Sáp nhập tỉnh, thành: Bước đi chiến lược cho thế kỷ sau

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh rằng sáp nhập tỉnh, thành và không tổ chức cấp huyện là một định hướng chiến lược, một bước đột phá thể chế nhằm kiến tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển dài hạn trong thế kỷ tới.

Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì buổi gặp mặt các cán bộ lão thành cách mạng, người có công và gia đình chính sách tiêu biểu khu vực miền Trung - Tây Nguyên, nhân kỷ niệm 50 năm ngày thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025).

Phát biểu tại sự kiện, Tổng Bí thư khẳng định việc sắp xếp tổ chức bộ máy chính trị theo hướng tinh gọn, hiệu quả là một bước đi mang tính chiến lược. Quá trình này cần được thực hiện quyết liệt, khẩn trương nhưng không cầu toàn thái quá cũng không nóng vội. Mô hình tổ chức mới phải đảm bảo vận hành tốt hơn, hiệu quả hơn mô hình cũ, không làm gián đoạn công việc.

Dự kiến, hệ thống hành chính sẽ được tinh giản thành ba cấp: Trung ương, tỉnh/thành phố và xã/phường. Cách tổ chức này nhằm đảm bảo chính quyền chủ động tiếp cận người dân thay vì để người dân phải tìm đến chính quyền, đồng thời tạo ra không gian phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với đặc thù từng vùng.

Tổng Bí thư dẫn chứng, theo khảo sát toàn cầu, khoảng 80% các quốc gia áp dụng mô hình chính quyền ba cấp. Việc triển khai mô hình này tại Việt Nam sẽ đặt ra nhiều thách thức mới về tư duy, phương thức chỉ đạo và cơ chế thực hiện. Trong đó, mỗi cấp chính quyền sẽ có chức năng, nhiệm vụ riêng biệt: Trung ương hoạch định chiến lược, cấp tỉnh triển khai cụ thể, còn cấp xã trực tiếp xử lý các vấn đề thiết yếu của người dân.

Cấp xã: Trung tâm của chính quyền phục vụ

Tổng Bí thư nhấn mạnh, cấp xã đóng vai trò then chốt trong bộ máy hành chính vì đây là nơi gần dân nhất, nơi triển khai trực tiếp các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Ông cho rằng nếu nghị quyết không được thực thi đến tận cấp cơ sở thì tất cả chỉ dừng lại trên giấy.

Theo mô hình hiện tại, bộ máy hành chính giống như "chóp nón ngược": Càng lên cấp trên càng đầy đủ, quy củ, nhưng về tới cơ sở lại thiếu hụt nguồn lực và quyền hạn. Các tổ chức đoàn thể cũng gặp tình trạng tương tự. Điều này dẫn đến thực tế cấp xã/phường chỉ thực hiện các thủ tục hành chính đơn thuần, trong khi các vấn đề về kinh tế, xã hội, y tế, giáo dục đều do cấp huyện, tỉnh đảm nhiệm.

"Chúng ta cần thay đổi cách tiếp cận. Cán bộ xã phải là người nắm rõ tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, hiểu dân cần gì, khó khăn ra sao và cần hỗ trợ gì. Chính quyền địa phương phải chủ động giải quyết thay vì đợi người dân tự tìm đến," Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Chuẩn bị cho "tầm nhìn trăm năm"

Trong cuộc làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam, Tổng Bí thư chỉ rõ, dù có nhiều lợi thế, nhưng Đà Nẵng vẫn là một nền kinh tế có quy mô nhỏ so với cả nước, chưa thu hút được nhiều tập đoàn lớn. Vai trò kết nối vùng, đặc biệt với Quảng Nam và các địa phương miền Trung, cũng chưa được phát huy đầy đủ.

Do đó, việc nghiên cứu, triển khai các mô hình phát triển mới, kể cả điều chỉnh đơn vị hành chính, là yêu cầu cấp thiết nhằm mở rộng không gian phát triển, tái cấu trúc bộ máy quản lý theo hướng phù hợp với tầm nhìn dài hạn.

Tổng Bí thư khẳng định, chủ trương sáp nhập tỉnh, thành và không tổ chức cấp huyện là bước đột phá thể chế mang tính chiến lược. Đây là một cuộc cách mạng về bộ máy, không chỉ giúp tinh gọn quản lý mà còn tái định vị không gian kinh tế theo hướng bền vững hơn. Việc sáp nhập sẽ được triển khai kiên quyết nhưng trên cơ sở tham vấn rộng rãi, đặt sự đồng thuận làm nền tảng.

Mục tiêu của cải cách lần này không chỉ là thu gọn đầu mối hành chính mà quan trọng hơn, là hình thành các thực thể kinh tế - hành chính đủ lớn, có năng lực cạnh tranh cao, đủ sức hội nhập vào chuỗi giá trị quốc gia và toàn cầu. Đồng thời, việc giảm tầng nấc quản lý sẽ giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc, tái phân bổ nguồn lực và tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm.

Một Đà Nẵng - Quảng Nam mới

Trước khả năng Quảng Nam và Đà Nẵng sẽ sáp nhập, Tổng Bí thư nhấn mạnh: "Đà Nẵng - Quảng Nam mới không chỉ cần tận dụng tối đa lợi thế của cả hai địa phương mà còn phải trở thành một cực tăng trưởng mới của Việt Nam, có khả năng cạnh tranh cao trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương."

Theo đó, định hướng phát triển cần tập trung vào các lĩnh vực then chốt như tài chính quốc tế, thương mại tự do, du lịch nghỉ dưỡng, công nghiệp công nghệ cao… Không gian phát triển phải đảm bảo cân bằng, tránh tập trung quá mức vào Đà Nẵng mà lãng quên tiềm năng của Quảng Nam.

"Sáp nhập không chỉ là thay đổi ranh giới hành chính, mà còn là cơ hội lịch sử để Quảng Nam và Đà Nẵng cùng vươn lên, xây dựng một trung tâm kinh tế - văn hóa - đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực," Tổng Bí thư khẳng định.