Rủi ro tỷ giá chưa kết thúc: Sóng gió còn bủa vây tiền đồng

Tỷ giá USD/VND đang chịu áp lực lớn do nguồn cung ngoại tệ suy giảm, dòng vốn rút ròng mạnh và xu hướng găm giữ USD gia tăng. Dù lạm phát hiện chưa đáng lo, sức mua thực tế của người dân đã suy yếu rõ rệt, cho thấy những bất ổn vĩ mô đang âm thầm tích tụ.

Các chuyên gia cảnh báo, loạt yếu tố mang tính cấu trúc như chênh lệch lãi suất trong - ngoài nước, xu hướng trả nợ ròng gia tăng và dòng vốn âm qua kênh tín dụng, huy động đang hợp lực tạo thế gọng kìm siết chặt tỷ giá, báo hiệu áp lực mất giá tiền đồng sẽ chưa dừng lại trong nửa cuối năm.

Trong 6 tháng đầu năm 2025, tiền đồng Việt Nam (VND) đã mất giá gần 3% so với USD – một nghịch lý khi so với đà giảm hơn 10% của chỉ số sức mạnh đồng bạc xanh (DXY) trên toàn cầu. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chỉ số DXY vốn không phản ánh đầy đủ diễn biến tỷ giá USD/VND do cấu phần chủ yếu là đồng euro, yen và bảng Anh, chứ không liên quan trực tiếp tới cung – cầu ngoại tệ trong nền kinh tế Việt Nam.

Thực tế cho thấy, áp lực tỷ giá hiện nay không đến từ biến động bên ngoài mà là hệ quả từ nhiều điểm nghẽn trong nội tại cán cân thanh toán. Nguồn cung ngoại tệ từ xuất siêu đã thu hẹp mạnh – chỉ đạt 7,6 tỷ USD trong nửa đầu năm so với mức 12,1 tỷ cùng kỳ 2024. Trong khi đó, khối doanh nghiệp FDI tăng tốc chuyển lợi nhuận về nước trong bối cảnh bất ổn thuế quan, gây ra áp lực rút vốn lên tới hơn 7 tỷ USD chỉ riêng quý I.

Cán cân tài chính cũng không còn là bệ đỡ như trước khi liên tiếp thâm hụt, một phần do nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng cổ phiếu, phần khác đến từ xu hướng giảm dư nợ vay ngoại tệ của doanh nghiệp và chính phủ trong bối cảnh lãi suất USD duy trì ở mức cao. Tổng giá trị trả nợ ròng dài hạn năm 2024 lên tới 6,7 tỷ USD và quý I/2025 tiếp tục ghi nhận con số cao 1,8 tỷ USD.

Dù vậy, một tín hiệu tích cực là hành vi găm giữ ngoại tệ trong nền kinh tế đã suy giảm đáng kể nhờ chính sách kiểm soát thị trường vàng, qua đó chặn đứng nhu cầu nắm giữ USD phục vụ cho hoạt động nhập khẩu vàng lậu. Tuy nhiên, tâm lý phòng thủ vẫn hiện hữu khi doanh nghiệp và người dân lựa chọn giữ USD trong bối cảnh rủi ro địa chính trị, thuế quan và bất ổn toàn cầu chưa hạ nhiệt.

VND tiếp tục chịu áp lực mất giá?

Áp lực tỷ giá được dự báo chưa dừng lại. Chênh lệch lãi suất giữa Việt Nam và Mỹ tiếp tục là yếu tố then chốt hút dòng vốn ra nước ngoài. Dù Ngân hàng Nhà nước đã xóa bỏ phần lớn khoản swap âm trên thị trường liên ngân hàng, nhưng hai kênh huy động và tín dụng vẫn chưa được xử lý hiệu quả, khiến áp lực lên tỷ giá còn kéo dài.

Ngoài ra, làn sóng trả nợ nước ngoài đang trở thành xu thế khi doanh nghiệp và chính phủ đều tìm cách giảm phụ thuộc vào vốn vay USD. Trong khi đó, thặng dư thương mại – dù được kỳ vọng là bức tường phòng thủ – vẫn không đủ lớn để bù đắp áp lực dòng vốn đảo chiều. Khác với những năm trước khi tỷ giá chỉ tăng theo "nhịp", năm 2025 ghi nhận xu hướng trượt tỷ giá đều đặn theo thời gian – một dấu hiệu cảnh báo rõ ràng về sự bào mòn giá trị tiền đồng.

Trong bối cảnh Chính phủ nới trần tín dụng và đẩy mạnh bơm tiền để kích cầu tăng trưởng, thì áp lực lên tỷ giá sẽ tiếp tục lan rộng.

Lạm phát chưa đáng lo, nhưng sức mua thực tế đã bị bào mòn

Dù cung tiền năm nay dự kiến tăng tới 17–18%, mức cao nhất trong một thập kỷ, và tín dụng có thể đạt mức tăng trưởng 20%, các chuyên gia vẫn cho rằng lạm phát sẽ nằm trong vùng kiểm soát nhờ sức cầu nội địa còn yếu. Theo tính toán, với mức tăng tín dụng và cung tiền như trên, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) có thể chỉ dao động quanh 4–5%.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ CPI hiện chưa phản ánh chính xác sức ép chi tiêu thực tế của người dân, nhất là chi phí nhà ở. Tỷ trọng chi phí thuê nhà trong rổ CPI chỉ khoảng 10%, trong khi thực tế ở đô thị có thể gấp đôi, khiến mức tăng giá tài sản – đặc biệt là bất động sản – không được thể hiện đúng mức.

Giá bất động sản tăng, tiền thuê nhà kéo theo, trong khi nhu cầu nhà ở vẫn lớn, tạo ra hệ lụy lan tỏa đến chi phí sinh hoạt và mức sống. Mặc dù CPI không tăng vọt, nhưng thực tế chi tiêu của người dân đã bị bào mòn đáng kể.

Ngoài ra, nhóm lương thực – thực phẩm chiếm hơn 1/3 rổ CPI hiện không còn là "điểm nóng" nhờ giá thịt heo ổn định trở lại và giá gạo hạ nhiệt sau khi Ấn Độ dỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu. Điều này góp phần giữ lạm phát trong vùng thấp. Tuy nhiên, phần lớn lạm phát trong 6 tháng qua lại đến từ các đợt điều chỉnh giá dịch vụ y tế và nhà ở – các yếu tố mà chính phủ có thể kiểm soát nếu cần thiết.

Tóm lại, dù lạm phát chưa phải là vấn đề cấp bách, nhưng sức mua thực tế đã yếu đi, tín hiệu cảnh báo từ thị trường bán lẻ và bất động sản cho thấy bức tranh vĩ mô đang đối mặt với những áp lực phức tạp từ cả tỷ giá, tín dụng và thu nhập thực tế của người dân.