Room tín dụng sắp kết thúc vai trò lịch sử?

NHNN đang xây dựng lộ trình loại bỏ "room" tín dụng, dự kiến chỉ còn áp dụng cho ngân hàng trong nước từ năm 2025, nhằm chuyển từ điều hành hành chính sang công cụ thị trường, đồng thời đảm bảo an toàn hệ thống và kiểm soát lạm phát.

Theo đại diện Ngân hàng Nhà nước, từ năm 2025, cơ chế "áp trần" tín dụng sẽ chính thức chấm dứt đối với hầu hết các khối ngân hàng, chỉ còn các nhà băng trong nước tiếp tục được phân bổ chỉ tiêu tăng trưởng – một bước đi cho thấy định hướng nới lỏng kiểm soát dòng vốn và chuyển dần sang cơ chế thị trường hóa.

“Bỏ room tín dụng” đang trở thành một trong những điểm nóng của chính sách tiền tệ, thu hút sự quan tâm lớn từ thị trường và giới chuyên gia. Trong công điện mới nhất về tăng cường hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ – tài khóa, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tiến tới điều hành tăng trưởng tín dụng theo các công cụ thị trường, thay vì áp dụng cơ chế hạn ngạch như hiện nay.

Tại buổi họp báo sáng 8/7, ông Phạm Chí Quang – Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ NHNN – đã có những chia sẻ cụ thể về lộ trình dỡ bỏ công cụ "room" tín dụng. Ông cho biết, việc điều hành bằng hạn mức tăng trưởng tín dụng được áp dụng từ năm 2012, trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng giai đoạn đó lên tới 35%/năm, cá biệt có năm chạm mốc 54%, khiến thị trường rơi vào tình trạng tăng nóng, lãi suất vượt tầm kiểm soát và hàng loạt tổ chức tín dụng đứng trước nguy cơ phá sản.

Chính sách “áp room” khi đó được xem như một giải pháp hành chính cần thiết để khống chế lạm phát, ổn định mặt bằng lãi suất và đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng. Thực tiễn 12 năm vận hành cho thấy cơ chế này đã góp phần duy trì trật tự hệ thống và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững.

Tuy nhiên, theo ông Quang, không có công cụ điều hành nào là bất biến. NHNN đã nhận thức rõ tính chất tạm thời và hành chính của cơ chế room, từ đó từng bước xây dựng lộ trình chuyển sang điều hành theo nguyên tắc thị trường.

Cụ thể, từ năm 2024, NHNN đã thực hiện giao chỉ tiêu tín dụng ngay từ đầu năm. Sang năm 2025, việc phân bổ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng đã được dỡ bỏ hoàn toàn đối với nhóm ngân hàng nước ngoài, ngân hàng liên doanh và các tổ chức phi ngân hàng. Hiện tại, chỉ còn nhóm ngân hàng trong nước là vẫn còn áp dụng chỉ tiêu – một bước chuyển quan trọng trong quá trình tiến tới loại bỏ hoàn toàn room tín dụng.

Dù vậy, đại diện NHNN nhấn mạnh rằng bài học từ quá khứ vẫn còn nguyên giá trị. Những hệ lụy từ giai đoạn tín dụng tăng nóng, cùng với sức khỏe chưa đồng đều của hệ thống tổ chức tín dụng, buộc cơ quan điều hành phải lựa chọn một lộ trình chuyển đổi “mềm”, hài hòa giữa yêu cầu thị trường hóa với mục tiêu ổn định vĩ mô.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng từng khuyến nghị rằng nếu Việt Nam dỡ bỏ room tín dụng, NHNN cần nâng cao mức độ chủ động trong điều hành lãi suất và chính sách tiền tệ, bởi khi không còn hạn ngạch kiểm soát, tín dụng nhiều khả năng sẽ bứt phá mạnh, kéo theo áp lực lạm phát và bất ổn lãi suất.

“Đây không chỉ là quyết định kỹ thuật, mà là quyết sách có tác động rộng đến an ninh kinh tế. Vì vậy, NHNN sẽ tiếp tục nghiên cứu kỹ lưỡng, đánh giá tác động đa chiều trước khi trình Chính phủ lộ trình cụ thể trong thời gian tới”, ông Quang khẳng định.