểm mặt' 3 dòng sông tiếp theo cần "hồi sinh"

Hà Nội chính thức phê duyệt đề án phục hồi 4 con sông nội đô, với Tô Lịch là tâm điểm cải tạo toàn diện bằng công nghệ tuần hoàn nước thải. Đây là bước đi chiến lược nhằm xử lý ô nhiễm lâu năm, tái sinh dòng chảy và nâng tầm cảnh quan đô thị.

TP. Hà Nội chính thức "bật đèn xanh" cho đề án cải tạo sông Tô Lịch và ba dòng sông nội đô khác, mở ra chiến dịch đại tu hệ thống sông ngòi bằng loạt giải pháp công nghệ hiện đại. Đây không chỉ là nỗ lực cải thiện môi trường đô thị, mà còn là bước đi chiến lược nhằm tái thiết cảnh quan và nâng tầm chất lượng sống cho Thủ đô.

Ngày 22/7, UBND TP. Hà Nội đã phê duyệt Đề án “Phục hồi chất lượng môi trường và phát triển hệ thống 4 sông nội đô” – bao gồm sông Tô Lịch, Kim Ngưu, Lừ và Sét – với tham vọng hồi sinh những dòng chảy từng bị lãng quên giữa lòng Thủ đô. Đây là một trong 32 chương trình trọng điểm giai đoạn 2025–2030, đặt trọng tâm vào phòng ngừa ô nhiễm, cải tạo hạ tầng thoát nước và chỉnh trang cảnh quan sông ngòi.

Tô Lịch: Từ dòng sông chết đến biểu tượng phục hồi đô thị

Trong số bốn con sông, Tô Lịch được chọn làm trọng điểm với kế hoạch cải tạo toàn diện, đồng bộ từ thu gom nước thải, xử lý tập trung đến tái cấu trúc dòng chảy bằng nguồn nước đã qua xử lý đạt chuẩn loại A. Hàng loạt hạng mục then chốt sẽ được triển khai gồm:

Kết nối với dự án xử lý nước thải Yên Xá (công suất 270.000 m³/ngày đêm);

Hệ thống thu gom nước thải lưu vực S1 dẫn về Yên Sở;

Xây dựng đập dâng tại khu vực Chùa Quang để duy trì cao độ nước ổn định;

Bổ cập nước từ Hồ Tây và các nhà máy xử lý đạt chuẩn;

Cải tạo cảnh quan, trồng cây xanh, kết nối tiện ích đô thị dọc hai bờ.

Sở Tài nguyên và Môi trường được giao chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan để xây dựng kế hoạch triển khai, đồng thời đề xuất giải pháp kỹ thuật dài hạn trong quản lý dòng chảy và chất lượng nước.

Chuyển biến ban đầu và thách thức phía trước

Sông Tô Lịch – từng bị coi là biểu tượng ô nhiễm của Thủ đô với màu nước đen đặc, mùi hôi nồng nặc – nay bắt đầu ghi nhận một số chuyển biến tích cực. Người dân ven sông tại đường Láng, Nguyễn Khang phản ánh rằng mùi đã giảm rõ rệt, nước trong hơn – kết quả từ các chiến dịch nạo vét, thu gom nước thải và thử nghiệm bổ cập bằng nước đã xử lý.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia môi trường, đây mới chỉ là “điểm khởi đầu về mặt cảm quan”. Để hồi sinh thực chất, cần có dòng chảy luân chuyển bền vững, tái tạo hệ sinh thái đáy sông và đặc biệt là tích hợp các quy hoạch đô thị thông minh hai bên bờ sông.

Ứng dụng công nghệ tuần hoàn – Giải pháp từ kinh nghiệm quốc tế

Ông Lê Văn Du, Trưởng phòng Quản lý hạ tầng cấp thoát nước (Sở Xây dựng Hà Nội), cho biết hệ thống đập dâng tại Chùa Quang sẽ kết hợp với nguồn nước từ nhà máy Yên Xá và Hồ Tây nhằm tạo dòng chảy ổn định quanh năm, duy trì mực nước sâu 1,5m – đủ cho tự làm sạch, pha loãng chất ô nhiễm và cải thiện cảnh quan.

Đề án sử dụng công nghệ tuần hoàn nhân tạo, với nước sau xử lý đạt chuẩn A được dùng để "hồi sinh" dòng chảy cạn. Mô hình này đã chứng minh hiệu quả tại các đô thị tiên tiến như Tokyo và Singapore.

Tuy nhiên, chỉ bổ cập nước là chưa đủ. Các chuyên gia cảnh báo, hiệu quả phục hồi chỉ bền vững nếu đi kèm với kiểm soát triệt để xả thải chưa qua xử lý, đặc biệt tại khu dân cư cũ và các điểm nóng ô nhiễm. Nếu không khép kín được nguồn xả, mọi nỗ lực phục hồi sẽ chỉ như “đổ nước vào rọ thủng”.