Sai một phát súng, lộ cả hệ thống: Iran gặp vấn đề gì ở Hormuz?

Căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục leo thang sau khi Iran nổ súng vào hai tàu chở dầu treo cờ Ấn Độ, làm dấy lên lo ngại về khả năng kiểm soát và nhận diện mục tiêu của lực lượng nước này trong bối cảnh khu vực rơi vào tình trạng hỗn loạn.

Vụ việc xảy ra ngày 18/4, khi hai tàu Jag Arnav và Sanmar Herald bị tấn công trong lúc di chuyển qua tuyến hàng hải chiến lược. Đáng chú ý, Ấn Độ không phải là đối thủ của Iran, thậm chí hai nước vẫn duy trì quan hệ hợp tác, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, bao gồm việc nối lại nhập khẩu dầu gần đây theo cơ chế miễn trừ trừng phạt tạm thời.

Theo các nhà phân tích, khả năng cao đây là sự cố “nhầm mục tiêu” thay vì hành động có chủ đích. Tuy nhiên, sự việc đã phơi bày áp lực lớn mà lực lượng quân sự Iran đang phải đối mặt khi kiểm soát một trong những tuyến vận tải biển đông đúc và nhạy cảm nhất thế giới. Trong môi trường dày đặc tàu thuyền, chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến những hệ quả khó lường.

Trước đó, Iran phát tín hiệu siết chặt kiểm soát quân sự tại eo biển Hormuz, thậm chí cảnh báo các tàu thương mại không được phép đi qua khu vực. Điều này trái ngược với thông tin trước đó rằng hoạt động vận tải có thể sớm được nối lại.

Hai tàu bị tấn công đang vận chuyển dầu thô, trong đó một tàu chở khoảng 2 triệu thùng từ Iraq. May mắn không có thương vong về người, song tàu Sanmar Herald bị hư hại nhẹ sau khi trúng đạn.

Phản ứng trước sự việc, Ấn Độ đã triệu Đại sứ Iran tại New Delhi để bày tỏ quan ngại sâu sắc, đồng thời yêu cầu Tehran nhanh chóng đảm bảo an toàn cho các tuyến hàng hải phục vụ hoạt động thương mại.

Trước đó, Đại sứ Iran tại Ấn Độ, ông Mohammad Fathali, từng khẳng định eo biển Hormuz sẽ vẫn mở cho tàu Ấn Độ và không áp dụng phí, nhấn mạnh mối quan hệ ổn định giữa hai quốc gia bất chấp biến động khu vực.

Ông Priyajit Debsarkar, nhà nghiên cứu về Nam Á tại London, nhận định đây là “trường hợp điển hình của nhầm lẫn mục tiêu”, xuất phát từ áp lực quân sự và tình trạng quá tải tại khu vực. Theo ông, lực lượng Iran có thể đã đánh giá sai tình hình khi phản ứng trước các mối đe dọa tiềm tàng.

Sự cố này không chỉ làm gia tăng lo ngại về an ninh hàng hải mà còn đặt dấu hỏi về năng lực kiểm soát của Iran trong bối cảnh căng thẳng quân sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Đối với Ấn Độ, quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng, bất kỳ gián đoạn nào tại khu vực vùng Vịnh đều có thể gây tác động đáng kể đến an ninh năng lượng.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng sự cố khó làm tổn hại nghiêm trọng quan hệ song phương Iran - Ấn Độ. Trong bối cảnh khu vực biến động mạnh, cả hai bên nhiều khả năng sẽ xử lý vụ việc một cách thận trọng nhằm tránh leo thang căng thẳng không cần thiết.