Ruble Nga vượt trội hơn vàng và USD.

Đồng ruble đang trở thành ngôi sao sáng nhất trên thị trường tài chính toàn cầu năm 2025, vượt mặt cả vàng nhờ loạt yếu tố cộng hưởng: lãi suất cao, kiểm soát vốn chặt, thặng dư thương mại tăng và sự suy yếu của đồng USD giữa khủng hoảng niềm tin. Tuy nhiên, đà tăng mạnh này lại tiềm ẩn rủi ro tài khóa cho chính phủ Nga khi làm xói mòn doanh thu xuất khẩu.

Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị toàn cầu, đồng ruble – tưởng như bị gạt ra ngoài cuộc chơi – lại đang dẫn đầu về hiệu suất sinh lời, nhờ vào chiến lược tài chính táo bạo của Điện Kremlin và sự suy yếu của đồng USD.

Tính đến thời điểm hiện tại, ruble Nga đã tăng hơn 38% so với đồng USD trên thị trường phi tập trung – mức tăng khiến đồng tiền này trở thành tài sản sinh lời tốt nhất toàn cầu trong năm 2025, vượt qua cả vàng – vốn vừa chạm đỉnh lịch sử giữa tâm bão địa chính trị.

Sự trỗi dậy của ruble không chỉ là kết quả của các yếu tố kỹ thuật thị trường, mà còn là phản ánh trực tiếp của một cuộc tái cấu trúc địa chính trị và tiền tệ toàn cầu đang âm thầm diễn ra. Trong đó, đà suy yếu của đồng USD đóng vai trò chất xúc tác quan trọng. Chỉ số USD đã rơi xuống mức thấp nhất nhiều năm, hệ quả bất ngờ nhưng dễ hiểu từ chính sách thuế quan đơn phương của Washington – vốn đang làm suy giảm vị thế đồng bạc xanh và thổi bùng lo ngại về một "cuộc khủng hoảng niềm tin".

Theo bà Sofya Donets, chuyên gia kinh tế tại T-Investments, ruble vượt trội so với các đồng tiền thị trường mới nổi khác nhờ không phải chịu áp lực rút vốn – phần lớn nhờ hệ thống kiểm soát dòng vốn khắt khe của Nga. Trong khi đó, lãi suất vay nội địa chạm ngưỡng 21%, trở thành điểm hút lợi suất hấp dẫn cho giới đầu tư quốc tế.

Chi tiêu quốc phòng tăng mạnh thời gian qua đã đẩy lạm phát tại Nga lên trên 10%, buộc Ngân hàng Trung ương nước này phải duy trì chính sách tiền tệ cực kỳ thắt chặt. Đây là lý do chính giữ đà tăng cho đồng ruble và nhiều khả năng sẽ tiếp tục phát huy tác dụng trong trung hạn. Capital Economics dự báo lãi suất cao sẽ còn duy trì ít nhất đến nửa cuối năm.

Về mặt cán cân vĩ mô, Nga ghi nhận thặng dư thương mại đạt 18,5 tỷ USD chỉ trong hai tháng đầu năm – tăng 15% so với cùng kỳ năm ngoái – chủ yếu nhờ kim ngạch nhập khẩu giảm và doanh thu xuất khẩu tăng mạnh. Một phần quan trọng trong bức tranh này là đà tăng tới 25% của dòng ngoại tệ từ các nhà xuất khẩu Nga.

Thêm vào đó, quan hệ giữa Mỹ và Nga đang có dấu hiệu "tan băng", mở ra cơ hội cho các giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade) quay trở lại. Nhiều nhà đầu tư nước ngoài, vốn e ngại các biện pháp trừng phạt trực tiếp, đang gián tiếp tiếp cận đồng ruble thông qua các thị trường trung gian – theo chia sẻ của ông Iskander Lutsko, Giám đốc nghiên cứu tại Istar Capital.

Tuy nhiên, sự lên giá quá mức của đồng ruble có thể trở thành con dao hai lưỡi đối với chính phủ Nga. Một mặt, nó giúp củng cố niềm tin vào hệ thống tài chính; mặt khác, lại gây sức ép lớn lên ngân sách khi doanh thu từ dầu mỏ – chủ yếu tính bằng USD – sụt giảm sau quy đổi sang ruble mạnh hơn. Trong bối cảnh giá dầu đang trên đà lao dốc, thách thức tài khóa càng thêm trầm trọng. Bộ Tài chính Nga gần đây đã thừa nhận khó đạt được mục tiêu thâm hụt ngân sách ở mức 0,5% GDP như đã đề ra.

Mặc dù vậy, nhiều chuyên gia vẫn nhận định xu hướng tăng của ruble chưa có dấu hiệu kết thúc. Khi chính sách cắt giảm lãi suất còn chưa rõ ràng và đồng USD tiếp tục mất điểm vì lo ngại vĩ mô, đồng ruble có thể vẫn sẽ giữ vai trò “ngựa ô” của thị trường tài chính toàn cầu trong năm 2025.